3:57 PM
ၾသေကာရတ္
2008 ခုႏွစ္တုန္းက အမွတ္တရ ပံုရိပ္အခ်ိဳ႔
G+ apps ကို I Phone မွာ စတင္သံုးစြဲလို႕ ရပါၿပီ။
အသစ္စက္စက္ေလးပါ။ အခုမွ ဖြားျမင္လာခဲ့တာ။ လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ Google ရဲ့ ဆားဗစ္ကတစ္ဆင့္ Social Network ေလးျဖစ္တဲ့ G+ ကို I phone ကိုင္တဲ့ ကိုကို၊ မမ၊ ေမာင္ေမာင္၊ မီးမီး၊ ဒီးဒီး၊ ဒြတ္ဒြတ္၊ ဦးဦး၊ ေဒၚေဒၚ၊ ေဖာ္ေဖာ္၊ ေဘာ္ေဘာ္
ကြၽန္ေတာ့္ကို ေဖစ့္ဘြခ္ (Face Book) မွာ ဗိုင္းရပ္တစ္ေကာင္ ကိုက္သြားပါတယ္
Youtube လင့္ခ္ေလးနဲ႕ကြ်န္ေတာ့္ ဆီကို Sonmore Chan အေကာင့္ (ကြၽန္ေတာ္ Add ထားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကေနတစ္ဆင့္ ဝင္လာပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါပံုေလးအတိုင္းပါပဲ
ေရေပၚမွာ အရိပ္မထင္ေပမယ့္၊ စက္ဘီးေတာ့စီးႏိုင္ပါတယ္
ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ဟာ ၇၅ ေပ အနက္႐ွိတဲ့ လန္ဒန္မွာ႐ွိတဲ့ ေရကန္တစ္ခုေပၚမွာ စက္ဘီးစီးျပျခင္းျဖင့္ေရလႊမ္းမိုးဒဏ္ခံရတဲ့ ျပည္သူေတြကို ကူညီဖို႕ ပုရိသတ္ေတြရဲ့ စိတ္ဝင္စားမႈကို ဆြဲေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။
South China Sea Tension Concerns US
The top U.S. military officer, Admiral Mike Mullen, says the United States remains worried that a miscalculation could "greatly heighten the stakes" in the dispute over the South China Sea. Mullen, the chairman of the Joint Chiefs of Staff, said Friday in Tokyo that his visit to Beijing earlier this week was productive, but indicated the U.S. wants to continue to address its concerns about China's defense build-up.
13.11.11
20.7.11
G+ apps ကို I Phone မွာ စတင္သံုးစြဲလို႕ ရပါၿပီ။
အသစ္စက္စက္ေလးပါ။ အခုမွ ဖြားျမင္လာခဲ့တာ။ လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ Google ရဲ့ ဆားဗစ္ကတစ္ဆင့္ Social Network ေလးျဖစ္တဲ့ G+ ကို I phone ကိုင္တဲ့ ကိုကို၊ မမ၊ ေမာင္ေမာင္၊ မီးမီး၊ ဒီးဒီး၊ ဒြတ္ဒြတ္၊ 
ဦးဦး၊ ေဒၚေဒၚ၊ ေဖာ္ေဖာ္၊ ေဘာ္ေဘာ္ (စကားခ်ပ္ - ေဆြမ်ိဳးခုႏွစ္ဆက္စလုံး မ႐ြတ္ႏိုင္ပါ၍ ဤမွ်သာ ေဖာ္ျပခြင့္ ျပဳပါ) စတင္သံုးစြဲႏိုင္ပါၿပီ။
ျမဴးၾက အူၾက မူၾကေပအံုးေတာ့ ေဘာ္ေဘာ္တို႕ေရ။ apps ကို အခဲမဲ့ ရယူႏိုင္ပါတယ္။ ဝန္ေဆာင္မႈအျပည့္နဲ႕ ေနာင္အခါမွာ Facebook social network ကို အံတုႏိုင္ဖို႕ ကြၽန္ေတာ္တို႕ရဲ့ ဆရာႀကီး "ဂိုဂို" ႀကီးက ျပင္ဆင္ထားပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြ Add မလား၊ Video chat ေခၚမလား၊ ဓါတ္ပံုတင္ခ်င္လား၊ ပိုစ့္ တင္ခ်င္လား၊ Comment ေလးနဲ႕ ၾကဴခ်င္ ျမဴးခ်င္ၾကလား ေဖ့စ္ဘြခ္နဲ႕ ပံုစံမတူေပမယ့္ အစံုနီးပါး႐ွိပါတယ္။ အျပင္အဆင္ကိုလည္း တစ္မူထူးျခားၿပီး ႐ိုး႐ိုးေလး သံုးခ်င္စရာ ေလးျဖစ္ေအာင္ ျပင္ဆင္ထားေပးပါတယ္။
ဘယ္လိုလဲ စိတ္ဝင္စားေနၿပီလား ? နည္းနည္းေလး ထပ္ေျပာျပပါရေစအံုး။
- သူငယ္ခ်င္းေတြကို Circle ထဲထည့္ၿပီး Add ၾကမယ္။
- Spark ကေတာ့ ကိုယ္စိတ္ဝင္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြရဲ့ ေနာက္ဆံုး အျဖစ္အပ်က္ေတြအေၾကာင္းကို
႐ွာေဖြေလ့လာႏိုင္ပါသည္။
- Video Chat နဲ႕ ခ်က္၊ ခ်က္၊ ခ်က္၊ ခ်က္ လုပ္ခ်င္ရင္ေတာ့ Hang out ထြက္ၾကတာေပါ့။
အားနည္းခ်က္ေတြေပါ့ဗ်ာ။ သူနဲ႕တြဲၿပီး အသံုးျပဳႏိုင္မယ့္ apps ကေတာ့ facebooke ေလာက္ မစံုေသးဘူေလ။ ဒါေၾကာင့္ facebook မွာ လက္ယဥ္ေနၿပီးသား ျဖစ္တဲ့လူေတြကေတာ့ သံုးရတာ သိပ္ဖီလင္မလာဘူး ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနအံုးမွာပါ။ Google service ကိုေတာ့ အျပည့္အဝ သံုးလို႕ရပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက facebook နဲ႕လည္း တြဲၿပီး သံုးလို႕ရပါတယ္။
(ေနာက္ထပ္သိတာမ်ား႐ွိေသးရင္လည္း ထပ္ၿပီး လက္တို႕လိုက္ပါအံုးမည္)
G+ Iphone Apps ကိုလိုခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ ယူပါ။
Face Book နဲ႕ တြဲသံုးတဲ့ extention apps ယူခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ ယူပါ။
ဦးဦး၊ ေဒၚေဒၚ၊ ေဖာ္ေဖာ္၊ ေဘာ္ေဘာ္ (စကားခ်ပ္ - ေဆြမ်ိဳးခုႏွစ္ဆက္စလုံး မ႐ြတ္ႏိုင္ပါ၍ ဤမွ်သာ ေဖာ္ျပခြင့္ ျပဳပါ) စတင္သံုးစြဲႏိုင္ပါၿပီ။ျမဴးၾက အူၾက မူၾကေပအံုးေတာ့ ေဘာ္ေဘာ္တို႕ေရ။ apps ကို အခဲမဲ့ ရယူႏိုင္ပါတယ္။ ဝန္ေဆာင္မႈအျပည့္နဲ႕ ေနာင္အခါမွာ Facebook social network ကို အံတုႏိုင္ဖို႕ ကြၽန္ေတာ္တို႕ရဲ့ ဆရာႀကီး "ဂိုဂို" ႀကီးက ျပင္ဆင္ထားပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြ Add မလား၊ Video chat ေခၚမလား၊ ဓါတ္ပံုတင္ခ်င္လား၊ ပိုစ့္ တင္ခ်င္လား၊ Comment ေလးနဲ႕ ၾကဴခ်င္ ျမဴးခ်င္ၾကလား ေဖ့စ္ဘြခ္နဲ႕ ပံုစံမတူေပမယ့္ အစံုနီးပါး႐ွိပါတယ္။ အျပင္အဆင္ကိုလည္း တစ္မူထူးျခားၿပီး ႐ိုး႐ိုးေလး သံုးခ်င္စရာ ေလးျဖစ္ေအာင္ ျပင္ဆင္ထားေပးပါတယ္။
ဘယ္လိုလဲ စိတ္ဝင္စားေနၿပီလား ? နည္းနည္းေလး ထပ္ေျပာျပပါရေစအံုး။
- သူငယ္ခ်င္းေတြကို Circle ထဲထည့္ၿပီး Add ၾကမယ္။
- Spark ကေတာ့ ကိုယ္စိတ္ဝင္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြရဲ့ ေနာက္ဆံုး အျဖစ္အပ်က္ေတြအေၾကာင္းကို
႐ွာေဖြေလ့လာႏိုင္ပါသည္။
- Video Chat နဲ႕ ခ်က္၊ ခ်က္၊ ခ်က္၊ ခ်က္ လုပ္ခ်င္ရင္ေတာ့ Hang out ထြက္ၾကတာေပါ့။
အားနည္းခ်က္ေတြေပါ့ဗ်ာ။ သူနဲ႕တြဲၿပီး အသံုးျပဳႏိုင္မယ့္ apps ကေတာ့ facebooke ေလာက္ မစံုေသးဘူေလ။ ဒါေၾကာင့္ facebook မွာ လက္ယဥ္ေနၿပီးသား ျဖစ္တဲ့လူေတြကေတာ့ သံုးရတာ သိပ္ဖီလင္မလာဘူး ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနအံုးမွာပါ။ Google service ကိုေတာ့ အျပည့္အဝ သံုးလို႕ရပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက facebook နဲ႕လည္း တြဲၿပီး သံုးလို႕ရပါတယ္။
(ေနာက္ထပ္သိတာမ်ား႐ွိေသးရင္လည္း ထပ္ၿပီး လက္တို႕လိုက္ပါအံုးမည္)
G+ Iphone Apps ကိုလိုခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ ယူပါ။
Face Book နဲ႕ တြဲသံုးတဲ့ extention apps ယူခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ ယူပါ။
19.7.11
ကြၽန္ေတာ့္ကို ေဖစ့္ဘြခ္ (Face Book) မွာ ဗိုင္းရပ္တစ္ေကာင္ ကိုက္သြားပါတယ္
Youtube လင့္ခ္ေလးနဲ႕ကြ်န္ေတာ့္ ဆီကို Sonmore Chan အေကာင့္ (ကြၽန္ေတာ္ Add ထားတဲ့ 
သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကေနတစ္ဆင့္ ဝင္လာပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါပံုေလးအတိုင္းပါပဲ
http://93.79.238.85/100001249121721
လင့္ေလးအတိုင္းလိုက္သြားေတာ့ Youtube ရဲ့ Page ဆီကို ေရာက္သြားတယ္။ အဲဒီမွာ ကိုယ့္
နာမည္နဲ႕ အေပၚမွာ ဗီဒီယိုလင့္ေလး ေပၚေနလိမ့္မယ္။ တိုက္႐ိုက္ၾကည့္လို႕မရဘူးတဲ့။ မိမိမွာ႐ွိေနတဲ့ Flash player ကို upgrade လုပ္ခိုင္းတယ္။ လုပ္တယ္၊ မရဘူး။ ေဒါင္းလုပ္ဆင္းလာတယ္၊ စက္ထဲကို Flash Player icon နဲ႕ ဖိုင္ေလးတစ္ဖိုင္ ဝင္လာတယ္။ အဲဒါကို အင္စေတာလုပ္တယ္၊ ျပန္ၾကည့္တယ္။ မရဘူး။
မသကၤာတာနဲ႕ Youtube စာမ်က္ႏွာကို ျပန္ဖြင့္ၿပီး စစ္ၾကည့္တယ္။ ေအာက္မွာ သူငယ္ခ်
င္းေတြ ကြန္မန္႕ ေပးထားၾကပါတယ္။ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲဒါ ကာယကံ႐ွင္ေတြ တစ္ကယ္ေပးထား တာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခုခု ေၾကာင့္လားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ကို အဲမန္ ရဲ့ ကြန္မန္႕ကေတာ့ He must have been shamed to do that :))) ထိပ္ဆံုးကပါ။ ကြ်န္ေတာ္သံသယ ျဖစ္ေနဆဲ၊ အေျဖ႐ွာေနပါသည္။
အဲဒါ စစ ဝင္ၿပီးခ်င္း ပထမဆံုး အေျခအေန။ ကြ်န္ေတာ့္စက္ကို Avast antivirus ကို register
လုပ္ၿပီးသံုးပါတယ္။ အဲဒါကို ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္က ကြၽန္ေတာ့္ စက္မွာ႐ွိတဲ့ Antivirus programm အေပၚ လႊမ္းမိုး သြားၿပီးေတာ့ အဲဒီအနီေရာင္ ဝင္းဒိုးေလး ေပၚလာပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ antivirus programm လံုးဝကို အမိန္႕ေပးလို႕ မရေတာ့ဘူး။
ကြၽန္ေတာ့္ စက္ထဲမွာ ထည့္ထားတဲ့ antivirus programm icon ဟာ active ျဖစ္ေနရမယ့္အစား အနည္းငယ္မွိန္သြားၿပီး Fake ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘယ္လိုႏွိပ္ႏွိပ္ အနီေရာင္ ဝင္းဒိုးေလး ေပၚယံုကလြဲလို႕ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။ C:/programm/----- မိမိထည့္ထားတဲ့ antivirus ပ႐ိုဂရာမ္ဖို
င္မွာလည္း directory မ႐ွိေတာ့သလို Folder ကိုလည္း ႐ွာလို႕ မေတြ႕ေတာ့ပါဘူး။ Uninstall လုပ္ဖို႕ Control Pannel ဖြင့္လိုက္ၿပီး antivirus ပ႐ိုဂရာမ္ icon ကို uninstall လုပ္ဖို႕ အမိန္႕ေပးလိုက္တာနဲ႕ အမွားတစ္ခုခု ျပၿပီး ပ႐ိုဂရာမ္ စက္ထဲကေန ထြက္မသြားေသးဘဲနဲ႕ icon ေပ်ာက္သြားေတာ့တာပဲ။ (စကားခ်ပ္ - အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ့ေခါင္း ကုလားမေတာင္ထက္ ႀကီးေနတယ္)
ညာဘက္ေထာင့္ ေအာက္နားက အျဖဴေရာင္ ဝင္းဒိုးေသးေသးေလး ေပၚေနတာကို သတိျပဳၾကည့္ပါ။ စက္ထဲကို ဗိုင္းရပ္ စတင္ဝင္ေရာက္သြားၿပီဆိုရင္ အဲဒါေလးေပၚလာပါတယ္။ ကိုယ့္စက္ထဲက antivirus pro
gram ဟာ လံုၿခံဳမႈ႐ွိတယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ အဆင့္မွာ႐ွိတယ္ ဆိုတဲ့အသိေပး စာတမ္းေလးေပၚလာလိမ့္မယ္။ Up to date ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာကို ျပေနပါလိမ့္မယ္။ ဒီေကာင္ ကြၽန္ေတာ့္ကို အင္႐ိုက္ေနတာ။ မဟု တ္ပါခင္ဗ်။ သူမွသူစစ္စစ္ပါ။ (အျပင္မွာ အေကာင္လိုက္ေတြ႕ေနလို႕ကေတာ့ကြာ မင္းကို လမ္းႀကိတ္စက္ႀကီးကို ထမ္းခိုင္းၿပီးမွ ျဖည္းျဖည္းျခင္းကို ထုသတ္မွာ၊ အခု --- အခုေတာ့ )
အဲဒီေနာက္ပိုင္းျဖစ္သြားတာက ေတာ့ စက္ကို restart လုပ္ၾကည့္ေတာ့ အားပါးပါး၊ Safe Mode နဲ႕ ဝင္းဒိုး တက္လာေတာ့တာပဲ။ အမွတ္တမဲ့ ျဖစ္တာလားဗ်။ ေနာက္တစ္ခါ restart ျပန္လုပ္ၾကည့္တယ္။ ဒီလိုပဲ။ ဟုတ္ေသးပါဘူး။ ေနာက္တစ္ေခါက္ အဲဒီေတာ့မွ ပံုမွန္ ဝင္းဒိုး ျပန္တက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ စက္ႀကီးကေတာ့ ဗိုင္းရပ္နဲ႕ ညားသြားပါၿပီ။ မခ်စ္ေသာ္လည္း ေအာင့္ကာနမ္းရပါ၏။ အြန္လိုင္းေပၚ အေျပးတက္ၿပီး။ တစ္ျခား antivirus ပ႐ိုဂရာမ္တစ္ခုႏွစ္ခု ဆဲြခ် တစ္ခုကို အင္စေတာလုပ္ၾကည့္သည္။ အမယ္မင္း အဲဒီပ႐ိုဂရာမ္ icon ကိုႏွိပ္လိုက္ရင္ အနီေရာင္ ဝင္းဒိုးေပၚတာက လႊဲလို႕ ဘာမွထူးမလာဘူး။
သြားပါၿပီဗ်ာ၊ စက္ႀကီးေတာ့၊ ဒီဘဝေတာ့ ဒီမွ်ေပါ့။
အဲဒါကေတာ့ Facebook ကေနစၿပီး ထိသြားတဲ့ Antivirus ပါ။
အားလံုးသတိမူႏိုင္ၾကပါေစ။
(မွတ္ခ်က္ - Face Book ကို Sign out မလုပ္ပဲ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာေအာင္ ထားၿပီး သံုးစြဲတတ္ေသာသူမ်ား ပို၍ အထိမ်ားပါသည္။)
ၾကဴေန၊ အူေန၊ ျမဴေန၊ ေဝေတေတနဲ႕ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ မေသဆံုးၾကပါေစႏွင့္
ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အဟင့္ အဟင့္ အဟင့္ ဒီလိုပဲ ------
သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကေနတစ္ဆင့္ ဝင္လာပါတယ္။ ေဖာ္ျပပါပံုေလးအတိုင္းပါပဲhttp://93.79.238.85/100001
လင့္ေလးအတိုင္းလိုက္သြားေတာ
နာမည္နဲ႕ အေပၚမွာ ဗီဒီယိုလင့္ေလး ေပၚေနလိမ့္မယ္။ တိုက္႐ိုက္ၾကည့္လို႕မရဘူးတဲ့။ မိမိမွာ႐ွိေနတဲ့ Flash player ကို upgrade လုပ္ခိုင္းတယ္။ လုပ္တယ္၊ မရဘူး။ ေဒါင္းလုပ္ဆင္းလာတယ္၊ စက္ထဲကို Flash Player icon နဲ႕ ဖိုင္ေလးတစ္ဖိုင္ ဝင္လာတယ္။ အဲဒါကို အင္စေတာလုပ္တယ္၊ ျပန္ၾကည့္တယ္။ မရဘူး။မသကၤာတာနဲ႕ Youtube စာမ်က္ႏွာကို ျပန္ဖြင့္ၿပီး စစ္ၾကည့္တယ္။ ေအာက္မွာ သူငယ္ခ်
င္းေတြ ကြန္မန္႕ ေပးထားၾကပါတယ္။ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲဒါ ကာယကံ႐ွင္ေတြ တစ္ကယ္ေပးထား တာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခုခု ေၾကာင့္လားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ကို အဲမန္ ရဲ့ ကြန္မန္႕ကေတာ့ He must have been shamed to do that :))) ထိပ္ဆံုးကပါ။ ကြ်န္ေတာ္သံသယ ျဖစ္ေနဆဲ၊ အေျဖ႐ွာေနပါသည္။အေျဖ႐ွာလို႕ေတြ႕ပါၿပီဗ်ာ
အဲဒါ စစ ဝင္ၿပီးခ်င္း ပထမဆံုး အေျခအေန။ ကြ်န္ေတာ့္စက္ကို Avast antivirus ကို register
လုပ္ၿပီးသံုးပါတယ္။ အဲဒါကို ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္က ကြၽန္ေတာ့္ စက္မွာ႐ွိတဲ့ Antivirus programm အေပၚ လႊမ္းမိုး သြားၿပီးေတာ့ အဲဒီအနီေရာင္ ဝင္းဒိုးေလး ေပၚလာပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ antivirus programm လံုးဝကို အမိန္႕ေပးလို႕ မရေတာ့ဘူး။ကြၽန္ေတာ့္ စက္ထဲမွာ ထည့္ထားတဲ့ antivirus programm icon ဟာ active ျဖစ္ေနရမယ့္အစား အနည္းငယ္မွိန္သြားၿပီး Fake ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘယ္လိုႏွိပ္ႏွိပ္ အနီေရာင္ ဝင္းဒိုးေလး ေပၚယံုကလြဲလို႕ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။ C:/programm/----- မိမိထည့္ထားတဲ့ antivirus ပ႐ိုဂရာမ္ဖို
င္မွာလည္း directory မ႐ွိေတာ့သလို Folder ကိုလည္း ႐ွာလို႕ မေတြ႕ေတာ့ပါဘူး။ Uninstall လုပ္ဖို႕ Control Pannel ဖြင့္လိုက္ၿပီး antivirus ပ႐ိုဂရာမ္ icon ကို uninstall လုပ္ဖို႕ အမိန္႕ေပးလိုက္တာနဲ႕ အမွားတစ္ခုခု ျပၿပီး ပ႐ိုဂရာမ္ စက္ထဲကေန ထြက္မသြားေသးဘဲနဲ႕ icon ေပ်ာက္သြားေတာ့တာပဲ။ (စကားခ်ပ္ - အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ့ေခါင္း ကုလားမေတာင္ထက္ ႀကီးေနတယ္)ညာဘက္ေထာင့္ ေအာက္နားက အျဖဴေရာင္ ဝင္းဒိုးေသးေသးေလး ေပၚေနတာကို သတိျပဳၾကည့္ပါ။ စက္ထဲကို ဗိုင္းရပ္ စတင္ဝင္ေရာက္သြားၿပီဆိုရင္ အဲဒါေလးေပၚလာပါတယ္။ ကိုယ့္စက္ထဲက antivirus pro
gram ဟာ လံုၿခံဳမႈ႐ွိတယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ အဆင့္မွာ႐ွိတယ္ ဆိုတဲ့အသိေပး စာတမ္းေလးေပၚလာလိမ့္မအဲဒီေနာက္ပိုင္းျဖစ္သြားတာက
သြားပါၿပီဗ်ာ၊ စက္ႀကီးေတာ့၊ ဒီဘဝေတာ့ ဒီမွ်ေပါ့။
အဲဒါကေတာ့ Facebook ကေနစၿပီး ထိသြားတဲ့ Antivirus ပါ။
အားလံုးသတိမူႏိုင္ၾကပါေစ။
(မွတ္ခ်က္ - Face Book ကို Sign out မလုပ္ပဲ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာေအာင္ ထားၿပီး သံုးစြဲတတ္ေသာသူမ်ား ပို၍ အထိမ်ားပါသည္။)
ၾကဴေန၊ အူေန၊ ျမဴေန၊ ေဝေတေတနဲ႕ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ မေသဆံုးၾကပါေစႏွင့္
ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အဟင့္ အဟင့္ အဟင့္ ဒီလိုပဲ ------
ေရေပၚမွာ အရိပ္မထင္ေပမယ့္၊ စက္ဘီးေတာ့စီးႏိုင္ပါတယ္
ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ဟာ ၇၅ ေပ အနက္႐ွိတဲ့ လန္ဒန္မွာ႐ွိတဲ့ ေရကန္တစ္ခုေပၚမွာ စက္ဘီးစီးျပျခင္းျဖင့္
ေရလႊမ္းမိုးဒဏ္ခံရတဲ့ ျပည္သူေတြကို ကူညီဖို႕ ပုရိသတ္ေတြရဲ့ စိတ္ဝင္စားမႈကို ဆြဲေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။
အသက္ ၁၆ ႏွစ္႐ွိတဲ့ Matt Whitehurst ဟာ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာ႐ွိတဲ့
Buttermere ေရကန္ေပၚမွာ စက္ဘီးကို
စတန္႕ထြင္ စီးျပခဲ့ပါတယ္။
ေဖာ္ျပပါဓါတ္ပံုဟာ တစ္ကယ့္ဓါတ္ပံုအစစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Matt Whitehurst ဟာ သူရဲ့ စက္ဘီး ဘားတန္းေပၚရပ္ၿပီး ေရေပၚမွာ အခုလို ျမင္ေနရတဲ့ ပံုစံအတိုင္း ဘယ္လိုစီးႏိုင္ေအာင္ စီခံခန္႕ခြဲ၊
ျပင္ဆင္မႈ ျပဳခဲ့တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ မေျပာျပခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုေရကန္ႀကီးေပၚ စက္ဘီးစတန္႕ထြင္စီးျပခဲ့တာကလည္း ၂၀၀၉ ခုႏွစ္က ေရလႊမ္းမိုးမႈဒဏ္ခံရၿပီး က်ိဳးပ်က္သြားတဲ့ တံတားမ်ား ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ျပင္ဆင္ဖို႕အတြက္ ရံပံုေငြ႐ွာျခင္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္။
Matt Whitehurst ရဲ့ ေျပာျပခ်က္ပါ။ "ကြ်န္ေတာ္ ဘယ္လိုျပင္ဆင္မႈေတြလုပ္ၿပီး စီးခဲ့တာလဲ ဆိုတာကိုေတာ့
မေျပာျပႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ ေရကန္ေပၚမွာ စက္ဘီးစီးေနတာကိုေတာ့ လူအမ်ားႀကီး ျမင္ခဲ့ပါတယ္။
သူကို႕က ဒါဟာ ကင္မရာ အထူးျပဳလုပ္ခ်က္ေတြမဟုတ္ေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းႀကီး အာမခံေပးႏိုင္ပါတယ္။
သက္ေသျပဳေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုက တစ္ကယ့္ပံုပါ။"
ကြၽန္ေတာ္ ေကာင္းေကာင္းႀကီး ေျပာႏိုင္ပါတယ္ (သတင္းေထာက္)။ ေရထဲမွာ အခံ (ပလက္ေဖာင္း) ႐ွိေနတာလား ? ဒါမွမဟုတ္ Matt Whitehurst ရဲ့စက္ဘီးဟာ ေရေပၚမွာ ေပၚေနႏိုင္ ေလာက္ေအာင္ကို ေပါ့ပါးလို႕လား ? ဒါကေတာ့ေတြးစရာ ေလးေပါ့။ ခ်ိန္ဆၾကည့္ၾကပါ။
(source : http://sports.yahoo.com/blogs/post/British-teenager-bikes-on-top-of-water-for-chari?urn=top-wp203)
ေရလႊမ္းမိုးဒဏ္ခံရတဲ့ ျပည္သူေတြကို ကူညီဖို႕ ပုရိသတ္ေတြရဲ့ စိတ္ဝင္စားမႈကို ဆြဲေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။
အသက္ ၁၆ ႏွစ္႐ွိတဲ့ Matt Whitehurst ဟာ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာ႐ွိတဲ့
Buttermere ေရကန္ေပၚမွာ စက္ဘီးကိုစတန္႕ထြင္ စီးျပခဲ့ပါတယ္။
ေဖာ္ျပပါဓါတ္ပံုဟာ တစ္ကယ့္ဓါတ္ပံုအစစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Matt Whitehurst ဟာ သူရဲ့ စက္ဘီး ဘားတန္းေပၚရပ္ၿပီး ေရေပၚမွာ အခုလို ျမင္ေနရတဲ့ ပံုစံအတိုင္း ဘယ္လိုစီးႏိုင္ေအာင္ စီခံခန္႕ခြဲ၊
ျပင္ဆင္မႈ ျပဳခဲ့တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ မေျပာျပခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုေရကန္ႀကီးေပၚ စက္ဘီးစတန္႕ထြင္စီးျပခဲ့တာကလည္း ၂၀၀၉ ခုႏွစ္က ေရလႊမ္းမိုးမႈဒဏ္ခံရၿပီး က်ိဳးပ်က္သြားတဲ့ တံတားမ်ား ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ျပင္ဆင္ဖို႕အတြက္ ရံပံုေငြ႐ွာျခင္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္။
Matt Whitehurst ရဲ့ ေျပာျပခ်က္ပါ။ "ကြ်န္ေတာ္ ဘယ္လိုျပင္ဆင္မႈေတြလုပ္ၿပီး စီးခဲ့တာလဲ ဆိုတာကိုေတာ့
မေျပာျပႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္ ေရကန္ေပၚမွာ စက္ဘီးစီးေနတာကိုေတာ့ လူအမ်ားႀကီး ျမင္ခဲ့ပါတယ္။
သူကို႕က ဒါဟာ ကင္မရာ အထူးျပဳလုပ္ခ်က္ေတြမဟုတ္ေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းႀကီး အာမခံေပးႏိုင္ပါတယ္။
သက္ေသျပဳေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဓါတ္ပံုက တစ္ကယ့္ပံုပါ။"
ကြၽန္ေတာ္ ေကာင္းေကာင္းႀကီး ေျပာႏိုင္ပါတယ္ (သတင္းေထာက္)။ ေရထဲမွာ အခံ (ပလက္ေဖာင္း) ႐ွိေနတာလား ? ဒါမွမဟုတ္ Matt Whitehurst ရဲ့စက္ဘီးဟာ ေရေပၚမွာ ေပၚေနႏိုင္ ေလာက္ေအာင္ကို ေပါ့ပါးလို႕လား ? ဒါကေတာ့ေတြးစရာ ေလးေပါ့။ ခ်ိန္ဆၾကည့္ၾကပါ။
(source : http://sports.yahoo.com/blogs/post/British-teenager-bikes-on-top-of-water-for-chari?urn=top-wp203)
Rapper Ja Rule is sentenced to more than two years for failing to file tax returns
A federal judge this morning sentenced the rapper and movie actor “Ja Rule,” a Saddle River resident, to 28 months in prison on three misdemeanor charges of failure to file his taxes. The sentence also required the rapper to pay back more than $1.1 million to the Internal Revenue Service.
“He's a creative person who embarked on a very successful business,” she said
“Ja Rule,” whose real name is Jeffrey Atkins, had pleaded guilty in March to three counts of failure to file federal tax returns. Authorities said Atkins, 35, had earned more than $4 million from 2004 to 2008, but rather than file the tax returns, he asked for extensions. Authorities added that Atkins never paid the taxes even after the extensions — which he requested in four of the five years — had expired.
In court today, an emotional Atkins stood and told U.S. Magistrate Judge Patty Shwartz that he was "choked up" -- and at one point he had to pause before continuing to express his contrition to the judge.
“I want to say I'm sorry," he told Judge Shwartz, as a Newark courtroom packed with summer legal interns and others watched in silence. "I in no way attempted to deceive the government.”
He added, “I was a young man who made a lot of money." And, he said, “I didn't actually know how to deal with these finances ... [and] I didn't have the best people guide me.”
But federal prosecutor Joseph G. Mack argued that Atkins' own accountant had warned him that failing to pay his taxes would be a crime. And Judge Shwartz noted the accountants' advice to Atkins, just moments before she handed down her sentence. She also said is was difficult to view Atkins as "unsophisticated."
“He's a creative person who embarked on a very successful business,” she said
In early June, the Grammy-nominated rapper began serving a 24-month sentence in New York state prison for the attempted possession of a weapon. He appeared in court today in a bright-yellow prison-issued jump suit. His wrists were shackled, and he had a heavy chain wrapped around his waist.
A major issue at the sentencing was whether the federal punishment would run concurrently or consecutively with Atkins' New York state prison sentence. New Jersey federal prosecutors argued today that Atkins should get a 36-month prison sentence, with 24 months of it concurrent and 12 months running consecutively. But Judge Shwartz issued a 28-month sentence, while mandating that all of it run concurrent to the New York sentence, except for the final four months.
Atkins will therefore serve at least 4 months of additional time in prison under today's federal sentence. However, the additional federal time may be longer, lawyers said, because Atkins could win early release in New York based on good behavior.
Both Atkins and his lawyer, Stacey Richman, also told Judge Shwartz that Atkins' business had been experiencing financial problems. Richman argued Atkins "does not have the financial savvy to have maintained a set aside so that his taxes would be paid.”
Atkins said: “I didn’t have the actual finances to pay off [the taxes], otherwise I would have." Still, he added, "I made mistakes," and he also said, "Things kind of spun out of control."
According to Richman, Atkins' wife, other family members and his manager were in the courtroom. At various times during the hearing, both a man and woman who appeared to be family members or business associates of Atkins ' prayed. One woman dabbed tears from her eyes with a tissue.
Atkins was subdued and often looked down at the defense table. Richman said that for the last two weeks, as he awaited today’s sentencing hearing, Atkins was held in a solitary-confinement situation for 23 hours a day at the Essex County jail. Jail officials, she said, believed such confinement was needed to protect the rapper. She repeatedly called the conditions “draconian” in court.
On the day of his guilty plea in March, Atkins had tweeted to his fans: "S/o to the Feds very cooperative it’s not tax evasion it’s failure to file and I’m taking care of it case closed. WINNING lol..." and "When u get caught wit ya hand in the cookie jar just replace the cookies lol..."
Federal authorities said in March that Atkins was the sole shareholder of ASJA Inc. and Rule Tours Inc. Authorities also said that from 2004 to 2008, Atkins received music royalty income from ASJA Inc., and music tour and live performance-related income from Rule Tours Inc.
(Sources : http://www.nj.com/news/index.ssf/2011/07/ja_rule_to_be_setenced_for_not.html)
South China Sea Tension Concerns US
The top U.S. military officer, Admiral Mike Mullen, says the United States remains worried that a miscalculation could "greatly heighten the stakes" in the dispute over the South China Sea.
Mullen, the chairman of the Joint Chiefs of Staff, said Friday in Tokyo that his visit to Beijing earlier this week was productive, but indicated the U.S. wants to continue to address its concerns about China's defense build-up.
China claims almost all of the South China Sea. Five other governments: Brunei, Malaysia, the Philippines, Taiwan and Vietnam, also claim all or part of the region, which is thought to contain large reserves of oil and gas.
In recent months, the Philippines and Vietnam have complained about repeated Chinese incursions into territory they claim, some of which they say involved Chinese military vessels.
During his visit to China, Mullen visited Chinese military facilities, getting a rare look at China's submarines and nuclear missiles. In May, Chinese armed forces commander Chen Bingde visited the United States and toured some U.S. military bases.
Mullen's visit to Japan is expected to include a visit to the region hit by a massive earthquake last March. Thousands of U.S. troops helped in rescue and aid efforts after the disaster. which left about 20,000 people dead or missing. Japanese officials thanked him for the assistance.
During Mullen's visit to Beijing, Chinese officials criticized the U.S. for its military drills this week with Vietnam in the South China Sea and made clear they are unhappy with Washington's position that peace in the region is part of its national interest.
Mullen also visited South Korea this week, where he said that North Korea remains a "very real" threat to peace in northeast Asia.
Mullen, the chairman of the Joint Chiefs of Staff, said Friday in Tokyo that his visit to Beijing earlier this week was productive, but indicated the U.S. wants to continue to address its concerns about China's defense build-up.
China claims almost all of the South China Sea. Five other governments: Brunei, Malaysia, the Philippines, Taiwan and Vietnam, also claim all or part of the region, which is thought to contain large reserves of oil and gas.
In recent months, the Philippines and Vietnam have complained about repeated Chinese incursions into territory they claim, some of which they say involved Chinese military vessels.
During his visit to China, Mullen visited Chinese military facilities, getting a rare look at China's submarines and nuclear missiles. In May, Chinese armed forces commander Chen Bingde visited the United States and toured some U.S. military bases.
Mullen's visit to Japan is expected to include a visit to the region hit by a massive earthquake last March. Thousands of U.S. troops helped in rescue and aid efforts after the disaster. which left about 20,000 people dead or missing. Japanese officials thanked him for the assistance.
During Mullen's visit to Beijing, Chinese officials criticized the U.S. for its military drills this week with Vietnam in the South China Sea and made clear they are unhappy with Washington's position that peace in the region is part of its national interest.
Mullen also visited South Korea this week, where he said that North Korea remains a "very real" threat to peace in northeast Asia.
Also Friday, Vietnam welcomed three U.S. warships to its waters for scheduled port calls and joint training exercises.
The U.S. embassy said in a statement that the two sides will conduct seven days of training involving navigation and damage control along with dive and salvage training. No combat drills will be held.
Officials have said the port call was scheduled in advance, but it comes during heightened territorial tensions between China and Vietnam over resource-rich areas in the South China Sea.
China's military sharply criticized the U.S. on Monday for going ahead with the exercises.
(Sources VOA)
News of the World phone hacking whistleblower found dead
Sean Hoare, the former News of the World showbiz reporter who was the first named journalist to allege Andy Coulson was aware of phone hacking by his staff, has been found dead, the Guardian has learned.
Hoare, who worked on the Sun and the News of the World with Coulson before being d
ismissed for drink and drugs problems, is said to have been found dead at his Watford home.
Hertfordshire police would not confirm his identity, but the force said in a statement: "At 10.40am today [Monday 18 July] police were called to Langley Road, Watford, following the concerns for welfare of a man who lives at an address on the street. Upon police and ambulance arrival at a property, the body of a man was found. The man was pronounced dead at the scene shortly after.
"The death is currently being treated as unexplained, but not thought to be suspicious. Police investigations into this incident are ongoing."
Hoare first made his claims in a New York Times investigation into the phone-hacking allegations at the News of the World.
He told that newspaper that not only did Coulson know of the phone-hacking, but that he actively encouraged his staff to intercept the phone calls of celebrities in the pursuit of exclusives.
In a subsequent interview with the BBC he alleged that he was personally asked by his then-editor, Coulson, to tap into phones. In an interview with the PM programme he said Coulson's insistence that he didn't know about the practice was "a lie, it is simply a lie".
At the time a Downing Street spokeswoman said Coulson totally and utterly denied the allegations and said he had "never condoned the use of phone-hacking and nor do I have any recollection of incidences where phone-hacking took place".
Sean Hoare, a one-time close friend of Coulson's, told the New York Times the two men first worked together at the Sun, where, Hoare said, he played tape recordings of hacked messages for Coulson. At the News of the World, Hoare said he continued to inform Coulson of his activities. Coulson "actively encouraged me to do it," Hoare said.
In September last year he was interviewed under caution by police over his claims that the former Tory communications chief asked him to hack into phones when he was editor of the paper, but declined to make any comment.
Hoare emerged back into the spotlight last week, after he told the New York Times that reporters at the News of the World were able to use police technology to locate people using their mobile phone signals in exchange for payments to police officers.
He said journalists were able to use a technique called 'pinging' which measured the distance between mobile handsets and a number of phone masts to pinpoint its location.
Hoare gave further details about the use of 'pinging' to the Guardian last week. He described how reporters would ask a news desk executive to obtain the location of a target: "Within 15 to 30 minutes someone on the news desk would come back and say 'right that's where they are.'"
He said: "You'd just go to the news desk and they'd just come back to you. You don't ask any questions. You'd consider it a job done. The chain of command is one of absolute discipline and what's why I never bought into, like with Andy saying he wasn't aware of it and all that. That's bollocks."
He said he would stand by everything he had told the New York Times about 'pinging'. "I don't know how often it happened. That would be wrong of me. But if I had access as a humble reporter … ."
He admitted he had had problems with drink and drugs and had been in rehab. "But that's irrelevant," he said. "There's more to come. This is not going to go away."
Hoare named a private investigator who he said had links with the News of the World, adding: "He may want to talk now because I think what you'll find now is a lot of people are going to want to cover their arse."
Speaking to another Guardian journalist st last week, Hoare repeatedly expressed the hope that the hacking scandal would lead to journalism in general being cleaned up and said he had decided to blow the whistle on the activities of some of his former News of the World colleagues with that aim in mind.
He also said he has been injured at a party the previous weekend while taking down a marquee erected for a children's party. He said he had broken his nose and badly injured his foot when a relative accidentally struck him with a heavy pole from the marquee.
Hoare also emphasised that he was not making any money from telling his story. Hoare, who has been treated for drug and alcohol problems, reminisced about partying with former pop stars and said he missed the days when he was able to go out on the town.
17.7.11
G+ ႏွင့္ မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါ၏
G+ ရဲ့အ႐ွည္ကေတာ့ Google Plus ပါ။ အျပင္အဆင္ကေတာ့ Face book ႏွင့္ အရမ္းတူပါတယ္။ google ရဲ့ ဆားဗစ္ကို သံုးဖူးသူ အမ်ားစုကေတာ့ သိပ္စိမ္းမယ္လို႕ မထင္ပါဘူး။ ေနာက္ Face Book နဲ႕လည္း တြဲသံုးလို႕ရပါတယ္။
အားသာခ်က္ကဘာလဲဆိုေတာ့ မိမိရဲ့ ဂ်ီေမးလ္အေကာင့္နဲ႕တြဲၿပီး group video chat လုပ္လို႕ရပါတယ္။ Face Book က Skype ဆားဗစ္ကို ဝယ္လိုက္ၿပီး Video Chat ဆားဗစ္ကို ေပးေနေပမယ့္ အုပ္စုလိုက္ (Group) chat မရေသးပါဘူး။ အမွန္ကန္ဆံုးကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႕ရဲ့ ဆရာႀကီး Google ပါပဲ။ အသစ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းေကာင္း Google ကေတာ့ မေျပာင္းပါဘူး။ သံုးစြဲသူေတြရဲ့ လိုအပ္ခ်က္၊ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို အခ်ိန္နဲ႕တစ္ေျပးညီ ျပင္ဆင္ေပးထားပါတယ္။ အြန္လိုင္းေပၚမွာ သယ္ရင္းအေပါင္းအသင္းနဲ႕ ၾကဴခ်င္တဲ့ မီးမီး၊ ဒီးဒီး၊ ကိုကို၊ ေမာင္ေမာင္၊ ေညာင္ေညာင္ မ်ား အႀကိဳက္ေတြ႕မွာပါ။ စေပၚကာစမို႕လို႕ သံုးရတာ သိပ္ၿပီး user friendly မျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ဆို အသားက်သြားမွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ အမ်ားစုကေတာ့ google service မ်ားနဲ႕ သိပ္မစိမ္းၾကဘူးလို႕ထင္ပါတယ္။
မိမိရဲ့ Face Book နဲ႕ တြဲသံုးခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေဖာ္ျပပါလင့္ခ္ ကိုႏွိပ္ၿပီး Application ကို add လိုက္ပါ။ အဲဒါဆိုရင္ Face Book မွာ ၾကဴေန၊ ျမဴေန၊ အူေနက်တဲ့ သယ္ရင္းေတြရဲ့ Activities ေတြအားလံုးကို ျမဴမႈန္မက်န္ (စကားခ်ပ္ -အတၲိသယဝုတိၲအလကၤာ) လံုးေစ့ပတ္ေစ့ျမင္ရမွာပါ။ ဆရာႀကီးလုပ္တယ္လို႕ မထင္ပါနဲ႕။ မသိေသးတဲ့လူေတြ၊ Google Service ကိုပဲ သံုးခ်င္တဲ့ လူေတြအတြက္ အသံုးဝင္ၾကမွာပါ။
စသံုးေနၾကပါၿပီ။ ေနာက္မက်ခင္ ျမန္ျမန္ေလး လုပ္ထားက်ေနာ္။ ေနာက္က်ရင္ အေပါက္ဝက ပန္းကန္ေစးၿပီး ျပန္ရပါ့မယ္။
မီးမီး၊ ဒီးဒီး၊ ကိုကို၊ ေမာင္ေမာင္၊ ေညာင္ေညာင္မ်ား က်ယ္က်ယ္နဲ႕ မ်ားမ်ားေလး ၾကဴႏိုင္ၾကပါေစလို႕ ေစတနာ့ေစသတိက္ အျပည့္နဲ႕ ေတာင္းဆုျပဳေပးလိုက္ပါတယ္။
14.7.11
သဘင္ရတ္ထဝ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ
ပဲႜသဘင္ကှာဝြံ ဥကၠ႒ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ နာဲထဝ္မန္ နဒဒ္ွ သဘာပတိေဇှာ္၊ ညးမဒ္ွ ေကင္ကာဗဟုႝ ဂမၜဳိင္ ဒု-ဥကၠ႒ နာဲရႆ၊ ညးအုပ္ကာနာနာ နာဲဟံသာ၊ ဖက္ေဆာ ညးအုပ္ကာ နာဲဆာန္တိ၊ သၠဳိပ္ပှာန္ဇဲယ်၊ နာဲယွဳ႙တိင္၊ နာဲအံင္ေမန္၊ နာဲထာဝရ၊ သင္ခမ႘မဲြတၜ၊ ညးစှး ဂေကာံမန္ဒ႘မဝ္ MNDF တံ မဒ္ွတဲု လ်ဳိင္သဘင္ကှာဂ္ွ နာဲဗညာလဵ (ကမၼတ႘ဗဟုႝ) ေရင္တၜဳင္ရ။
ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐး ေကာန္ဂကူမန္ MNLA ဂ္ွ နကုႝကေရာင္ပှာန္ ဒပ္ရပ္အလာံ၊ ကေရာင္ပှာန္ လဿိဟ္ ၁ ၊၂၊ ၄၊ ၅ ဒပ္သၢံင္ၿဗဵ၊ ဒပ္ဗင္ခရာ အပံင္ဖအိုတ္ (၇)ကေရာင္ပှာန္ ျဇဟတ္လဿိဟ္သၢံင္ (၁၇၈) ဇက္တိုန္ပၜဒပ္ ပဲႜသဘင္ကှာရ။ နဒဒ္ွ သၠဳိပ္ပၜဒပ္ဂ္ွ သၠဳိပ္ပၜဒပ္ဂ္ွ သၠဳိပ္ဗုႝ ဗညာဆာန္နန္ (ဗခိုင္) ေကတ္လဝ္ တာလ်ဳိင္ရ။
ဗဲြေတဿင္ ဂလာန္ဥကၠ႒ နာဲထဝ္မန္ဟုီေျမာ္ပၲိတ္ဏာဂ္ွ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ မူဟုိတ္ေသၢာံတန္တဵ ဍာ္ဇမၜိင္သာ္ဏံမာန္
ကၜဳင္ေရာဟုီမၢး -
၁။ သၸစှးကုႝ အလုံေကာန္ဂကူမန္ကုီ
၂။ ေဗာ္ႏံြကုႝ ေသှာဝ္တ္ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ ဗဟုႝကႜဳိက္ပ္ကီု
၃။ ဗဂပ္လဝ္ကုႝ လညာတ္သမၲီတဵတက္ မသၸစှးကုႝ ရဲဒးဒုင္ ဍဳႝဍဳိက္တံကုီ
၄။ သီုေရင္တၜဳင္ ထိင္ဒဝ္အာ ပေရင္အာဲကဿာဲ၊ လိခ္္ပတ္၊ ေယန္သှာင္မန္ကုီ
၅။ ပေတဟ္ေကတ္ ၿဇဟတ္မွာဇန္ ဂကူမန္ဇကု အဓိကကီု
၆။ နကုႝဆႏၵ နကုႝေစတနာေဟင္ ပတုဲဖုႝကီု
၇။ ဇဲဝ႘ရ႘ယႏံြႏံြ သုီသစၥပၜန္ဂတးဗုိန္ဗိုန္ကုီ
၈။ ဒတူလာင္ကၜဳင္ လၲဴဂၜံင္တရဵ ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ မဲြဒၿမိပ္ကုီ
၉။ ထိင္ဒဝ္မင္မဲြတဲု ေဇှာ္ပဿဝ္ကၜဳင္ သတ္ပဿဝ္ဇဝ္ပၠဵ ပၜန္ဂတးဂမၜဳိင္ကုီ
၁၀။ ဒစုႝဒစးကၜဳင္ အခိုက္ေလဿတ္ ပေဒသရာဇ္ (ဝါ) ရဲပၚကႜဳိပ္တံ ပုိတ္ပုိတ္ကုီ
၁၁။ သုီေရင္တၜဳင္အာ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ ဂကူဂမၜဳိင္ကုီ
၁၂။ ခှံဗဒ္ွကၜဳင္ ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐး ေကာန္ဂကူမန္ သြက္ဂံြစုႝဒှာ မင္မဲြေကာန္ဂကူမန္ကုီ
၁၃။ ထိင္ဒဝ္ကၜဳင္ တိဍာ္ သၨဳိင္ပၜန္ဂတးတံကုီ
၁၄။ ေကာပ္ကာဲ ဖန္ဇန္ကၜဳင္မံင္ အတိုင္ေလဿင္ဂံၜင္တရဵ ပေရင္ကေမၜာန္ ေသှာတ္ဝ္ေဗာ္တံရ။
အတိုင္ေလဿင္(၁၄) တင္ဏံဂ္ွ ရဲေဗာ္ ေကာန္ေဗာ္တံ ဒးဆက္ထိင္ဒဝ္ မင္မဲြအာေရာင္ ဂးရ။ တဲုပၜန္ အတိုင္ ပဿိက္ဆႏၵ ေကာန္ဂကူမန္ပ႙ု ဍာံဍာံ၊ မန္ပ႙ုဂံြခှံ အလုႝအသ႘မန္ ပဲႜတြဳႝရးမန္မာန္ဂ္ွ ညးဆာန္ဂကူတံ တဿံညးအဲ ဘိုင္ပေလဝ္ ဗဗိုန္ဗခုိင္ ေကဿာန္ပၲိဳန္ ကေမၜာန္မန္ပ႙ု ညံင္ဂံြစိုပ္တရဵ ဗြဲမၿပဟ္ ေထက္ေရာင္ သာ္ဝြံဖၲိဳက္ ဖေအာဝ္ လဝ္ကုီရ။ ပဲႜပၛံက္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဍဳင္ပ႙ုလဿဳဟ္ သုီအကာဲအရာ ဂၜးကဝ္ စိုပ္မံင္ေခတ္ ပ႐ုိင္ လဿဳဟ္ဏံ သြက္ဂကူမန္ပ႙ု ေသၢာံဂံြအေခါင္ ကုီဂ္ွ အကာဲအရာ တၜဳင္လအာ ခိုဟ္ဗီုလဿဳဟ္ ဂံြဆုႝဝါတ္ရ။ နဲတတိယတိဿမဲြဂ္ွ မတူဂုႝ အိုတ္အေစာန္ ဂကူမန္တံ ဂစာန္လြ႘ ျဂဳျဂဳ နဲနာနာသာ္ဂ္ွ ၐိုတ္အေစာန္ပ႙ုႏံြ ပ႙ုဖအုိတ္အေစာန္တဲု အလုံဂကူမန္ပ႙ု ျဂဳျဂဳၿဂဳီၿဂဳီဂ္ွ ေကတ္အသိင္ကုႝ ပြဴ႘သၨဳိင္ဝုတ္ဒိုဟ္ ပ႙ုတံ ပ႙ုဘိုင္ဟ႐ုိဟ္အာတဲု ပု႙ညံင္ဂံြၐ္ွေကတ္မာန္ သၸလြ႘ ေကၜာန္အာမၢး ပဲႜပၛံက္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဍဳင္ပ႙ုတၛဲဏံ ပ႙ုၐွ္ေကတ္ ေပဲါအံင္ဇှးမာန္ ေစွ္စိုတ္ရ သာ္ဝြံဗကန္ဏာရ။
ပဲႜသဘင္ကှာဏံဂ္ွ ညးမဒ္ွကဿဳဲေတဿင္ဂမၜဳိင္ ဒုဥကၠ႒ဂေကာံေဗာ္မန္ဒ႘မဝ္ MNDF အစာနာဲငၛဳ႙တိင္ ေကုာံ အမာတ္မန္ဂမၜဳိင္၊ ညးစှး MNDF (တိဍာ္ဗၜးၐး)၊ ေဗာ္ဂေကာံမဟာမိတ္ ေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜဳိင္၊ ညးစှးဌာန္ပှာန္ ရးအဂှဲတံေလဝ္ တုိန္စိုပ္ လဝ္ကုီရ။
ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿဝြံ ဂိတုဂ်ဴလာင္(၂၀)ေလာန္ကၜဳင္ဏံဂ္ွ ၐိုန္ရဒ္ွတဲၛေပင္ ၅၀ သှာံကီုေလဝ္ အခိင္ကသုီအာကၜဳင္ ဝါတ္ဒ္ွ မံင္တဲု ၿပံင္ေကၜာန္သၸဏာ သဘင္ ပဲႜဂိတုဒ႘ေၿဇန္ပါ လဿဳဟ္ဏံရ။ အပဲႜဏံ မဲြဒၿမိပ္ပၜန္ဂတး သၢံင္ၿပဟ္လလုဲကၜဳင္ ပဲႜေဗာ္တံဂ္ွ နကုႝေဗာ္ကုႝလာပ္စဿတ္သမၲီ ကုပူဂုႝေဆင္စပ္ေသွ္ေသဿဟ္တံကုီ၊ ကုပူဂုႝကလိဂံြလာဘ္ ဇဲပၜန္ဂတး ပဲႜသှာံဏံ ကဆံင္ပထမ (၂၅-သှာံ)၊ ကဆံင္တတိယ တံဂ္ွေလဝ္ ဇုိန္ဏွင္အာပ္ၿပာပ္ကုႝလာပ္ လၲဴစင္ေပဲါ ကြာန္ဝါဗိုင္ ပဲႜကုႝႝကႝုဗၲံ(၇)နာဲဍ႘ဒ႘ေျဇန္ပါ ၂၂ ဂ္ွ ကုီရ။
ဂေကာံဂ႘တအလုံဂကူမန္ သဿာဂ႘တၐုိတ္ ၈၀ တၜ၊ ဂေကာံေယန္သှာင္မန္ အလုံေဒသမန္၊ ေပါဲဇာတ္ ဆာန္ည႘ဆာန္၊ ေကာန္သဿိင္ေတၛက္ တံေလဝ္ ပြဳိင္ ၂ ဗၲံ ဒေယွ္ေလွ္လဟိင္ ကုႝလဝ္ပၜန္တုဲ ပေရင္ သဘင္ရတ္ထဝ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဏံ ညးဍဳင္ကြာန္တံ ဗုီမိဟ္ျမဟ္ရာင္ဆာဲမံင္သာ္ဏံ ဂြံဆုႝဂဗအာ ဟြံေလာဲသြာေကြံရ။
17.12.08
ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ခုိးဝင္လာသူ ၇ ဦးရေသ၊ ၈ ဦးဒဏ္ရာ
Kaowao Newsgroup
ဒီဇင္ဘာ ၁၅၊ ၂၀၀၈။
ယေန႕နံနက္ေစာေစာပုိင္း ၆း၂၀ နာရီခန္႕တြင္ ထုိင္းႏုိင္ငံအတြင္းသုိ႕ ျမန္မာခုိးဝင္လာသူမ်ားကုိ တင္ေဆာင္လာသည့္ ထရပ္ကားငယ္တစီး တိမ္းေမွာက္ခဲ့ရာ ပြဲခ်င္းၿပီး ၈ ဦးေသ၊ ၈ ဦးဒဏ္ရာ အျပင္းအထန္ ရ႐ွိခဲ့ၾကသည္။
ထုိင္းရဲသတင္းရပ္ကြက္အဆုိအရ ထုိင္းႏုိင္ငံသား မစၥတာ ဆူထာမ္တာပ္ကယ္လ္ ေမာင္းႏွင္လာသည့္ မစ္ဆူဘီ႐ွီ အမၽဳိးအစားကားနံပါတ္ (- /၁၁၇၄)သည္ ကန္ခ်နပူရီခ႐ုိင္ထြမ္ပါဘြန္ၿမဳိ႕မွတဆင့္ထုိင္းႏုိင္ငံအတြင္း ပုိင္းသုိ႕ အလုပ္ဝင္ ေရာက္လုပ္ကုိင္မည့္ ျမန္မာမ်ားကုိတင္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး Sai Yok- Tha Sao အဖြဲ႕ေပါင္းစုံဂိတ္ကုိ အတင္းျဖတ္ေမာင္းခဲ့ရာ အ႐ွိန္ျပင္းလြန္းသျဖင့္ Ban Sein ႐ြာအနီးလမ္းေဘးထုိးက်ကာ သစ္ပင္ႏွင့္တုိက္မိျခင္းျဖစ္သည္။
ကားတစီးလုံးေၾကမြပ်က္စီးသြားၿပီး ယာဥ္ေမာင္းလည္းပဲြခ်င္ၿပီးေသဆုံး၍ ဒဏ္ရာရ႐ွိသူအားလုံးကုိ ကန္ခ်နပူရီေဆး႐ုံ ပုိ႕ထားရာ ဆက္လက္ေသဆုံးႏုိင္မည့္ အေျခအေနတြင္လည္း႐ွိေနပါသည္။ ယခု ခုိးဝင္ လာသူအမ်ားစုမွာ တနသၤာရီတုိင္းမွ မြန္၊ ထားဝယ္မ်ားျဖစ္ႏုိင္သည္ဟု ရဲကယူဆေနသည္။ နတ္အိမ္ေထာင္ နယ္စပ္လမ္းေၾကာင္းမွ ဝင္ေရာက္လာသူမ်ားဟု ေျပာဆုိေနၾကသည္။
လတ္တေလာ ထုိင္းႏုိင္ငံတြင္ မူးယစ္ေဆးဝါးတုိက္ဖ်က္ေရး၊ လူကုန္ကူးမႈပေပ်ာက္ေရး တုိ႕တြင္ သာမက မတည္ၿငိမ္ ေသာထုိင္းႏုိင္ငံေရးအေျခအေနႏွင့္ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ကာလနီးကပ္လာေသာေၾကာင့္ လုံၿခဳံေရးအ႐ွိန္အဟုန္ျမင့္တင္ ၿပီး စစ္ေဆးေရးဂိတ္မ်ား အထူးၾကပ္မတ္လၽွက္႐ွိသည္။ အလုပ္႐ုံမ်ားတြင္လည္း ထုိင္းရဲမ်ား ေ႐ွာင္တခင္ဝင္ေရာက္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ပုိမုိျပဳလုပ္ေနသည္။
28.7.08
ဗမာအမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း၏ ေသတမ္းစာ
ဤေသတမ္းစာသည္ ဗမာအမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္းမွ သူမကြယ္လြန္မွီ ဗမာေခါင္းေဆာင္ တခ်ိဳ႕အား အမွာ ထားခဲ့ေသာ ေသတမ္းစာျဖစ္သည္။
ရခိုင္ကို အထင္ေသးမိလို႕ ဗမာဦးေခါင္းအေေနာက္ကို ၫြတ္ခဲ့ရတယ္။ ဒီေတာ့ရခိုင္ကို ဘယ္ေတာ့အခါမွ အထင္မေသးႏွင့္။ အတိတ္က ျဖစ္ရပ္ကိုၾကည့္ၿပီး သတိထားရမယ္။ ရခိုင္ေတြဟာ ရာဇဝင္ႀကီးသေလာက္ မာနႀကီးတယ္။ ဘယ္သူ႕ကိုမွ အထင္ႀကီးတတ္တဲ့ လူမ်ိဳးမဟုတ္ဘူး။ သမိုင္းေၾကႊးမဆပ္ႏိုင္ေအာင္၊ နလံမထူႏိုင္ေအာင္ မင္းတို႕တေတြ ဆြမ္းေဆာင္တတ္ရမယ္။
႐ွမ္းဆိုတဲ့လူမ်ိဳးေတြလည္း ေတာင္ေပၚေန ေတာင္ေပၚစား၊ သူတို႕အထက္ကဆိုရင္ ငွက္ပ်ံသြားတာကိုလည္း မလိုခ်င္ဘူး။ မေလွ်ာ့တဲ့ဇြဲဟာ ႐ွမ္းေတြမွာ႐ွိတယ္။ ဗမာကို ရာဇဝင္ၾကည့္ၿပီး ဓါးေသြးတိုက္ရမယ္ဆိုတဲ့ စကားပံုဟာ တစ္ေန႕ေန႕ေတာ့ ဒီျပႆနာ ေပၚလာမယ္။ ေတာင္ေပၚသားဟာ ေတာင္ေပၚသားအသိထက္ မေက်ာ္လႊားမိေစဖို႕ ၾကပ္ၾကပ္ သတိထားရမယ္။ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ႀကီးထြား လာခဲ့ရင္ ဒါဟာဗမာ့ရန္သူဘဲ။ ျပတ္သားတဲ့နည္းကို က်င့္သံုးရမယ္။
ကရင္ဆိုတာလည္း တို႕တေတြရဲ့ စိတ္မခ်ႏိုင္တဲ့ စကားေျပာရင္ ေျပာသလိုလုပ္တတ္တဲ့ ဝါဒ႐ွိတယ္။ ဒါဟာရန္သူတစ္မ်ိဳးဘဲ။ ဘဝကို ေျမေတာင္ေျမွာက္မေပးႏွင့္။ လက္ျမန္ေျချမန္ ဝါဒ႐ွိတယ္။ သတိလစ္ရင္ လစ္သလို ဗမာေတြ အသက္႐ႉက်ပ္လိမ့္မယ္။
ဓါး႐ွည္၊ ဓါးခႊ်န္ေတြကိုကိုင္ၿပီး ေရခဲေတာင္မွာ ေပ်ာ္ပိုက္တဲ့ ကခ်င္ေတြကလည္း မႏၲေလးကိုေတာင္ သူတို႕ၿမိဳ႕ဆိုၿပီး ေတာင္ဘက္တစ္ခြင္ကို သူတို႕ေဒသျဖစ္ဖို႕ ရည္မွန္းထားတယ္။ သူတို႕က ပင္လယ္ငါးကို စားမယ္တဲ့။ မင္းတို႕ဗမာေတြရဲ့ သခင္ဘဝကို ရေအာင္ ဖန္တီးမယ္တဲ့။ ဘယ္လိုပဲဆိုဆို ငါတို႕တစ္ေတြဟာ လက္ဦးထားဖို႕က အေရးႀကီးတယ္။ မၫွာနဲ႕ ၫွာရင္နာမယ္။ ဗမာေတြ သတိထားၾက။
သမိုင္း႐ွည္ၿပီး တိုးတက္ခဲ့တဲ့ မြန္ဆိုတာလည္း ယေန႕ ဗမာေတြေအာက္ ေရာက္ေနေပမယ့္ ဒဂံုဆိုတာ မြန္စကားျဖစ္လို႕ ရန္ကုန္မွာ မြန္နန္းေဆာက္မယ္တဲ့။ မြန္ေတြရဲ့သတၲိကို ေ႐ႊတိဂံုဘုရားမွာ ျမင္ေစရမယ္တဲ့။ ဆိုလိုတာကေတာ့ကြာ ရန္ကုန္ဆိုတာ မြန္ျပည္ျဖစ္ရမယ္ ဆိုတာပဲ။ အတိတ္က သူပိုင္တယ္ ငါပိုင္တယ္ဆိုတာ ဗမာေတြ နားမလည္ဘူး။ လက္႐ွိမွာ ဘယ္လို႐ွိေနသလဲ။ ႐ွိေနသလိုဘဲ ထိန္းထား တတ္ရမယ္။ မြန္ဆိုတာ သည္းမခံတတ္ဘူး။ မလိုလားရင္ ေတာ္လွန္တတ္တယ္။
ေဒါင္းအေတာင္ခတ္ရင္ ေတာ႐ွင္းရမယ္။ ဘယ္သူ႕ကိုမွ ေဒါင္းေအာင္လံေအာက္က မလြတ္ေစရဘူး။ ေဒါင္းေအာင္လံကိုဘဲ ငါသိတယ္။ ေဒါင္းကိုပယ္ ဘာကိုမွ ငါမလုိလားဘူး။ တို႕ဗမာေတြကလည္း သူတလို ငါတမင္းနဲ႕ ညီၫြတ္မႈ မ႐ွိၾကဘူး။ အခ်င္းခ်င္း ညီၫြတ္မႈ႐ွိမွ သာယာမယ္။ ဗမာ့ႏိုင္ငံေရး အာဏာကို ထိန္းထားႏိုင္မယ္။ ပုဂၢိဳလ္အခ်င္းခ်င္း မေၾကနပ္မႈကို ႏိုင္ငံေရးမွာ မေရာေထြးသင့္ဘူး။
ဒီေတာ့ ငါမေသခင္ေနာက္ဆံုးမွာခဲ့ခ်င္တယ္။ ဒါကို မင္းတို႕တေတြ မေစာင့္ထိမ္းရင္ သူ႕ကြၽန္ျပန္ျဖစ္မယ္။ ဗမာဟာ ဗမာပဲ။ ကမၻာမွာ ဗမာေတြ႐ွိသေ႐ြ႕ ထာဝရ ႐ွင္သန္ေနမယ္ဆိုတဲ့ ကတိတစ္ခုကို ငါေတာင္းခ်င္တယ္။ မင္းတို႕ ကတိေပးရင္ ငါေသေပ်ာ္ၿပီ။ ႏို႕မဟုတ္ရင္ ငါေသမေပ်ာ္ဘူး။ တမလြန္ဘဝကလည္း ဗမာေတြ ကြၽန္ျဖစ္တာကို မၾကည့္ခ်င္ဘူး။ ဗမာေတြအခ်င္းခ်င္း ဘာေတြဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးကို တျခားလူမ်ိဳးေတြဆီကိုမေရာက္ေစဖို႕။ အေရးႀကီးတဲ့အခါ ဗမာေတြအခ်င္းခ်င္း ေသြးစည္းၿပီး တပါးရန္ကို ကာကြယ္ရမယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ သူတလူငါတမင္း ဝါဒကို စြန္႕ရမယ္။ ဗမာဟာ မဟာဗမာျဖစ္ဖို႕ အဓိကပဲ။ ငါလိုခ်င္တာဒါပဲ။
**** (စာၾကြင္း - အထက္ပါသခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း ေသတမ္းစာသည္ ရခိုင္အမ်ိဳးသား ညီၫြတ္ေရးပါတီမွာ ႐ွာေဖြ ႐ိုက္ႏွိပ္ေဖာ္ျပထားေသာ စာျဖစ္သည္။ ကြၽႏု္ပ္ မူရင္းအတိုင္း မခြ်င္းမခ်န္ ျပန္လည္႐ိုက္ႏွိပ္ ေဖာ္ျပထာားသည္။)
အတၴဳပၸတၲိ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္
ယဿဳအရင္ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္ဝြံ မဒွ္နာဲဗေလာန္တဲု သၜးတဵဂဝ္ဂၜဵ ႏူကႝုမိယႈ႙မိ၊ နာဲယႈ႙ဖံင္တအ္ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၂၇၄) ဂိတုမာ္ (၉) ေစြက္၊ သကၠရာဇ္ ခေရတ္ (1913 ဂိတုမာတ္ခ်္ 1) တၛဲသၛိသဝ္ဂွ္ ပႜဲအပိုင္ ဂေဒံါ- ကအ္ႏွာတ္ ပႜဲကြာန္ဘာခတႝုဂွ္ရ။ ေပှာဝ္ကႝု ေကာေဒံ (၁၀) တၜဂွ္ ဒွ္ေကာန္ေဇှာ္အိုတ္ရ။ ပႜဲကလိဂြံအာယုက္ (၅) သှာံဂွ္ စေဗၲာန္ပညာတဲု ဒႝုကႝုအံင္တန္သၜဳင္ ကတ္ေဗၲာန္ကၜဳင္ပညာ ပႜဲဍဳင္ျပန္ရ။ နကႝုပညာတကၠသိုလ္မၢး ေကင္ကတ္ေဗၲာန္ကၜဳင္ စႝုစိုပ္ တန္ဥပစာရ။
တိတ္ႏူဘာတဲု လုပ္ေကၜာန္ကေမၜာန္႐ုင္ ပႜဲဍဳင္လၢဳင္ ပႜဲ႐ုင္ကလုတ္ေဇှာ္ (အတြင္းဝန္မ်ား႐ံုး)ရ။ ပႜဲအခိင္ကာလ ပှာန္ဂၜးတိ အလန္ဒုတိယ ကတႝုဒွ္ဂွ္ လုပ္ယိုက္ေဂၜင္ဝန္ပှာန္ ပႜဲဒပ္ဍာ္ စႝုကႝုကလိဂြံ တာလ်ိဳင္ ကဆံင္ ဒု-ဗိုလ္ရ။ ပႜဲကႝု ပေရင္႐ုန္ဂစာန္ပၜန္ဂတး ေဖတ္ေသတ္ဂ်ပါန္သဿဝ္တိ ပႜဲကႝုဂေကာံ (ဖတပလ) ဂွ္ေလဝ္ ပါလုပ္ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ကီုရ။ ပႜဲကႝုဂေကာံေဇှာ္ (ဖဆပလ) ဂ္ွေလဝ္ နဒဒွ္ ဥကၠ႒ ပြိဳင္ဍဳင္ပံင္၊ နဒဒွ္ ဒု-ဥကၠ႒ ဂေကာံသဿာဗၛခ႐ိုင္သဓီု သာ္ဝြံေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္နာနာရ။ သြက္ဂြံယိုက္ေဂၜင္ ေကတ္တာလ်ိဳင္ပေရင္ဂကူမန္ဇကု ဗၜးဗၜးၐးၐးမာန္ ရန္တဲု ႏုက္တိတ္ႏူကႝုဂေကာံ (ဖဆပလ) ဂွ္တဲု ပႜဲကႝုေပါဲ႐ုဲမာဲအလံုကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ေလဝ္ နကႝုအမာတ္မသၜးပြးမြဲ (တသီးပုဂၢလ) မြဲ ၐိုန္လုပ္ဒုင္႐ုဲကီုေလဝ္ နဗီုအမာတ္သၜးပြး တှဟ္ဟ္တအ္ကီု က်အာကီုရ။
ပႜဲကႝုသှာံ - 1947 ဂွ္ ဒက္ပၲန္ေဗာ္သၜးပြးဂကူမန္ ပံင္ေကာံကႝု ညးအုပ္ကာ နာဲသာန္တူတဲု နကႝုရမ်ာင္ကေၿမဲ ပတိတ္ကၜဳင္လိက္ပ႐ိုင္ “တနင္ႀသ႘”ရ။ ပေရင္အာတ္မိက္ ပေရင္ဂကူမန္ (၇) တင္ မဒွ္ယွ္တွ္ဒဿံင္ ပႜဲဝင္ပၜန္ဂတး ပေရင္ဂကူမန္ဂွ္ေလဝ္ စပၲံအာတ္မိက္ကၜဳင္တဲု ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ဂကူမန္ တှဟ္ဟ္ဂမၜိဳင္တအ္ ထံက္ကၜဳင္ဂလာန္ ကတိုင္ကတုိင္ကဿဟ္ဟ္ အိုတ္ကီုရ။ ေဆင္စပ္ကႝု တင္အာတ္မိက္ ေကာန္ဂကူမန္တအ္ (၇) တင္ဂွ္တဲု သြက္ရဂြံအာဆႝုဂဗကႝု ဝန္ေဇှာ္ဥဴႏုဂွ္ေလဝ္ သၸကႜိဳပ္တဲု အာဆႝုဂဗသ႘ကၜ႘ကၜဳင္ရ။ ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ပေရင္အာတ္မိက္ တြႝဳရးမန္၊ ပေရင္ပေလဝ္ပေလတ္ သြက္ဂြံဗဿံက္႐ုပ္ရဵ ပေရင္ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ဂွ္ေလဝ္ စပၲံခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 1948 ဂွ္ ဒးဒုင္ရပ္ကႝု အလႝုအသ႘ ဖဆပလရ။ ဒးဒုင္ကၜဳင္ထံင္ ပႜဲကႝုထံင္ အဝ (မႏၲေလဝ္) ေကုာံ ထံင္ယႈ႙ဗႝုတအ္ ပြိဳင္ (၃) သှာံရ။ ဗၜးတိတ္ႏူထံင္တဲု ဒးဒုင္မင္ရံင္ (အခ်ဳက္ဇိုင္) ပြိဳင္မြဲသှာံတဲု ႏူကႝုဍဳင္လၢဳင္ နကႝုဍာန္ဍာ္ တိတ္ကၜဳင္တိဍာ္ပၜန္ဂတးရ။ ေဗာ္ခ်႘ဓရာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္အာကႜိဳပ္ ပေရင္ဂကူမန္ ပႜဲကႝု ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ဂွ္ေလဝ္ နဒဒွ္ ညးလ်ိဳင္ဌာန ပေရင္စႝုဒှာ၊ ညးလ်ိဳင္ဌာန ပေရင္လေလာင္ပ႐ိုင္ သာ္ဝြံယိုက္ေဂၜင္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ ကဆံင္ဆံင္ရ။
ပႜဲကႝုသှာံ - 1958 ဂိတုဂ်ဴလာင္ (19) နကႝုေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ သၜာဲဂၜံင္လုပ္ဗြိဳင္ေသှာဝ္ “သၜာဲေကၜံ ပေရင္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ ကႝုလြဟ္” ဂွ္ ဒုင္တဲဟြံမာန္တဲု ႏူကႝုယိုက္ေဂၜင္ေကတ္ဒဿံင္တာလ်ိဳင္ ညးစှးဒပ္ပံင္ေကာံ ပႜဲကႝုရးဒႝုဗေဂါ (ပဲခူး႐ိုးမ) ဂွ္ ကေလင္စဵကၜဳင္တဲု စပၲံ ဒက္ပၲန္ကၜဳင္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိရ။ ပႜဲကႝုပေရင္ဒက္ပၲန္ ရးဗဿာသကုတ္သဿဝ္ (ပါလုပ္သီု ေဗာ္ေကာန္မ်ဴေနတ္ဗဿာ) ပိေဗာ္ပံင္ေကာံ ဒက္ပၲန္ဗဟႝုဂွ္ေလဝ္ ပါလုပ္ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1958 ဂွ္ ေစွ္ဒှာဲကု မိေတန္ ရဲဍဳင္ေဝါရ။ ပႜဲကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ စပံၲဒက္ပၲန္ဂွ္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ နာဲယႈ႙ေက်န္၊ နဒဒွ္ ညးအုပ္ကာနာနာ နဓမၼေန၊ နာဲမန္ဒမ္၊ နာဲေတတ္ေထာန္၊ နာဲအံင္ယွိင္တအ္ နဒဒွ္ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ စဒက္ပၲန္ကၜဳင္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ - 1963 ဗိုလ္ေနေဝန္ (ကံင္ၿဇ႘ပၜန္ဂတး) ေကာ္ဘိက္တက္က်ာ သြက္ပေရင္ၐိုဟ္လလံအပႜဲကဿိန္ဍဳင္ဗဿာဂွ္ နဒဒွ္ညးစှး ဒပ္ပံင္ေကာံ ပေရင္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ည႘သဿဟ္ေကာန္ဂကူ (မဒညတ) မြဲတၜကီု သီုကႝုညးစှး ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိကီု တိုန္စိုပ္ကၜဳင္လဝ္ရ။ ပႜဲကႝုေပါဲဂွ္ အဖဝ္ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္ဂွ္တုန္ နဒဒွ္ညးစှး ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ နာဲေထန္ (စုတိ)၊ နာဲေတတ္ေထာန္ (စုတိ) တအ္ တိုန္စိုပ္လဝ္ကီုရ။
ပႜဲကႝုသှာံ - 1962 ဂွ္ နာဲေထန္ (စုတိ) ဥကၠခ႐ိုင္ ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ေႀတံ ကေလင္စိုပ္ကၜဳင္ တိဍာ္ပၜန္ဂတးပၜန္တဲု ဒွ္ကၜဳင္ ညးအုပ္ကာနာနာ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတဲု ဆက္ေကတ္ကၜဳင္ တာလ်ိဳင္ပၜန္ရ။ ႐ုန္ဂစာန္ပေရင္ပၜန္ဂတး ပႜဲအၾကာ အခက္အခဲုနာနာဂမၜိဳင္တအ္ ဗြဲမလအ္လကၜဳင္ကႝု သှာံတဲု ပႜဲကႝုသှာံ - 1970 ဂိတုေမဂွ္ ေဗာ္ပါလ႘မာန္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ (ဥဴႏုကႜိဳက္ပ္)၊ ေဗာ္ကေရင္ (မာန္ဘသာန္ကႜိဳက္ပ္)၊ ေဗာ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ ေကာန္ဂကူေခ်င္ (ဥဴမာန္တေလန္ကႜိဳက္ပ္) တအ္ ပိေဗာ္ပံင္ေကာံတဲု ဒက္ပၲန္ကၜဳင္ ဒပ္ည႘သဿဟ္ ေကုာံ ဗၜးၐးေကာန္ဍဳင္အရင္ (တညလ) မာန္ကၜဳင္ရ။ ပႜဲကႝု ဒပ္ည႘သဿဟ္ ေကုာံ ဗၜးၐးေကာန္ဍဳင္အရင္ဂွ္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ မာန္ဘသာန္ ေကတ္တာလ်ိဳင္တဲု နာဲယႈ႙ေက်န္ဝြံ နဒဒွ္ညးအုပ္ကာနာနာ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ရ။ ပႜဲကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ကေလင္ဒက္ပၲန္လဝ္ဝြံ ပႜဲကႝုသှာံ - 1971 ဂွ္ ပံက္ပတိုန္ကၜဳင္ ဒပ္ပှာန္ဗၜးၐးေကာန္ဂကူမန္ ေလဿင္လုပ္ေသှာဝ္ မာန္ကၜဳင္တဲု စပၲံေကၜာန္ကၜဳင္ သၻင္သ႘ကၜ႘ေဗာ္ ကမၼတ႘ဗဟႝုကႜိဳက္ပ္ မာန္ကၜဳင္ကီုရ။ ပႜဲကႝု သၻင္သ႘ကၜ႘ဂွ္ေဟင္ ႐ုဲစွ္ပတိုန္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ နာဲယႈ႙ေက်န္၊ ညးအုပ္ကာနာနာ နာဲေထန္၊ ညးကႜိဳက္ပ္ပှာန္ နာဲပါန္သာ၊ နဒဒွ္ေကာန္ဂေကာံ ႐ုဲစွ္ပတိုန္ နာဲဘစိင္၊ ႏိုင္မန္ဒမ္၊ ႏိုင္ေသာင္ေဖ၊ နာဲေမန္ေထာဋ္တအ္ရ။
ပႜဲကႝုသှာံ 1975 ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ကမၼတ႘ဗဟႝုကႜိဳက္ပ္ အလန္တတိယတဲု နကႝုဂေကာံေကင္ကာဗဟႝုပၜန္ဂွ္ ႐ုဲစွ္ပတိုန္ ဥကၠ႒ နာဲယႈ႙ေက်န္၊ ညးအုပ္ကာနာနာ နာဲနလႅာ (ေကင္ကာေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ေႀကံ)၊ ေကာန္ဂေကာံဂမၜိဳင္ နာဲပါန္သာ၊ နာဲေထန္၊ နာဲရႆ (ဒုဥကၠ႒ လဿိဟ္-၁၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ)၊ နာဲတၜမန္ (စုတိ)၊ နာဲထဝ္မန္ (ဥကၠ႒ေဇှာ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိလဿဳဟ္) တအ္ဝြံရ။
ပႜဲကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဟိုတ္ပေရင္ဂိုဏ္ဂဏဂမၜိဳင္ ေကုာံ ပေရင္ဒတူလိုင္၊ ပေရင္လညာတ္ ဟြံသဿဟ္ရထညးသၠအ္ ဟြံဒွ္မြဲသၠအ္ ကတႝုဒွ္ ပဋိပကၡတဲု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒွ္အာၐါလြး၊ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ နာဲယႈ႙ေက်န္ကႜိဳက္ပ္ကု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ နာဲနလႅာကႜိဳက္ပ္ ဒွ္အာၐါလြးသာ္ဝြံရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ထကးအာၐါေဗာ္ဝြံ ကာလစိုပ္သှာံ - 1987 ဂွ္ နကႝုပေရင္ပတပ္ပည႘ ဒပ္ပံင္ေကာံ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ေကာန္ဂကူ (မဒတ) ကေလင္ ပည႘ပညပ္ကႝုကီု၊ ေဗာ္ၐါလြးတအ္ေလဝ္ ဟိုတ္ႏူစိုတ္ဓါတ္မိက္ဂြံကေလင္ပံင္ေကာံညးသၠအ္ကီုတဲု ကေလင္ပံင္အာညးသၠအ္ပၜန္ရ။ ပႜဲကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ကေလင္ပံင္ညးသၠအ္ဂွ္ နဒဒွ္ ဥကၠ႒ နာဲယႈ႙ေက်န္၊ ဒုဥကၠ႒ နာဲနလႅာ၊ ညးအုပ္ကာနာနာ နာဲေထန္၊ ဖက္ေဆာညးအုပ္ကာနာနာ နာဲရႆ၊ ညးကႜိဳက္ပ္ပှာန္ နာဲထဝ္မန္၊ ညးကႜိဳပ္စန္ဒက္ နာဲဟံသာ၊ ညးကႜိဳပ္အုပ္ဓုပ္ ( ) တအ္ ကေလင္႐ုဲစွ္ပတိုန္ပၜန္ရ။
ပႜဲကႝု ဒပ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ေကာန္ဂကူ (မဒတ) မဒက္ပၲန္လဝ္ကႝု ေကာန္ဂကူပၜန္ဂတးဘဝတုပ္ဂမၜိဳင္ ဂွ္ေလဝ္ နာဲယႈ႙ေက်န္ဝြံ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္ ဥကၠ႒ ပႜဲသှာံ 1991 ဂွ္ရ။ နာဲယႈ႙ေက်န္ဝြံ သီုေကတ္လဝ္တာလ်ိဳင္ ပႜဲကႝုဒပ္ပံင္ေကာံ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ မဟာမိတ္ေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္ဂွ္ကီုတဲု နကႝုဂေကာံမွာဇန္ဂၜးတိတအ္ ဂြံထံက္ကၜဳင္ဂလာန္ လတူပေရင္ခ်႘ဓရာင္ပၜန္ဂတး ေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ကီု သီုဂြံကၜိဳဟ္တီေကတ္ လတူေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ကီု ရန္ကႝုဂုဏ္ဖႝုပေရင္ဍဳင္ကြာန္ သီုအလံုေကာန္ဍဳင္အရင္အိုတ္သီုတဲု ပႜဲသှာံ 1992 ဂွ္ အာဍဳင္ ေသာတ္သာလာန္၊ ျပင္ေသတ္၊ အေမရိကာန္၊ ဂ်ာမဏ႘တအ္ မြဲကေရာံကု ညးစှး ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္တအ္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဝြံ ပႜဲကႝုသှာံ - 1995 ဂွ္ ေဒံါပန္ေပွာ္ ကုအလႝုအသ႘ နဝတ ရ။ ၐိုန္ရေဒံါအာပန္ေပွာ္ကီုေလဝ္ ဟြံဗလးလြဟ္ လတူဂၜံင္တရဵေဗာ္၊ ပေရင္ဒတူလုိင္ေဗာ္၊ လတူမူဝါဒ ပဝ္လသ႘ေဗာ္ဂွ္ေဟင္ အေဃာဆက္လုပ္အာဒဿံင္ေပါဲဗတိုက္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ဏ႘ဖိုဟ္ရ။
နကႝုပေရင္ေရင္တၜဳင္ ဆႏၵခမ႘သင္မန္တအ္ သဿိက္မိက္ဂြံသွ္လိက္ ကုဘာသာမန္ဂွ္ေလဝ္ ကာလဆႝုဂဗကု သၠိဳပ္ပှာန္ေခန္ေညာအ္ဂွ္ ထပ္အာတ္မိက္ ပတိုန္ထၞးကၜဳင္ပၜန္ရ။ ဥကၠ႒ေဇှာ္နာဲယႈ႙ေက်န္ေကုာံ ညးမဆာန္ဂကူဂမၜိဳင္ ဟိုတ္ဘိုင္ဂစာန္ဘိုင္ဂိုတ္ဂွ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 1998 ဂွ္ သင္မန္ဂမၜိဳင္ ကလိဂြံအေခါင္သွ္လိက္ နဘာသာမန္အိုတ္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1995 ဂိတုအံက္တိုဘာဂွ္ နာဲယႈ႙ေက်န္ ေကုာံ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ဇဝ္မိုင္ (KIO) တအ္ ညးၐါတၜဝြံ နကႝုပေရင္သၜးအေခါင္ အလႝုအသ႘နဝတ အာဆႝုဂဗ ကုညးစှးယူေအန္ မစၥတာ ဒ႘ဆိုတို ပႜဲဍဳင္လၢဳင္တဲု ပတိုန္ထၞး ပေရင္ဒတူလိုင္ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ရ။ တင္ပတိုန္ထၞးေဗာ္ၐါေဗာ္ လတူညးစှးယူေအန္ မစၥတာ ဒ႘ဆိုတိုဂွ္တုန္ -
1. သြက္ရဂြံဒက္ပတန္ ပေရင္ၐိုဟ္လလံ အပႜဲဍဳင္မာန္ နအလႝုအသ႘နဝတ ဒးေဒါံကႝု ပေရင္ထၸက္နာနာ (မပၲံ ပှာန္ရပ္လြဟ္၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပရင္စန္ဒက္) တအ္ညိ။ ညးမဒးဒုင္ဒဿံင္ဘဲထံင္ ဟိုတ္ႏူဂလာန္ပေတွ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ ေကာန္ဂကူစုင္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကေလင္ဗလးကႝု။
2. ပႜဲအၾကာ အလႝုအသ႘ပှာန္ကႝု ဂေကာံဒစႝုဒစးတအ္ဂွ္ သြက္ရဂြံတက္က်ာပေရင္ၐိုဟ္လလံ၊ မြဲအခိင္ဓဝ္ကု ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ကီု။
3. နအလႝုအသ႘ကႜိဳက္ပ္တဲု ေကာ္ဘိက္သၻင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူတဲု သြက္ရ ညးစှးတအ္ဂမၜိဳင္ ဂြံတိုန္စိုပ္ဗၜးဗၜးၐးၐး ေကုာံ စုင္စုင္ေကာံေကာံမာန္ ညံင္ဂြံေကာ္ဘိ္က္ေကၜာန္ဗဒွ္ကႝု။
4. နကႝုယူေအန္ပၜန္ေလဝ္ မၛးႏူကႝုဂၜံင္တရဵ ကဿာတ္လဒႝုပေရင္ပိုန္ျဂပ္ လတူဍဳင္ဗဿာဂွ္တဲု သြက္ဂြံဂၜာဲဂၜံင္ နဲကဲနာနာ မဖန္ဗဒွ္ကႝု ဂုဏ္ဖႝု လတူညးဍဳင္ကြာန္တအ္မာန္ဂွ္ ညံင္ဂြံသုင္ေစာဲ ေကၜာန္ၐိုတ္အာ။
5. ပေရင္ကတႝုဒွ္ဒဿံင္ သကုတ္ေဒသ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံဗလးညးစှးယူေအန္တဲု ညံင္ဂြံေကၜာန္သၸ ပေရင္စဿ႘စဿတ္ဂၜိဳက္ဂၜာဲ သၜဲသၜဲလးလးမာန္။
ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္ဝြံ သြက္ပေရင္ဂကူမန္ ပအပ္ဘဝဇကုဇကု ဒုင္သၜးဂုဏ္ဖႝု၊ ဒုင္သၜးလမ်ီဳ ေကၜာန္ၐိုတ္ကၜဳင္ အၾကာဒဒိုက္သှာနာနာ ခ်႘ဓရာင္ အာကၜဳင္ကႜိဳပ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 2003 ဂိတုမာတ္ (7) ဂွ္ နကႝုယဲမှိဟ္ေဇှာ္ စုတိအာ ပႜဲကႝုသၛိ ဍဳင္မတ္မလီုဂွ္ရ။ စႏူသှာံ 1958 တဲု ဒႝုကႝုလမ်ီဳအိုတ္ ယိုက္ေဂၜင္ကၜဳင္ ပေရင္ဂကူမန္ လုကဵပြိဳင္ (၄၅) သှာံေကတ္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ေဇှာ္တဲု ေရင္တၜဳင္ကၜဳင္လဝ္ ဂုဏ္ဖႝုပေရင္ဂကူရ။
အတၴဳပၸတၲိ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲေထန္
ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲေထန္ဝြံ ႏူကႝုမိ မိေမဝ္၊ အဘ နာဲေထာန္ေဝန္တအ္ သၜးတဵဂဝ္ဂှဵ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ ေကာဇာ (၁၂၈၂)၊ ပႜဲဂိတု ဖဝ္ရဂိုန္ (၉) ေစြက္ ပႜဲကြာန္ေလံတက္၊ ပြိဳင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္ရ။ ေပှာဝ္ကႝုေကာေဒံ (၅) တၜဝြံ ဒွ္ေကာန္ေဇှာ္အိုတ္တဲု ေဒံႀတံဳမှဳံမြဲတၜ၊ ေဒံၿဗဵမှံဳ ပိတၜရ။ ႏူအဝယ္ဘဝေဍာတ္တ္ဂွ္ ေဇှာ္ေဂါဝ္ကၜဳင္ ပႜဲတဲ မိေဇှာ္၊ အဘေဇှာ္ရ။
ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၉) သှာံဂွ္ စေဗၲာန္ပညာ တန္မူလရ။ ကတ္ေဗၲာန္ပညာတန္မူလအံင္တဲု ေဗၲာန္ေကတ္လိက္မန္ ပႜဲဘာလက်ာ္ ဇေရင္ကြာန္ဂွ္ရ။ ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၁၆) သှာံဂွ္ ဒွင္ဂိုင္ေကတ္ ဘဝထပ႙ုသမဏ႘တဲု ဆက္ကတ္လၛတ္လိက္ ပရိယတၲိပၜန္ရ။ ပႜဲအာယုက္ (၁၈) သှာံဂွ္ မိေဇှာ္၊ အဘေဇှာ္ဂမၜိဳင္ စုတိအိုတ္တဲု ရာံတိတ္ႏူဘဝထပ႙ုတဲု စဵကၜဳင္ဇေရင္ကြာန္မိမဇကုတဲု ကေလင္ေကၜာန္တဵဝါဗၛ မိမဇကုပၜန္ရ။ ကာလဂြံအာယုက္ (၂၀) သှာံဂွ္ ထပ္တဲ ကုမိေခန္ေညာအ္တဲု ကလိဂြံေကာန္ဇာတ္ (၈) တၜရ။ လက္ႀကဵ မိေခန္ေညာအ္ စုတိအာတဲု ထပ္ေစွ္ဒှာဲ ကုမိေလန္ပၜန္ရ။
ပႜဲကႝု သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1946၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ (၁၃၀၈) နာဲဖႝုခ်ႝဳတအ္ကႜိဳက္ပ္ ပံက္ပၲန္ကၜဳင္ ေဗာ္သြးမန္ သြက္ဂြံ႐ုန္ဂစာန္ ပေရင္ဗၜးၐး ဂကူမန္ရ။ ပႜဲသကုတ္ေဒသမန္ အိုတ္သီုတအ္ဂွ္ေလဝ္ ဂေကာံသဿတ္မန္ဂမၜိဳင္ မံက္ကတႝုကၜဳင္အိုတ္ရ။ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲေထန္ဝြံ စႏူအခိင္ဂွ္တဲု ဗြဲမကတိုင္ကဿဟ္ေဟင္ ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္တာလ်ိဳင္ ပႜဲဂေကာံသဿတ္မန္ ဂွ္တဲု ကႜဂံါလုပ္ကၜဳင္ ဗြိဳင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ ခေရတ္ 1948 ဂိတု ၾသေဂတ္ ၁၉၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ (၁၃၁၀) ဂိတုဒၢိဳန္ေပင္ဂွ္ ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္မန္ စပၲံမံက္ဂတဝ္ကၜဳင္ဂွ္ ဥကၠ႒ေဇှာ္နာဲေထန္ဝြံ စပံၲပါလုပ္ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ ပႜဲပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ဂွ္ရ။ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1953 ဂွ္ ကလိဂြံကၜဳင္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္သၠိဳပ္ဂဇအ္႐ုင္ရ။ လက္ႀကဵ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1954 ဂွ္ ဥကၠေဇှာ္ နာဲေထန္ဝြံ တိတ္ေထာံႏူသြာင္ပှာန္ ပါလုပ္ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ သြာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ရ။ ပႜဲသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1954 ဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ ညးအုပ္ကာ ပြိဳင္ဍဳင္လွာ္ဒကွ္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1958 ဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ ေကင္ကာခ႐ိုင္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1958 ဂိတုဂ်ဴလာင္(၁၉) ကာလေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ ၿပံင္သၜာဲဂၜံင္တရဵ “သၜာဲလြဟ္ကႝု ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘”ဂွ္ ပါအာကေရာံ ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္တဲု လုပ္အာပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ရ။ အေဃာႏြံဒဿံင္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ ခ်႘ဓရာင္ဒဿံင္ သြက္ပေရင္ဂကူဂွ္ေလဝ္ နကႝုတာလ်ိဳင္ ေကင္ကာခ႐ိုင္ဘာအင္ မြဲတၜကီု ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ကီုရ။
အေဃာဂစာန္ခ်႘ဓရာင္ဒဿံင္ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ ကာလစိုပ္သှာံ 1962 ဂိတု မာတ္ခ်္ (2) ဂွ္ ဂေကာံသၠိဳပ္ပှာန္ေနေဝန္တအ္ ကႜိဳက္ပ္တဲု သ႘ေထာံအဝႝု ႏူကႝု အလႝုအသ႘ကဿိန္ဍဳင္ရ။ စႏူအခိင္ဂွ္တဲု သဿဳဟ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ ဗ်ဟ္ဟဲ၊ အေခါင္အရာေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္တအ္ေလဝ္ ေကၜံဗၵန္အာ သဿဝ္တဲ တၜအဝႝုပှာန္အိုတ္ရ။ ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ ေကာန္ဂကူတအ္ေလဝ္ ေကၜံကၜက္ကၜဳင္ဒဿံင္သိုက္က္၊ ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ အိုတ္သီုတအ္ေလဝ္ ဒးဒုင္ကဿာတ္လဒႝုကၜဳင္ကႝု သၠိဳပ္ပှာန္ေနေဝန္ရ။ ဟိုတ္ႏူအေခါင္ခ်႘ဓရာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပေရင္႐ုန္ဂစာန္သြက္ဂကူမန္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ဂွ္ ဟြံဂြံအေခါင္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 1962 ဂိတုဂ်ဴလာင္ဂွ္ ဥကၠ႒ေဇှာ္နာဲေထန္ ကေလင္တိတ္ကၜဳင္ ဇေရင္ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ မြဲအလန္ပၜန္ရ။ တိတ္ကၜဳင္စိုပ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတဲု ျခာဟြံလအ္ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ကႝုတာလ်ိဳင္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ခ႐ိုင္မတ္မလီုပၜန္ရ။
ပႜဲကႝုသှာံ 1963 ကာလကံင္ၿဇ႘ပၜန္ဂတး (ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ) ေကာ္ဘိက္တက္က်ာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ေဗာ္ပိေဗာ္ (KNU, KNPP, NMSP) တအ္ရ။ နဒဒွ္ညးစှးေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ညးမတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ဝြံ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္၊ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲေထန္၊ နာဲေတတ္ေထာန္ (ဝါ) နာဲဝါ တအ္တိုန္စိုပ္ ဆႝုဂဗ သ႘ကၜ႘လဝ္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1965 ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ နဒဒွ္ကမၼတ႘ဗဟႝုတဲု ဆက္ေကတ္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ခ႐ိုင္မတ္မလီုပၜန္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1971 ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ကႝုတာလ်ိဳင္ ဒွ္ကၜဳင္ ညးအုပ္ကာနာနာေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိရ။ အေဃာယိုက္ေဂၜင္ေကတ္ဒဿံင္ တာလ်ိဳင္ ညးအုပ္ကာနာနာေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဂွ္ မြဲကေရာံဓဝ္ သီုေကတ္လဝ္တာလ်ိဳင္ ဥကၠ႒ခ႐ိုင္မတ္မလီုပၜန္ရ။ အေဃာကာလ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒွ္အာၐါလြး ပႜဲကႝုသှာံ 1981ဂွ္ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲေထန္ဝြံ ပါလုပ္အာ ကေရာံေဗာ္ နာဲနလႅာကႜိဳက္ပ္တဲု နကႝုတာလ်ိဳင္ ဒု-ဥကၠ႒ ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္ စႝုကႝုစိုပ္သှာံ 1987 ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1987 ကာလေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိၐါလြး ကေလင္ေကာံပၜန္ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ နဒဒွ္ညးအုပ္ကာနာနာပၜန္ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 1989 ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ နဒဒွ္ ဒုဥကၠ႒ ရ။ ပႜဲကႝုသှာံ 2003 ကာလ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲယႈ႙ေက်န္စုတိအာတဲု ဥကၠ႒ေဇှာ္နာဲေထန္ဝြံ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ နဒဒွ္ဥကၠ႒ေဇှာ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိရ။
ဥကၠ႒ေဇှာ္နာဲေထန္ဝြံ ဒွ္ညးဆာန္ဂကူမြဲတၜ၊ ဒွ္ညးသၜးလမ်ီဳသြက္ဂကူ၊ ဒွ္မှိဟ္ဒုင္သၜးဂုဏ္ဖႝုပူဂႝုဇကု သြက္ဂကူမန္မြဲကီုရ။ ဘဝဇကု သြက္အလံုမြဲဘဝဂွ္ ဇိုန္ဏွင္ဏာကႝု ပေရင္႐ုန္ဂစာန္ဗၜးၐးဂကူမန္တဲု စိုပ္သှာံ 2005 ဂိတုမာတ္ခ်္ (14)၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ ၁၃၆၆ ဂိတုဖဝ္ရဂိုန္ (၅) မံက္ဂွ္ စုတိအာ ပႜဲ႐ုင္ဌာန္ဂအုပ္ဗြိဳင္အပႜဲဍဳင္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ပႜဲဍဳင္မတ္မလီုဂွ္ နကႝုယဲမှိဟ္ေဇှာ္ရ။
အတၴဳပၸတၲိ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ
ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာဝြံ မဒွ္ေကာန္ နာဲမး မိပေရအ္တအ္တဲု ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၂၇၉)၊ ဂိတု စဲ(၁၁) မံက္၊ တၛဲစန္ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1917 ဂိတုဧၿပ႘ 2 ဂွ္ သၜးဂဝ္ဂှဵရ။ လက္ႀကဵ နာဲေဍာအ္ မိေဍာင္တအ္ လြ႘ဗစလဝ္ ဥကၠ႒ေဇှာ္ပ႙ုရ။ ေကာေဒံမှံဳ (၇) တၜတဲု ေပှာဝ္ကႝုေကာေဒံ (၇) တၜဂွ္ မဒွ္ေကာန္မရႏုက္ကႝု (၅) ရ။ ႏူေဍာတ္တ္ ခုတ္တင္လဝ္ယဿဳ မာံဆိတ္ႏိုအ္တဲု ႀကဵဏအ္ စိုပ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိတဲု ခုတ္ပၲန္ယဿဳ နာဲနလႅာရ။
စိုပ္အဝဲ (၆) သှာံဂွ္ မံင္ဘာတန္မူလ ဘာလက်ာ္တဲု ဆက္တုိန္ဘာတန္လေဒါဝ္ရ။ ႀကဵဏအ္ လုပ္ကတ္လၛတ္ ပဲႜဘာပုဂၢလိက ပႜဲဍဳင္မုဟ္ဍဳင္တဲု စိုပ္အာယုက္ (၁၇) သှာံဂွ္ သၸထပ႙ု မင္မြဲသာသှာ ပြိဳင္ၐါဝွ္ရ။ စိုပ္အဝဵအာယုက္ (၂၀) သှာံျပင္ဂွ္ ထပ္တဲကု မိညိင္ယႈ႙ ရဲကြာန္ယံင္ဒံင္တဲု ကႅိဂြံေကာန္ၿဗဵမိသ႘ဒါမြဲတဲု လြ႘ဗၥလဝ္ ေကာန္ႀတံဳမြဲရ။ စိုပ္အာယုက္ (၂၂) သှာံျပင္ဂွ္ ရဲကြာန္ေသှဟ္ဗၵဝ္ စိုပ္တုပ္႐ုဲပၲိန္ ကႝုသၸညးေဇှာ္အုပ္ဓုပ္ကြာန္ရ။ စိုပ္ေခတ္ဂ်ပါန္ဂွ္ လုပ္ပႜဲဂေကာံသဿတ္အာယွ ပႜဲဍဳင္မုဟ္ဍဳင္တဲု ပတိတ္ျဒဟတ္ စႏၵက္ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ အပႜဲဂေကာံသဿတ္ရ။
ကာလပှာန္ေဇှာ္ဂၜးကဝ္ အလန္ဒုတိယတဲု ပႜဲသကၠရာဇ္ 1946 ဂွ္ နာဲဖႝုခ်ႝဳသၸကႜိဳပ္တဲု ဒက္ပၲန္ကၜဳင္ ဂေကာံမန္ ေကာန္ဍဳင္အရင္ မဒွ္ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္ကၜာအိုတ္ဂွ္ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၂၉) သှာံဂွ္ လုပ္ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္တာလ်ိဳင္ နကႝုမှိဟ္ေဇှာ္ ဗဟႝုမြဲရ။ သြက္ဂကူမန္ ဂြံဗၜးတိတ္ႏူ ဘဝဒးဒုင္ပႜႝဳပႜိဳက္ ဘဝဍိဳက္ဂကူညးတှဟ္တဲု ဂြံတဵတက္ျပာကတ္တိုန္မာန္ဂွ္ ဂိုတ္ဂၥာန္ပၲိတ္ျဇဟတ္ အၾကာတင္ဝါတ္ဂါတ္ ခက္ခုဲနာနာသာ္ရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1948 ဂိတုၾသေဂတ္ 19 ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၃၁) သှာံဂွ္ သြက္ဂကူမန္ ဂြံဗၜးတိတ္ႏူ ဘဝဍိဳက္မာန္ရန္တဲု ပံင္ေတာဲလုပ္ကၜဳင္ေပါဲဗတိုက္ ကေရာံေဗာ္ (ဖဆပလ) မြဲစြံကီုေလဝ္ ကာလဂြံဗၜးၐးတဲုဂွ္ ေဗာ္ (ဖဆပလ) ရပ္ေကံလဝ္ ဝါဒမဟာဂကူဗဿာတဲု ဟြံသၸသမၲီကႝု တြႝဳရးဍဳင္မန္၊ ပမာန္ပႜႝဳပႜိဳက္ ကဿာတ္ကၜဳင္အေခါင္နာနာသာ္ရ။ ၐိုန္ရ ေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ကီုေလဝ္ အလႝုအသ႘ (ဖဆပလ) တအ္ဍႝဳဍိဳက္ဒှာတာ နကႝုအဝႝု နဲနာနာသာ္တဲု ဒုင္ဟြံမာန္ ပႜဲသကၠရာဇ္(၁၃၁၀) ဂိတုခႜဲသ႘ေပင္၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1948 နကႝုဂေကာံပၜန္ဂတး ရပ္ကၜဳင္လြဟ္ရ။ ကာလစိုပ္ကၜဳင္ ပႜဲတိဍာ္ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္တဲု ဒက္ပၲန္ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1955 ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၃၈) သှာံဂွ္ ဒးေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ ကမၼတ႘ကႜိဳက္ပ္ဗဟႝု ညးလ်ိဳင္ဌာနပေရင္ဘ႑ာရ။ အပႜဲေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ ဒုင္ၿဗဲစဲတၛဲ သၜာဲလမ်ီဳ လုပ္ကၜဳင္ေပါဲဗတိုက္ရပ္လြဟ္ ပြိဳင္စွ္သှာံစွ္ၿဗဲရ။
ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၃၂၀)၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1958 ဂိတုဂ်ဴလာင္ 19 ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ ကလိဂြံအာယုက္ (၄၁)သှာံ မဲြကေရာံကု ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ ၿပံင္သၜာဲနဲကဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္ သၜာဲလြဟ္ကႝု ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ ပႛ႘ပႛပ္ကႝု အလႝုအသ႘ (ဖဆပလ) တဲု ဆက္လုပ္အာေပါဲဗတိုက္ ပႜဲဗြိဳင္ေသှာဝ္ (ပါလ႘မာန္)ရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1958 ဂိတုၾသေဂတ္13 ပႜဲကႝုဒက္ပၲန္ ဒပ္ည႘သဿဟ္ ေကာန္ညးဍဳင္ကြာန္မန္ (မြန္ျပည္သူ႕ညီညြတ္ေရး တပ္ေပါင္းစု မပညတ) နကႝုေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္၊ ဂေကာံအလံုရးေဒသ ရာမည၊ ေဗာ္သြးေကာန္ဍဳင္အရင္မန္၊ သင္သဿတ္ဟိတဂေဝသ႘တံဂွ္ ပါလုပ္လဝ္ ပႜဲေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ နဒဒွ္ ညးပၜတရဵ ကႜိဳက္ပ္မြဲရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1960 ဂိတုေဖဖဝ္ဝါရ႘ 6 ပႜဲေနေဝန္ေကၜာန္ဗဒွ္ေပါဲ႐ုဲမာဲဂွ္ ညံင္အမာတ္မန္ ေသၢာံကလိဂြံဇှးမာန္ ေရင္တၜဳင္ဂစာန္ကၜဳင္လဝ္ရ။ နအလႝုဇကုေလဝ္ လုပ္႐ဲုမာဲ ပႜဲသၠဳတ္က်ာ္ျမဟ္ကီုရ။ ပႜဲအခိင္ဝြံ ညးမဇှးမာဲ ကလိဂြံနဒဒွ္အမာတ္တုန္ နာဲဖႝုခ်ႝဳ (အမာတ္မန္ပြိဳင္ဍဳင္ေရဝ္)၊ နာဲအံင္ေထာန္ (အမာတ္မန္ ပြိဳင္ဍဳင္ျဇပ္ဗု)၊ နာဲဖႝုစိင္ (အမာတ္မန္ ပြိဳင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္)၊ စှးေကာန္ဍဳင္အရင္ နာဲအံင္လွငၛ႙ဳတအ္ ကလိဂြံဇှးကီုရ။
ပႜဲသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1961 ပႜဲဂေကာံဓမံက္ပတိုန္ဍဳင္မန္ဂွ္ ပါလုပ္နဒဒွ္ ညးကႜိဳပ္ ႏူေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္မြဲတဲု ခ်႘ဓရာင္ေရင္တၜဳင္ေကတ္လဝ္တာလ်ိဳင္ရ။ ရန္လဝ္ ပႜဲ1962 ဂိတုၾသေဂတ္မၢး ေကၜာန္ဗဒွ္ပါလ႘မာန္ ၿပံင္သၜာဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္တဲု ဍဳင္မန္သၵးမံက္ဍာံဍာံေရာင္ ပေတွ္ေကတ္လဝ္တဲု သၜဳင္ပတိုန္ ပေရင္စႏၵက္ခ်႘ဓရာင္ ဗြဲမထတ္သၠာတ္ကီုရ။ ဆဂး ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1962 ဂိတုမာတ္ခ်္ 2 ကာလ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၄၅) သှာံဂွ္ သၠိဳပ္ပှာန္ေနေဝန္ သီေထာံအဝႝုကဿိန္ဍဳင္တဲု ပေရင္ၐိုဟ္လလံဍဳင္ဟဿဲ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ေဗာ္ပၜတရဵဍဳင္မန္ဂမၜိဳင္ ပံင္ေတာဲခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ ကုေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ အလံုမြဲဍဳင္တဲု ဆက္ခ်႘ဓရာင္ကၜဳင္ ပေရင္ၐိုဟ္လလံရ။
ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၃၂၅)၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1963 ဂိတုနဝ္ေဝန္ဗာ 13 ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၄၆) သှာံဂွ္ နကႝုစိုတ္မဟာဝါဒ႘ဗဿာ ဂေကာံသၠိဳပ္ပှာန္ ေနေဝန္တအ္ ရပ္ေပၜာပ္ထံင္ကု ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ဂွ္ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မန္ဂမၜိဳင္ေလဝ္ ဒးဒုင္ရပ္ (၈) တၜကီုရ။ ညး (၈) တၜတအ္တုန္ နာဲငၛ႙ဳတိင္၊ နာဲေထာန္သိင္၊ နာဲေက်ာင္၊ နာဲေတန္အံင္၊ နာဲသိင္မိုင္၊ နာဲဆာန္မန္၊ နာဲေကာန္ဗၜာဲကႝု ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာပ႙ုမဒွ္ကီုရ။ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာပ႙ု ဒးဒုင္ရပ္စုတ္ထံင္ ကေရာံကႜိဳပ္သၠိဳပ္မန္ တှဟ္ဟ္ဂမၜိဳင္ ပြိဳင္ (၁၀) သှာံကီုရ။
အပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၃၃၅)၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1973 ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၅၆) သှာံဂွ္ ဗၜးတိတ္ႏူထံင္သၛိစါတ္ရ။ တိတ္ဗၜးႏူထံင္ မံင္ဂြံပႜဲသၛိ ပြိဳင္မြဲဂိတုျပင္တဲု ကေလင္တိတ္ပၜန္ဂတး လုပ္ေကၜာန္ပႜဲေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိရ။ စိုပ္ကၜဳင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ျခာဟြံလအ္ ဒးဒုင္႐ဲုစွ္ နဒဒွ္ ညးအုပ္ကာ ဂေကာံကႜိဳက္ပ္ပှာန္ရ။ ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၃၃၇)၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1975 ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၅၈) ဂွ္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္ပၲိဳန္ နဒဒွ္ ညးအုပ္ကာနာနာဗဟႝု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိရ။ ႀကဵတဲုဆက္ပၜန္ ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္တာလ်ိဳင္ ဒု-ဥကၠ႒ေဇှာ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ၊ ေကုာံ ဒု-ဥကၠ႒ ဂေကာံကႜိဳက္ပ္ပှာန္ရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ခေရတ္ 1981 ကာလကလိဂြံအာယုက္ (၆၄) သှာံဂွ္ ပႜဲေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ဒွ္အာၐါလြးဂွ္ နဒဒွ္ ဥကၠ႒ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ (လပၚဗဒိုပ္ဗညာနဲက်ာ္ပိ) ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္လဝ္တာလ်ိဳင္ရ။ ေဗာ္ပၜန္ဂတးရပ္လြဟ္ ေသၢာံေကတ္ဇှး နကႝုဒပ္ပံင္ေကာံမာန္ ရန္တဿအ္တဲု လုပ္ကၜဳင္ဂေကာံ ဒ႘မဝ္ကေရၿဇ႘ေကာန္ဂကူ (NDF) ရ။ ပႜဲဒပ္ပံင္ေကာံဂွ္ ေကတ္တာလ်ိဳင္ ဂေကာံသဘာပတိ (ဗဟႝု)ရ။ ပႜဲကႝုသကၠရာဇ္ 1987 ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၇၀) သှာံဂွ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိၐါလြးဂွ္ ကေလင္ပံင္ေကာံည႘သာ ကေလင္ဒွ္ကၜဳင္မြဲေဗာ္ဓဝ္ပၜန္တဲု ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာဝြံ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္ ဒု-ဥကၠ႒ ဗဟႝု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိပၜန္ရ။
ပႜဲကႝုသှာံ 1988 ကာလ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၇၁) သှာံဂွ္ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိကႝု ေဗာ္ကေရင္ KNU တအ္ ဒွ္ပဋိပကၡေဇှာ္ နကႝုလြဟ္ ပြိဳင္ (၂၇) တၛဲရ။ ပႜဲေပါဲဗတိုက္ဂွ္ နာဲနလႅာဝြံ ကႜိဳက္ပ္ပၜတရဵ ဂစာန္ကၜဳင္ ညံင္ဂြံဂြံေပါဲအံင္ဇှးရ။ နကႝုဒပ္ပံင္ေကာံ NDF ကၜဳင္ပည႘ပညပ္ ဒဒွ္ရ ပႜဲအခိင္ဝြံ ဒွ္အခိင္ဗတိုက္သ႐ိုဟ္သှဗြဝ္ မဟာဝါဒ႘ ဂကူဗဿာေရာင္ဒွ္တဲု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိကႝု ေဗာ္ကေရင္ KNU တအ္ ေဒံါကၜဳင္ပန္ေပွာ္ေရင္သၠအ္ပၜန္ရ။ ပႜဲသှာံဂွ္ေဟင္ ေပါဲထၞးဆႏၵ ကလိုက္ကမႝုညးဍဳင္ကြာန္ ကတႝုဒွ္တဲု အလႝုအသ႘ပှာန္ (နဝတ ေစာေမာင္၊ ခင္ၫြန္႕)တအ္ သီေထာံအဝႝုမြဲဝါပၜန္ရ။ ႀကဵႏူထၞးဆႏၵတဲု ကႜိဳပ္သၠိပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္၊ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ကြးဘာဂမၜိဳင္၊ ခမ႘သင္ဂမၜိဳင္၊ ညးဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ တိတ္ကၜဳင္စိုပ္ ပၜန္ဂတးဂွ္ ဒုင္တၜဳင္ေဖ်ံဒှာဲရ။ ပႜဲအခိင္ကြးဘာဂမၜိဳင္ ဒက္ဂေကာံ (ဒပ္ကြးဘာ ABSDF)ဂွ္ကီု၊ ဂေကာံညးမခ်႘ဓရာင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ ပံင္ေကာံတဲု ပံက္ပတိုန္ ဂေကာံဂအုပ္မဟာမိတ္ ဒ႘မဝ္ကေရတ္ေတတ္ဍဳင္ဗဿာ မဒမခ (DAB)ဂွ္ကီု ဗိုင္႐ီုဗင္ေရင္တၜဳင္ကၜဳင္ကီုရ။
အခိင္ယိုက္ေဂၜင္ေကတ္တာလ်ိဳင္ပႜဲေဗာ္ သှာံအခါ ဗြဲမလအ္လဂွ္ ယႝုလတူတပ္တး၊ ေစတနာေဇှာ္၊ ဂိုတ္ဂၥာန္ကေမၜာန္ေဗာ္ ဗြဲမေလာန္တဲု ဒွ္ညးမှံဳကႝု သမာဓိ၊ သၜးေကၜံဂုဏ္ဖႝုဇကုမာန္၊ ႏြံကႝုစရာဲကႜိဳပ္သၠိဳပ္တဲု ေကာန္ေဗာ္ေကာန္ဒပ္ ေကုာံ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ သႜိဳက္ဆာန္ေသှံသှဵ ဗြဲမေလာန္ရ။ အပႜဲဗြိဳင္မဟာမိတ္ ဆက္ေဆာံကႝု ဂကူဂမၜိဳင္ ေဗာ္ဂမၜိဳင္ေလဝ္ ညးဂမၜိဳင္ ထိုင္သးဗြဲမေလာန္ရ။
ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ (၁၃၅၁)၊ ဂိတုခႜဲသ႘ (၇) မံက္၊ သကၠရာဇ္ခေရတ္ 1989 တၛဲအငၛာ ကာလဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ ကလိဂြံအာယုက္ (၇၂) သှာံဂွ္ ဂေကာံသင္သဿတ္ ေကုာံ ဂေကာံကြးဘာတအ္သၸတိုင္ ေကၜာန္ဗဒွ္ သၻင္သၸစဿတ္သမၲီ တၛဲထၞးဆႏၵ (၈) ပန္မ ေပင္မြဲသှာံ ပႜဲကြာန္က်ာ္ပိတဲု ဘိက္ကၜဳင္ ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာ သြက္ဂြံေကတ္တာလ်ိဳင္ နဒဒွ္သဘာပတိ ပႜဲအေသအဟာန္ဂွ္ဝြံရ။ နကႝုပေရင္ထတ္ယုက္ဟြံခိုဟ္ ကတႝုဒွ္ဒဿံင္ ယဲေကာန္တဿအ္ကီုေလဝ္ နကႝုစိုတ္ကတိုင္ကတုိင္ကဿဟ္ကဿဟ္ေဟင္ အေဃာေကတ္ဒဿံင္တာလ်ိဳင္ သဘာပတိ ကတႝုဟီုဒဿံင္ဂလာန္ ပံက္အေသအဟာန္ဂွ္ ဟီုဂြံဂလာန္ပႛဳင္ပၜတရဵ ၐိုတ္ၐါပိမိေဏတ္တဲု ေဒါမ္ေစွ္အာလတူစင္ဂွ္တဲု လမ်ီဳအိုတ္အာလတူစင္ ဂွ္ရ။ အခိင္ဝြံ အခိင္ႏူဂယး (8 း 20) မိေနတ္မဒွ္တဲု စႏူဂွ္ စုတိကလိေလာန္စဵအာ ဗြဲမအမ္သဝ္ကီုရ။ ၐိုန္ဟြံထတ္ယုက္ ဒးဒွ္မံင္ဓဝိင္ကႝု ပေရင္ထတ္ယုက္ ဇကုကီုေလဝ္ ဟြံရန္ကႝုဂုဏ္ဖႝုဇကု ေစတနာေဇှာ္ထတ္ လတူကေမၜာန္တဲု အေဃာဟီုမံင္ဂလာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ လတူစင္ ဟီုအေရဝ္ ဒးစုတိအာဂွ္ ရဲေဗာ္ကီု ခမ႘သင္တအ္ကီု ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု အလံုဂကူမန္ တအ္ကီု ဂေကာံကြးဘာတအ္ကီု သီုကႝုဂေကာံ မဟာမိတ္တအ္ ေအာန္စိုတ္ ေဟာံျဇ ဒွ္လှီဗြဲမေလာန္ရ။ လတူဂၜံင္တရဵအာဇနဲ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္တအ္ဂွ္ ေကာန္ဗြဲႀကဵ စဵဗြဲဂတ ဂြံဗွ္ဗှဳဟ္ ဂြံေရာ္ဂုဏ္ လတူကႜိဳပ္သၠိဳပ္မန္တအ္ ရန္တဿအ္တဲု ေကာန္ကြးဂမၜိဳင္၊ ညးဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္၊ ေကာန္ဇာတ္ဂမၜိဳင္ ဒက္ပၲန္လဝ္႐ုပ္မြဲ ပႜဲကြာန္ေသှဟ္ဗၵဝ္ ပြိဳင္ဍဳင္မုဟ္ဍဳင္ရ။
ဥကၠ႒ေဇှာ္ နာဲနလႅာဝြံ မဒွ္ႀတံဳအာဇနဲမန္မြဲတဲု ညးေျမာ္ဟီုလဝ္ ဂလာန္ဗကန္ကႝုေကာန္ကြး၊ ေကာန္၊ ေကာန္စဵတအ္ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ကီုရ။
အသံပါင္ဝြံတုန္ -
(က) ေကၜာန္ကေမၜာန္မြဲမြဲမၢး -
ဒးဂံင္ေကၜာန္ပႜဲဝိုင္
ဒးဂံင္ပေလဝ္ပႜဲဝိုင္
ဒးဂံင္ဒုင္ခ်ိဳတ္ပႜဲဝိုင္
(ခ) ေကၜာန္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ေတွ္ -
ဒးလၛတ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္
(ဂ) ေကၜာန္ကေမၜာန္ဂကူမၢး
ဒးည႘သဿဟ္ေဟင္ ဂြံေပါဲအံင္ဇှးမာန္ေရာင္ သာ္ဝြံမဒွ္ကီုရ။
13.7.08
သြက္ဂကူ ဟြံဗၜးၐးဏီ ေကုာံ တာလ်ိဳင္ဒးေကၜာန္ ပစၥဳပၸန္ဏအ္
ပႜဲလိုက္ဏအ္ဂွ္ ပေရင္ၿပံင္လွာဲေဟင္ ဒွ္တာလ်ိဳင္ ထာဝရတဲု အပႜဲၿပံင္သၜာဲဂွ္ေလဝ္ ပဋိပကၡ အပႜဲပေရင္႐ုန္ဂစာန္ ညးသၠအ္ဂွ္ ဒွ္ဟိုတ္တမ္မူလ သြက္မၵးၿပံင္သၜာဲေရာင္။ အေယာဂ႐ီုဗင္ကႝု ပလီုပလာ္ကႝု ႏူမၛးေတံဂွ္ ဒွ္ဟိုတ္အရန္ ဒွ္ဟိုတ္အထံက္ မဒးၿပံင္သၜာဲေရာင္၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ု ကုပေရင္ေကာန္ဂကူပ႙ုေလဝ္ မဒးခ်ပ္ လၲဴသၨိဳင္ဝြံေရာင္။ ပေရင္႐ုန္ဂၥါန္အပႜဲညးကႝုညး ကတႝုဒွ္တဲု ႏူအပႜဲေႀတံဂွ္မွ နကႝုဍာ္ဒေကဝ္ အေစာန္စရာဲတဿိ ဒွ္ပဋိသႏၶိတဲု ဍတ္ပၚတိတ္ကၜဳင္ေရာင္။
တန္လုပ္စိုပ္ကၜဳင္ဗြဝ္ကၜံသှာံ (၂၁) တဲု ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ အၿပံင္အလွာဲ ႏြံကၜဳင္တဿာဂလိုင္ရ။ ပေရင္ကလိုက္ကမႝု ညးဍဳင္ကြာန္ ေဇှာ္ေဇှာ္ ဒွ္ဟိုတ္ကႝု အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ၐါဝါရ။ 2003 ပေရင္အဓိကႝု ဒ႘ေပဝ္ေယန္ကႝု 2007 ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ညးဍဳင္ကြာန္ သင္တအ္သၸကႜိဳပ္ မဒွ္ရ။ ပႜဲအလႝုအသ႘ပှာန္ေလဝ္ မှိဟ္ႏူကႝု (1988) ေတံ သီအဝႝုတအ္ ၿပံင္သၜာဲအာအိုတ္တးတဲု မဇပှာန္တဿိတအ္ ၿပံင္သၜာဲလုပ္ကၜဳင္ အေယာင္အလာ ခ်႘ဓရာင္ေလဝ္ ေလဝ္ သၜာဲကၜဳင္ဗီုျပင္တဿိရ။
သၻင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ အလႝုအသ႘တအ္ ေကၜာန္သၸကၜဳင္ လလအ္ (၁၄) သှာံ ဂွ္ ဒးသေရာပ္ပတဲုေထာံကီုရ။ လဿဳဟ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ စိုပ္အာကဆံင္ ကံင္သ႘ဂီုကၜီဳ ကုလသမဂၢ မဒးခ်ပ္ဗၥာ ပၲိတ္လစြံစုိတ္ရ။ ပေရင္ကဿာတ္လဒႝု နပေရင္ပိုန္ျဒပ္ေလဝ္ ဍဳင္ေဇှာ္ေဇှာ္တအ္ ေကၜာန္သၸကႝုမံင္ေရာင္။ ပေရင္ဆႝုဂဗတက္က်ာကႝု ဒဝ္အံင္သာန္သုက်႘ေလဝ္ ဒွ္ကၜဳင္ရ။ ေပါဲဒုင္ေကတ္ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ သြက္ေသှာဝ္ဥပေဒ အုပ္ဓုပ္ဍဳင္ (မူအေျပာံ)ဂွ္ေလဝ္ ဒးပၲိတ္လေလာင္ပဿိင္ တဲုအာရ။
ပေရင္ဂကူမန္ပ႙ုေရာ ……………… ?
တတ္ေကၜာံကၜဳင္ ပေရင္ေဒံါပန္ေပွာ္ကႝု အလႝုအသ႘ပှာန္ စွ္သှာံစွ္ၿဗဲ ျပင္ျပင္တဲု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိေကုာံ ညးဍဳင္ကြာန္ ဂကူမန္တံဂွ္ ပေရင္႐ွ္သာ ေဒံါပန္ေပွာ္ ဍာတ္၊ ေၾကာအ္၊ ကတင္၊ ရိင္၊ တီဇ႘ကၜဳင္ရ။ မၵးေကာမ္ဇွ်ာပ္အာဂွ္ မုေရာ ? မဒးၿပံင္သၜာဲေထာံေကၜံဂွ္ မုေရာ ? နကႝုသၨိဳင္ဂွ္ ကၜးကၜဳင္ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။ ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ ညးဍဳင္ကြာန္ ပသၸသၨိဳင္ ႏူၿဂိဳဟ္ဍဳင္ကီု ႏူပယ်ႝဳကီုဂွ္မံက္ဂတဝ္ ဗီုျပင္ေစွ္ကၜဳင္ ႏြံရ။ ပေရင္ဆက္ေစၜာံ ညးဍဳင္ကြာန္ (Media) ေကုာံ ဂေကာံအေခါင္အရာမှိဟ္တအ္ေလဝ္ ဟြံသဝ္ႏူ ဂကူတှဟ္ခ်႘ဓရာင္ တန္တဵ ဗြဲမဗၜးၐးတဲု ေကၜာန္သၸမံင္ရ။ မန္ႏြံဍဳင္သၟာင္တအ္ဂွ္ ဍဳင္ညးကႝုညး ဒက္ပခိုင္ပၲိဳန္ ဂေကာံပေရင္ဂကူတဲု ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ဂြံဒက္ပၲန္အာ ဂေကာံဂကူမန္ စိုပ္ဌာန္ေသၛာဲမြဲ ဒက္ပတန္မံင္ ဖိုင္ဇာ(Network) ဂၜးတိဂွ္ေလဝ္ ႏြံမံင္ကီုရ။
ထံက္ရံင္ကႝု အကာဲအရာ ဗြဲလတူတအ္တဲု ပေရင္ဂကူမန္ပ႙ုေလဝ္ ၿပံင္သၜာဲစိုပ္အာဏွင္တဿိ နကႝုအေစာန္စရာဲ ဍာ္ဒေကဝ္တဿိကီုရ။ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ဒှာဲညးကႝုညး ဗြိဳင္ညးကႝုညး လတူအကာဲအရာဏအ္ဂွ္ ပစဿတ္သမၲီတဲု ညးမြဲေကုာံ ညးမြဲ ဗီုကိတ္ည႘ကႝု အကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပစၥဳပၸန္ဏအ္ သြက္ဂြံဒက္ပၲန္အာ ပေရင္ည႘သဿဟ္ နဇိုင္နတဲေဟင္ ေသွ္ၐက္ဒဿံင္ရ။ ပႜဲအကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဍဳင္ပ႙ုလဿဳဟ္ဏအ္ မၵးဖႜိဳက္ဗေပင္ ခ်ပ္ဗၥာေဖ်ံဗီုဂွ္ ႏြံဒဿံင္မြဲတင္ရ၊ ပေရင္ဂေကာံနာနာ ပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) မဒွ္ရ။ ပေရင္ၿပံင္သၜာဲ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဂြံဒွ္မာန္ ဂေကာံတအ္ဏအ္ ဒွ္မံင္ အထံက္ေရာင္ဂွ္ ဒဒွ္ပႜဲဍဳင္သၟာင္ဂမၜိဳင္ ထၞးမံင္သက္သ႘တဲုမံင္ရ။ နကႝုဂေကာံ ပေရင္မှိဟ္၊ ပေရင္ေဖာအ္ေျဗဝ္ဂွ္ ပႜဲဍဳင္ကြာန္ ျပသှာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ႏြံတအ္ ကှာန္ေကၜာံအာကႝု ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တဲု ဂေကာံနာနာ ပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) ဂွ္ ဒွ္အာဒှာဲပသၨိဳင္ ခ်႘ဓရာင္ရ။
ဆၢး ဂေကာံတအ္ဏအ္ ျဇဟတ္ဂြံခိုဟ္ကီု ဂံါကြာ္တိုန္အာ ကဆံင္ဒွ္ အထံက္ကႝု ၿပံင္သၜာဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္မာန္ဂွ္ကီု တင္ကၜးစိုတ္ ဒးတုပ္ညးသၠအ္ေရာင္။ ဂေကာံပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္တအ္ဂွ္ မဒးကႝုျဇဟတ္၊ ပံက္ကႝုအေခါင္ခ်႘ဓရာင္တဲု ဂေကာံပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) တအ္ဂွ္ေလဝ္ ပေရင္ဒက္ပၲန္ဂေကာံကဆံင္င္ ဟဿဲလးလး တန္တဵမံင္ဂွ္ သၜဳင္ပတိုန္ ကဆံင္ကေမၜာန္ ဟြံမာန္ဂွ္ မဒးကၜးေကတ္ေရာင္။
ဗြဲသေရာပ္မၢး အပႜဲအကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ု (၂၀၀၈) အေဃာပဿိက္ေဇှာ္မံင္ဏအ္ဂွ္ လတူဂၜးတိၿပံင္သၜာဲမံင္ေလဝ္ မၵးဗက္စိုပ္ ပေရင္ဂကူဂကူ ဟြံဗၜးၐးဏီဂွ္ေလဝ္ မၵးဗွ္သှာ ညံင္ဂြံေကၜာန္အာ တန္ရန္တဿအ္ ျပဟ္ဟ္တုပ္၊ ပေရင္ကေမၜာန္ပစၥဳပၸန္တုပ္၊ သဿဝ္ဂေကာံပံင္ေကာံ မဒွ္ကႜိဳပ္ (Umbrella Organization) မြဲမာန္ဂွ္ ဇက္တိုန္အာ ည႘ည႘စိုတ္ ဖတိုက္ဖေအာဝ္ဏာရ။
(တင္သမၲီ - လိက္ပေရင္ဝြံ ကံက္ႏုက္နင္ႏူကႝု လိက္ကှပ္ ဂ်ာေနဝ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေလဿင္ (၂၈)၊ လဿိဟ္ (၁) ၁၃၆၉ သှာံ၊ ဂိတုမာ္၊ Vol: 28, No 1, Feb 2008 ဂလာန္ညးဒါန္လိက္မဒွ္ရ။)
တန္လုပ္စိုပ္ကၜဳင္ဗြဝ္ကၜံသှာံ (၂၁) တဲု ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ အၿပံင္အလွာဲ ႏြံကၜဳင္တဿာဂလိုင္ရ။ ပေရင္ကလိုက္ကမႝု ညးဍဳင္ကြာန္ ေဇှာ္ေဇှာ္ ဒွ္ဟိုတ္ကႝု အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ၐါဝါရ။ 2003 ပေရင္အဓိကႝု ဒ႘ေပဝ္ေယန္ကႝု 2007 ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ညးဍဳင္ကြာန္ သင္တအ္သၸကႜိဳပ္ မဒွ္ရ။ ပႜဲအလႝုအသ႘ပှာန္ေလဝ္ မှိဟ္ႏူကႝု (1988) ေတံ သီအဝႝုတအ္ ၿပံင္သၜာဲအာအိုတ္တးတဲု မဇပှာန္တဿိတအ္ ၿပံင္သၜာဲလုပ္ကၜဳင္ အေယာင္အလာ ခ်႘ဓရာင္ေလဝ္ ေလဝ္ သၜာဲကၜဳင္ဗီုျပင္တဿိရ။
သၻင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ အလႝုအသ႘တအ္ ေကၜာန္သၸကၜဳင္ လလအ္ (၁၄) သှာံ ဂွ္ ဒးသေရာပ္ပတဲုေထာံကီုရ။ လဿဳဟ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ စိုပ္အာကဆံင္ ကံင္သ႘ဂီုကၜီဳ ကုလသမဂၢ မဒးခ်ပ္ဗၥာ ပၲိတ္လစြံစုိတ္ရ။ ပေရင္ကဿာတ္လဒႝု နပေရင္ပိုန္ျဒပ္ေလဝ္ ဍဳင္ေဇှာ္ေဇှာ္တအ္ ေကၜာန္သၸကႝုမံင္ေရာင္။ ပေရင္ဆႝုဂဗတက္က်ာကႝု ဒဝ္အံင္သာန္သုက်႘ေလဝ္ ဒွ္ကၜဳင္ရ။ ေပါဲဒုင္ေကတ္ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ သြက္ေသှာဝ္ဥပေဒ အုပ္ဓုပ္ဍဳင္ (မူအေျပာံ)ဂွ္ေလဝ္ ဒးပၲိတ္လေလာင္ပဿိင္ တဲုအာရ။
ပေရင္ဂကူမန္ပ႙ုေရာ ……………… ?
တတ္ေကၜာံကၜဳင္ ပေရင္ေဒံါပန္ေပွာ္ကႝု အလႝုအသ႘ပှာန္ စွ္သှာံစွ္ၿဗဲ ျပင္ျပင္တဲု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိေကုာံ ညးဍဳင္ကြာန္ ဂကူမန္တံဂွ္ ပေရင္႐ွ္သာ ေဒံါပန္ေပွာ္ ဍာတ္၊ ေၾကာအ္၊ ကတင္၊ ရိင္၊ တီဇ႘ကၜဳင္ရ။ မၵးေကာမ္ဇွ်ာပ္အာဂွ္ မုေရာ ? မဒးၿပံင္သၜာဲေထာံေကၜံဂွ္ မုေရာ ? နကႝုသၨိဳင္ဂွ္ ကၜးကၜဳင္ ဗြဲမဂၜိဳင္ရ။ ပေရင္ခ်႘ဓရာင္ ညးဍဳင္ကြာန္ ပသၸသၨိဳင္ ႏူၿဂိဳဟ္ဍဳင္ကီု ႏူပယ်ႝဳကီုဂွ္မံက္ဂတဝ္ ဗီုျပင္ေစွ္ကၜဳင္ ႏြံရ။ ပေရင္ဆက္ေစၜာံ ညးဍဳင္ကြာန္ (Media) ေကုာံ ဂေကာံအေခါင္အရာမှိဟ္တအ္ေလဝ္ ဟြံသဝ္ႏူ ဂကူတှဟ္ခ်႘ဓရာင္ တန္တဵ ဗြဲမဗၜးၐးတဲု ေကၜာန္သၸမံင္ရ။ မန္ႏြံဍဳင္သၟာင္တအ္ဂွ္ ဍဳင္ညးကႝုညး ဒက္ပခိုင္ပၲိဳန္ ဂေကာံပေရင္ဂကူတဲု ႏူဂွ္မြဲကဆံင္ ဂြံဒက္ပၲန္အာ ဂေကာံဂကူမန္ စိုပ္ဌာန္ေသၛာဲမြဲ ဒက္ပတန္မံင္ ဖိုင္ဇာ(Network) ဂၜးတိဂွ္ေလဝ္ ႏြံမံင္ကီုရ။
ထံက္ရံင္ကႝု အကာဲအရာ ဗြဲလတူတအ္တဲု ပေရင္ဂကူမန္ပ႙ုေလဝ္ ၿပံင္သၜာဲစိုပ္အာဏွင္တဿိ နကႝုအေစာန္စရာဲ ဍာ္ဒေကဝ္တဿိကီုရ။ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ဒှာဲညးကႝုညး ဗြိဳင္ညးကႝုညး လတူအကာဲအရာဏအ္ဂွ္ ပစဿတ္သမၲီတဲု ညးမြဲေကုာံ ညးမြဲ ဗီုကိတ္ည႘ကႝု အကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပစၥဳပၸန္ဏအ္ သြက္ဂြံဒက္ပၲန္အာ ပေရင္ည႘သဿဟ္ နဇိုင္နတဲေဟင္ ေသွ္ၐက္ဒဿံင္ရ။ ပႜဲအကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဍဳင္ပ႙ုလဿဳဟ္ဏအ္ မၵးဖႜိဳက္ဗေပင္ ခ်ပ္ဗၥာေဖ်ံဗီုဂွ္ ႏြံဒဿံင္မြဲတင္ရ၊ ပေရင္ဂေကာံနာနာ ပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) မဒွ္ရ။ ပေရင္ၿပံင္သၜာဲ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဂြံဒွ္မာန္ ဂေကာံတအ္ဏအ္ ဒွ္မံင္ အထံက္ေရာင္ဂွ္ ဒဒွ္ပႜဲဍဳင္သၟာင္ဂမၜိဳင္ ထၞးမံင္သက္သ႘တဲုမံင္ရ။ နကႝုဂေကာံ ပေရင္မှိဟ္၊ ပေရင္ေဖာအ္ေျဗဝ္ဂွ္ ပႜဲဍဳင္ကြာန္ ျပသှာပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ႏြံတအ္ ကှာန္ေကၜာံအာကႝု ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တဲု ဂေကာံနာနာ ပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) ဂွ္ ဒွ္အာဒှာဲပသၨိဳင္ ခ်႘ဓရာင္ရ။
ဆၢး ဂေကာံတအ္ဏအ္ ျဇဟတ္ဂြံခိုဟ္ကီု ဂံါကြာ္တိုန္အာ ကဆံင္ဒွ္ အထံက္ကႝု ၿပံင္သၜာဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္မာန္ဂွ္ကီု တင္ကၜးစိုတ္ ဒးတုပ္ညးသၠအ္ေရာင္။ ဂေကာံပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္တအ္ဂွ္ မဒးကႝုျဇဟတ္၊ ပံက္ကႝုအေခါင္ခ်႘ဓရာင္တဲု ဂေကာံပသၨိဳင္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ (Civil Societies) တအ္ဂွ္ေလဝ္ ပေရင္ဒက္ပၲန္ဂေကာံကဆံင္င္ ဟဿဲလးလး တန္တဵမံင္ဂွ္ သၜဳင္ပတိုန္ ကဆံင္ကေမၜာန္ ဟြံမာန္ဂွ္ မဒးကၜးေကတ္ေရာင္။
ဗြဲသေရာပ္မၢး အပႜဲအကာဲအရာ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ု (၂၀၀၈) အေဃာပဿိက္ေဇှာ္မံင္ဏအ္ဂွ္ လတူဂၜးတိၿပံင္သၜာဲမံင္ေလဝ္ မၵးဗက္စိုပ္ ပေရင္ဂကူဂကူ ဟြံဗၜးၐးဏီဂွ္ေလဝ္ မၵးဗွ္သှာ ညံင္ဂြံေကၜာန္အာ တန္ရန္တဿအ္ ျပဟ္ဟ္တုပ္၊ ပေရင္ကေမၜာန္ပစၥဳပၸန္တုပ္၊ သဿဝ္ဂေကာံပံင္ေကာံ မဒွ္ကႜိဳပ္ (Umbrella Organization) မြဲမာန္ဂွ္ ဇက္တိုန္အာ ည႘ည႘စိုတ္ ဖတိုက္ဖေအာဝ္ဏာရ။
(တင္သမၲီ - လိက္ပေရင္ဝြံ ကံက္ႏုက္နင္ႏူကႝု လိက္ကှပ္ ဂ်ာေနဝ္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ေလဿင္ (၂၈)၊ လဿိဟ္ (၁) ၁၃၆၉ သှာံ၊ ဂိတုမာ္၊ Vol: 28, No 1, Feb 2008 ဂလာန္ညးဒါန္လိက္မဒွ္ရ။)
ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္တြင္းမွ မြန္မိဖုရားမ်ား
ယေန႕ထိုင္းႏိုင္ငံ ယဥ္ေက်းမႈမွာ ေ႐ွးမြန္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္ေတြရဲ့ ေက်းဇူးမကင္းခဲ့ေၾကာင္း အေျခအတင္ ျငင္းခံုမႈေတြဟာ ဒီလ (ေအာက္တိုဘလ) အေစာပိုင္း ဘန္ေကာက္ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမွာ ႐ွင္းလင္း ထင္႐ွားသြားခဲ့တယ္။ အဲဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲက ဗမာေတြ အျမစ္လာလွန္ခဲ့ၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံကို ေမာင္းထုတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အဲဒီယဥ္ေက်းမႈဟာ ျပန္လည္႐ွင္သန္လာတဲ့ ထိုင္းဘုရင္ စနစ္အတြင္းမွာ မ်ိဳးေစ့ခ် သေႏၶတည္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ျပခဲ့တယ္။ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္ တကၠသိုလ္မွာ က်င္းပတဲ့ အဲဒီ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲကို အာ႐ွေရးရာ ေလ့လာေရးဌာန (IAS)က စည္း႐ံုးဦးေဆာင္ က်င္းပေပးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။
မြန္ဘုရင့္ႏိုင္ငံဟာ က်ဴးေက်ာ္သူေတြရဲ့လက္ေအာက္ကို (1757) ခုႏွစ္မွာ က်ေရာက္ခဲ့တယ္။ အယုဒၶယရဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္ အနည္းဆံုး ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုစာ ႐ွိခဲ့တဲ့ အဲဒီေဒသကို မြန္ေတြဟာ ဗမာဘုရင္လက္ေအာက္မွာ ေနရမဲ့အစား ဆုတ္ခြာေျပာင္းေ႐ြ႕ လာၾကတယ္။ အယုဒၶယနဲ႕ ေနာက္လာမည့္ အျခားထိုင္းႏိုင္ငံ ဘုရင့္ေနျပည္ေတာ္ေတြမွာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ အမ်ိဳးသမီး (၅၀) ေလာက္ဟာ ဘုရင့္မိဖုရား ေတြနဲ႕ ယေန႕ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ ဘုရင္ေတြရဲ့ မိခင္ေတြ ျဖစ္လာခဲ့ၾကတယ္။ ပထမနဲ႕ ဒုတိယရာမာ (Rama) မင္းဆက္ ႏွစ္ဆက္မွာ မြန္မိဖုရား (၇) ပါးစီ ႐ွိၾကၿပီး တတိယရာမမင္းမွာ (၄) ပါးနဲ႕ စတုတၴ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့ၾကတယ္။ ပဥၥမ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၂၆) ပါး ႐ွိၿပီး အဲဒီထဲက (၉) ပါးဟာ မင္းသားနဲ႕ မင္းသမီးေတြ ေမြးဖြားသန္႕စင္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမွာ ပါဝင္တင္ျပ ေဆြးေႏြးသူေတြရဲ့ တင္ျပခ်က္အရဆိုရင္ အဲဒီမိဖုရားေတြဟာ သူတို႕ေရာက္ရာနန္းေတာ္ေတြကို မြန္ဓေလ့ မြန္ထံုးစံ မြန္အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြနဲ႕ အသြင္ေျပာင္း ပစ္ၾကတယ္။ အျခားမြန္အမ်ိဳးသမီးေတြကိုလည္း နန္းတြင္းမွာ ထပ္ေခၚၿပီး အမႈေတာ္ ထမ္းေစၾကတယ္။
ထိုင္းႏိုင္ငံဖြား မြန္ပညာ႐ွင္ အြန္ဗန္ဂြ်န္ (Ong Bunjom)က “ထိုင္းမွာ႐ွိတဲ့ အျခားမ်ိဳးႏြယ္စုေတြလိုပဲ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ထိုင္းဘုရင့္ နန္းေတာ္ထဲမွာ ျခားနားတဲ့ က႑အဆင့္ေနရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ႐ွိေနခဲ့ၾကတယ္။ မြန္မႉးမ်ိဳးမတ္ႏြယ္ေတြဟာ မိမိသမီးေတာ္ေတြကို နန္းေတာ္မွာ အမႈထမ္းေစတာဟာ ထံုးစံပါဘဲ။ ဒါဟာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ိဳး႐ွိေစတဲ့ အစီအမံ ျဖစ္ပါတယ္။ နန္းေတာ္အတြက္ မႉးမတ္ရဲ့ သစၥာ႐ွိမႈကို ျပရာေရာက္ၿပီး မႉးမတ္ကိုယ္တိုင္အတြက္ကေတာ့ ဘုရင့္သူေကာင္းျပဳမႈနဲ႕ ဘဝလံုၿခံဳေရး အာမခံခ်က္ကို ရ႐ွိေစပါတယ္” လို႕ ေျပာပါတယ္။ အြန္ဟာ မၾကာေသးခင္ကဘဲ သူ႕ရဲ့ ဘြဲ႕လြန္စာတမ္း “ရတနာကိုးစင္ေခတ္ (1782-1932) ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္တြင္းမွ မြန္အမ်ိဳးသမီးမ်ား”ကို အၿပီးသတ္ခဲ့တယ္။ သူက မြန္မိဖုရားေတြ အၿမဲတမ္း ဘုရင့္ေသြးကို ဝမ္းမွာလြယ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒီနည္းနဲ႕ ပိုၿပီးျမင့္တဲ့ ဘဝတက္လမ္း အာမခံခ်က္႐ွိေအာင္ လုပ္ၾကေၾကာင္း အြန္က မွတ္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ မြန္မိဖုရား အားလံုးေတြထဲက မြန္မ်ိဳးမြန္ႏြယ္ မိဖုရား (၂၁)ပါးဟာ ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ မင္းသား၊ မင္းသမီးေတြရဲ႕ မယ္ေတာ္ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။
ဘုရင္အက္ကာသက္ (E. Ka-that) လက္ထက္မွာ အယုဒၶယနန္းေရာက္ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြထဲက ေတာ္ဆြန္လာန္ဒါန္သုန္မြန္ (Tao Sangkandarn Thargmon) ဆိုတဲ့ မြန္အမ်ိဳးသမီးဟာ မင္းသားတပါးနဲ႕ အဦးဆံုး စုလ်ားရစ္ပတ္ ထိမ္းျမားခဲ့တယ္။ သူမဟာ တက္ဆက္ (Thaksin) ဘုရင့္မႉးမတ္ မေဒါက္ (Ma-dod) ရဲ့ ညီမငယ္ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ ခ်က္ကရီမင္းဆက္အတြက္ သမီးဦးဟာ ပထမရာမမင္းရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္လာတယ္။ သူမကို နတ္စ္ (Nak) လို႕ လူသိမ်ားေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာအင္ဒရာမတ္ (Krom Sondij Phra Indramart) ဘြဲ႕တံဆိပ္ ေပးသနားျခင္းခံ ရတယ္။ သူမကို အမာရင္ၾတာ မိဖုရားႀကီး (Queen Amarintra) လို႕လည္း ေခၚၾကတယ္။ သူမရဲ့ ရင္ေသြးေတာ္ (၁၀) ပါးထဲက သားေတာ္ဟာ ဒုတိယရာမဘုရင္ ျဖစ္လာတယ္။ ပထမရာမမင္းမွာ မိဖုရား (၂၈) ပါး႐ွိတဲ့အနက္ (၇) ပါးက မြန္ေတြျဖစ္ၿပီး နတ္စ္က မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ မြန္႐ိုးရာ ဓေလ့ထံုးတမ္းေတြနဲ႕ ရင္ေသြးေတာ္ေတြကို ေမြးျမဴထိန္းေက်ာင္းႏိုင္ဖို႕ ေဆြမ်ိဳးသဂၤဟ အေျမာက္အမ်ား နန္းေတာ္ေရာက္လာဖို႕ လမ္းခင္းေပးသလို ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႕ မြန္ေတြရဲ့လက္မွာ ႀကီးျပင္းလာခဲ့တဲ့ ဒုတိယရာမဟာ မြန္ေတြကို သိပ္ခ်စ္ျမတ္ႏိုးၿပီး မြန္မိဖုရားေလးပါးနဲ႕ ရင္ေသြးရတနာေတြ ရ႐ွိခဲ့တယ္။ အြန္ဟာ “1814 မွာ ဒုတိယရာမာမင္းဟာ သူရဲ့ (၁၀) ႏွစ္သား သားေတာ္ေမာင္းကြတ္ (Mongkut) ကုိ ဗမာျပည္က နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ ထြက္ေျပးလာတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ေတြကို သြားႀကိဳဖို႕ ေစလႊတ္ခဲ့တယ္” လို႕ေျပာတယ္။ အဲဒီေမာင္းကြတ္မင္းသားဟာ စတုတၴရာမာမင္းအေနနဲ႕ နန္းဆက္ခံတဲ့အခါ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီးဟာ မြန္ျဖစ္ၿပီး ဘြဲ႕ေတာ္က က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာ သက္ဆီရင္ၾတာမၾတာ (Krom Somdej Phara Thepseirintrama Taya) ျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ရင္ေသြးရတနာ (၄) ပါးထြန္းကားၿပီး အနာဂါတ္မွာ ပဥၥမရာမာမင္း ျဖစ္လာခဲ့ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္ မင္းသား အပါအဝင္ ျဖစ္တယ္။
ခ်ဴလာေလာင္ေကာင္ မင္းသားဟာ ငယ္စဥ္ကတည္းက မြန္ဓေလ့ထံုးစံေတြနဲ႕ ယဥ္ပါးေနခဲ့ၿပီး ဒီယဥ္ေက်းမႈကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူလည္း ျဖစ္တယ္။ သူဟာမြန္မိဖုရား (၂၆) ပါးထိ ရယူခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မယ္ေတာ္စ်ာပနာအခမ္းအနားမွာ မြန္ယဥ္ေက်းမႈအဆိုအကအဖြဲ႕ကို ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ေပးခဲ့တယ္။ ဒါဟာ မြန္အႏုပညာ႐ွင္ေတြအေနနဲ႕ ထိုင္းနန္းေတာ္တြင္း ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ရတာ ျဖစ္တယ္။ ေမာင္းကြတ္ဘုရင္ရဲ့ မိဖုရားနဲ႕ သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြအတြက္ စာသင္ေပးရတဲ့ ဆရာမ အန္နာ (Anna Deonoroens) မိဖုရားေခါင္နဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီး အေတြ႕အႀကံဳ အမ်ားႀကီး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူမရဲ့ “အဂၤလိပ္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈနဲ႕ ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္” စာအုပ္မွာ မိဖုရားေခါင္ရဲ့ အတြင္းေရးေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အခန္းတခန္စာ အသားေပး ေရးသားခဲ့တယ္။ သူမက မေမႊးငံု (Hidden Perfume) လို႕ေခၚတဲ့ မိဖုရားတပါးဟာ နန္းတြင္းေရး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈနဲ႕ အက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္း ေရးသားထားတယ္။ သူမေရးထားတဲ့အတိုင္းဆိုရင္ “သူမဟာ သားေတာ္ေမာင္ကတဆင့္ အရင္သူ႕ဘႀကီးေတာ္ ေနရာမွာ သူမရဲ႕ ေနာင္ေတာ္ကို ခန္႕အပ္ဖို႕ အသနားခံတယ္။ ဘုရင့္မင္းျမတ္က အဲဒီေနရာမွာ အျခားအမတ္တေယာက္ ေ႐ြးထားၿပီးသားဆိုတာ မသိ႐ွာဘူးတဲ့။ အြန္က ႐ွင္းျပပါတယ္။ အဲဒီမေမႊးငံုဆိုသူဟာ ခ်ာခြ်မ္မန္ဒါဆြန္စလင္ (Chaochom Marnda Sonklin) ျဖစ္ၿပီး မင္းသားကရစ္ဒါဖီဟန္ (Kriradaphiharn) ရဲ့ မြန္မ်ိဳးႏြယ္မယ္ေတာ္ျဖစ္တယ္။ သူက ဆက္႐ွင္းျပပါတယ္။ “မင္းဆက္တိုင္းမွာ မြန္နန္းတြင္းသူေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ႐ွိၾကတယ္။ တိုက္႐ိုက္မဟုတ္ေပမ့ဲ ၾသဇာအာဏာ အျပည့္႐ွိၾကတယ္။ မိဖုရားေခါင္ႀကီး (သို႕) မိဖုရားျဖစ္လာတဲ့ သူတိုင္း မိမိေဆြမ်ိဳး သားခ်င္းေတြရဲ့ နန္းတြင္း ရာထူးတက္လမ္း ေျဖာင့္ျဖဴးဖို႕ ကူညီၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မင္းသား မယ္ေတာ္ေတြနဲ႕ ခ်တ္ကရီမင္းေတြက ဆက္ႏြယ္ဆင္းသက္သူ အားလံုးဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံေရးမွာ ႀကီးစြာ ပါဝင္ပါတ္သက္မႈ ႐ွိၾကတယ္။”
မိဖုရား မေမႊးငံုအေနနဲ႕ အမွန္တကယ္ နခြန္ေခၚနီကန္ၿမိဳ႕ (Maung Kakhon Kaunakan) စားလည္းျဖစ္ေစခ်င္တာ သူ႕ေမာင္ေတာ္ဘဲ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီၿမိဳ႕က အခုဖရပရာဒင္ (Phra Pradaeng) ခ႐ိုင္ျဖစ္တယ္။ အင္နာဟာ မေမႊးငံုအတြက္ ၾကားဝင္ ေျပာဆိုေပးရာမွာ ေအာင္ျမင္မႈ ရခဲ့တယ္။ သူမကို အက်ဥ္းကလႊတ္ၿပီး စာဆက္သင္ခြင့္ ျပဳလိုက္တယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္မွန္ေၾကာင္း ၁၈၆၅ ခုႏွစ္ အင္နာဆီဘုရာင္မင္းျမတ္ ေရးတဲ့ စာလႊာအရ သိရတယ္။ “သင့္ကိ အသိေပးခ်င္တာက သင့္ေက်ာင္းသူ မကလင္ (Lady Klin) ကို ဘုရင့္ျပစ္ဒဏ္က လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ ေပးလိုက္တာဘဲ ျဖစ္တယ္။” အဲဒီစာလႊာထဲမွာ ပါတယ္။
အင္နာရဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ “ေက်ာင္းသူတေယာက္အေနနဲ႕ သူမဟာ ထူးထူးျခားျခား စာ႐ံုစူးစိုက္မႈ႐ွိၿပီး လံုလဝိရိယလည္း ေကာင္းပါတယ္။ အဂၤလိပ္စာ အဖတ္နဲ႕ဘာသာျပန္ရာမွာ တိုးတက္မႈဟာ အံ့မခန္းပါဘဲ”လို႕ ေရးထားပါတယ္။ သူမရဲ့ ဘာသာျပန္ခ်က္မ်ားထဲမွာ ကြၽန္ဆန္႕က်င္ေရးဝတၴဳ “ဦးေလးတြမ္” (Uncle Tom’s Calin)လည္း ပါဝင္ပါတယ္။ အဲဒီစာအုပ္က မိဖုရားကို ကြၽန္ေတြေပၚ သက္ၫွာေကာင္းမြန္စြာ ျပဳစုေစာင့္ေ႐ွာက္ၿပီး အခေပးမႈေတြ စတင္လာေစခဲ့ပါတယ္လို႕ အြန္က ေျပာပါတယ္။ သူမက ထိုင္းႏိုင္ငံ ကြၽန္ျပဳမႈ ဖ်က္သိမ္းေရး ပထမဆံုးလိုလားသူမ်ားထဲမွာ ထည့္သြင့္ႏိုင္တယ္လို႕လည္း ေျပာတယ္။
စတုတၴ ရာမမင္းလက္ထက္မွာ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ခ်မွတ္လာတာနဲ႕အမွ် မြန္နန္းတြင္းသူေတြ အေရအတြက္ က်ဆင္းခဲ့ရတယ္။ မ်ားစြာေသာ မြန္မိဖုရားေဟာင္းေတြဟာ မြန္ဓေလ့ထံုစံကို ထုိင္းလူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္း ေရာယွက္ေပါင္းစပ္ႏိုင္ဖို႕ က႑တရပ္အေနနဲ႕ ဆက္လက္ပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။
“မြန္ေတြရဲ့၊ ဘာသာေရး၊ အႏုပညာနဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဟာ နန္းတြင္းကေန အရပ္ထဲကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားတယ္။ ဘာျဖစ္လို႕လည္းဆိုေတာ့ အတိတ္နဲ႕ ပစၥဳပၸန္က ထိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ပါဝင္သူမ်ားစြာဟာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ေတြ ျဖစ္လို႕ပါဘဲ”လို႕ အြန္က မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။
(27/ 10/ 07 ရက္ေန႕ထုတ္ The Nation သတင္းစာပါ Suthatra Bhimiphrabhas ရဲ့ Mon Lives and Mothers of Kings ကို ျပန္ဆိုပါတယ္။
ေဗလုဝ
မြန္ဘုရင့္ႏိုင္ငံဟာ က်ဴးေက်ာ္သူေတြရဲ့လက္ေအာက္ကို (1757) ခုႏွစ္မွာ က်ေရာက္ခဲ့တယ္။ အယုဒၶယရဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္ အနည္းဆံုး ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုစာ ႐ွိခဲ့တဲ့ အဲဒီေဒသကို မြန္ေတြဟာ ဗမာဘုရင္လက္ေအာက္မွာ ေနရမဲ့အစား ဆုတ္ခြာေျပာင္းေ႐ြ႕ လာၾကတယ္။ အယုဒၶယနဲ႕ ေနာက္လာမည့္ အျခားထိုင္းႏိုင္ငံ ဘုရင့္ေနျပည္ေတာ္ေတြမွာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ အမ်ိဳးသမီး (၅၀) ေလာက္ဟာ ဘုရင့္မိဖုရား ေတြနဲ႕ ယေန႕ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ ဘုရင္ေတြရဲ့ မိခင္ေတြ ျဖစ္လာခဲ့ၾကတယ္။ ပထမနဲ႕ ဒုတိယရာမာ (Rama) မင္းဆက္ ႏွစ္ဆက္မွာ မြန္မိဖုရား (၇) ပါးစီ ႐ွိၾကၿပီး တတိယရာမမင္းမွာ (၄) ပါးနဲ႕ စတုတၴ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့ၾကတယ္။ ပဥၥမ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၂၆) ပါး ႐ွိၿပီး အဲဒီထဲက (၉) ပါးဟာ မင္းသားနဲ႕ မင္းသမီးေတြ ေမြးဖြားသန္႕စင္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမွာ ပါဝင္တင္ျပ ေဆြးေႏြးသူေတြရဲ့ တင္ျပခ်က္အရဆိုရင္ အဲဒီမိဖုရားေတြဟာ သူတို႕ေရာက္ရာနန္းေတာ္ေတြကို မြန္ဓေလ့ မြန္ထံုးစံ မြန္အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြနဲ႕ အသြင္ေျပာင္း ပစ္ၾကတယ္။ အျခားမြန္အမ်ိဳးသမီးေတြကိုလည္း နန္းတြင္းမွာ ထပ္ေခၚၿပီး အမႈေတာ္ ထမ္းေစၾကတယ္။
ထိုင္းႏိုင္ငံဖြား မြန္ပညာ႐ွင္ အြန္ဗန္ဂြ်န္ (Ong Bunjom)က “ထိုင္းမွာ႐ွိတဲ့ အျခားမ်ိဳးႏြယ္စုေတြလိုပဲ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ထိုင္းဘုရင့္ နန္းေတာ္ထဲမွာ ျခားနားတဲ့ က႑အဆင့္ေနရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ႐ွိေနခဲ့ၾကတယ္။ မြန္မႉးမ်ိဳးမတ္ႏြယ္ေတြဟာ မိမိသမီးေတာ္ေတြကို နန္းေတာ္မွာ အမႈထမ္းေစတာဟာ ထံုးစံပါဘဲ။ ဒါဟာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ိဳး႐ွိေစတဲ့ အစီအမံ ျဖစ္ပါတယ္။ နန္းေတာ္အတြက္ မႉးမတ္ရဲ့ သစၥာ႐ွိမႈကို ျပရာေရာက္ၿပီး မႉးမတ္ကိုယ္တိုင္အတြက္ကေတာ့ ဘုရင့္သူေကာင္းျပဳမႈနဲ႕ ဘဝလံုၿခံဳေရး အာမခံခ်က္ကို ရ႐ွိေစပါတယ္” လို႕ ေျပာပါတယ္။ အြန္ဟာ မၾကာေသးခင္ကဘဲ သူ႕ရဲ့ ဘြဲ႕လြန္စာတမ္း “ရတနာကိုးစင္ေခတ္ (1782-1932) ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္တြင္းမွ မြန္အမ်ိဳးသမီးမ်ား”ကို အၿပီးသတ္ခဲ့တယ္။ သူက မြန္မိဖုရားေတြ အၿမဲတမ္း ဘုရင့္ေသြးကို ဝမ္းမွာလြယ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒီနည္းနဲ႕ ပိုၿပီးျမင့္တဲ့ ဘဝတက္လမ္း အာမခံခ်က္႐ွိေအာင္ လုပ္ၾကေၾကာင္း အြန္က မွတ္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ မြန္မိဖုရား အားလံုးေတြထဲက မြန္မ်ိဳးမြန္ႏြယ္ မိဖုရား (၂၁)ပါးဟာ ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ မင္းသား၊ မင္းသမီးေတြရဲ႕ မယ္ေတာ္ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။
ဘုရင္အက္ကာသက္ (E. Ka-that) လက္ထက္မွာ အယုဒၶယနန္းေရာက္ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြထဲက ေတာ္ဆြန္လာန္ဒါန္သုန္မြန္ (Tao Sangkandarn Thargmon) ဆိုတဲ့ မြန္အမ်ိဳးသမီးဟာ မင္းသားတပါးနဲ႕ အဦးဆံုး စုလ်ားရစ္ပတ္ ထိမ္းျမားခဲ့တယ္။ သူမဟာ တက္ဆက္ (Thaksin) ဘုရင့္မႉးမတ္ မေဒါက္ (Ma-dod) ရဲ့ ညီမငယ္ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ ခ်က္ကရီမင္းဆက္အတြက္ သမီးဦးဟာ ပထမရာမမင္းရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္လာတယ္။ သူမကို နတ္စ္ (Nak) လို႕ လူသိမ်ားေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာအင္ဒရာမတ္ (Krom Sondij Phra Indramart) ဘြဲ႕တံဆိပ္ ေပးသနားျခင္းခံ ရတယ္။ သူမကို အမာရင္ၾတာ မိဖုရားႀကီး (Queen Amarintra) လို႕လည္း ေခၚၾကတယ္။ သူမရဲ့ ရင္ေသြးေတာ္ (၁၀) ပါးထဲက သားေတာ္ဟာ ဒုတိယရာမဘုရင္ ျဖစ္လာတယ္။ ပထမရာမမင္းမွာ မိဖုရား (၂၈) ပါး႐ွိတဲ့အနက္ (၇) ပါးက မြန္ေတြျဖစ္ၿပီး နတ္စ္က မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ မြန္႐ိုးရာ ဓေလ့ထံုးတမ္းေတြနဲ႕ ရင္ေသြးေတာ္ေတြကို ေမြးျမဴထိန္းေက်ာင္းႏိုင္ဖို႕ ေဆြမ်ိဳးသဂၤဟ အေျမာက္အမ်ား နန္းေတာ္ေရာက္လာဖို႕ လမ္းခင္းေပးသလို ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႕ မြန္ေတြရဲ့လက္မွာ ႀကီးျပင္းလာခဲ့တဲ့ ဒုတိယရာမဟာ မြန္ေတြကို သိပ္ခ်စ္ျမတ္ႏိုးၿပီး မြန္မိဖုရားေလးပါးနဲ႕ ရင္ေသြးရတနာေတြ ရ႐ွိခဲ့တယ္။ အြန္ဟာ “1814 မွာ ဒုတိယရာမာမင္းဟာ သူရဲ့ (၁၀) ႏွစ္သား သားေတာ္ေမာင္းကြတ္ (Mongkut) ကုိ ဗမာျပည္က နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ ထြက္ေျပးလာတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ေတြကို သြားႀကိဳဖို႕ ေစလႊတ္ခဲ့တယ္” လို႕ေျပာတယ္။ အဲဒီေမာင္းကြတ္မင္းသားဟာ စတုတၴရာမာမင္းအေနနဲ႕ နန္းဆက္ခံတဲ့အခါ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီးဟာ မြန္ျဖစ္ၿပီး ဘြဲ႕ေတာ္က က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာ သက္ဆီရင္ၾတာမၾတာ (Krom Somdej Phara Thepseirintrama Taya) ျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ရင္ေသြးရတနာ (၄) ပါးထြန္းကားၿပီး အနာဂါတ္မွာ ပဥၥမရာမာမင္း ျဖစ္လာခဲ့ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္ မင္းသား အပါအဝင္ ျဖစ္တယ္။
ခ်ဴလာေလာင္ေကာင္ မင္းသားဟာ ငယ္စဥ္ကတည္းက မြန္ဓေလ့ထံုးစံေတြနဲ႕ ယဥ္ပါးေနခဲ့ၿပီး ဒီယဥ္ေက်းမႈကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူလည္း ျဖစ္တယ္။ သူဟာမြန္မိဖုရား (၂၆) ပါးထိ ရယူခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မယ္ေတာ္စ်ာပနာအခမ္းအနားမွာ မြန္ယဥ္ေက်းမႈအဆိုအကအဖြဲ႕ကို ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ေပးခဲ့တယ္။ ဒါဟာ မြန္အႏုပညာ႐ွင္ေတြအေနနဲ႕ ထိုင္းနန္းေတာ္တြင္း ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ရတာ ျဖစ္တယ္။ ေမာင္းကြတ္ဘုရင္ရဲ့ မိဖုရားနဲ႕ သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြအတြက္ စာသင္ေပးရတဲ့ ဆရာမ အန္နာ (Anna Deonoroens) မိဖုရားေခါင္နဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီး အေတြ႕အႀကံဳ အမ်ားႀကီး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူမရဲ့ “အဂၤလိပ္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈနဲ႕ ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္” စာအုပ္မွာ မိဖုရားေခါင္ရဲ့ အတြင္းေရးေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အခန္းတခန္စာ အသားေပး ေရးသားခဲ့တယ္။ သူမက မေမႊးငံု (Hidden Perfume) လို႕ေခၚတဲ့ မိဖုရားတပါးဟာ နန္းတြင္းေရး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈနဲ႕ အက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္း ေရးသားထားတယ္။ သူမေရးထားတဲ့အတိုင္းဆိုရင္ “သူမဟာ သားေတာ္ေမာင္ကတဆင့္ အရင္သူ႕ဘႀကီးေတာ္ ေနရာမွာ သူမရဲ႕ ေနာင္ေတာ္ကို ခန္႕အပ္ဖို႕ အသနားခံတယ္။ ဘုရင့္မင္းျမတ္က အဲဒီေနရာမွာ အျခားအမတ္တေယာက္ ေ႐ြးထားၿပီးသားဆိုတာ မသိ႐ွာဘူးတဲ့။ အြန္က ႐ွင္းျပပါတယ္။ အဲဒီမေမႊးငံုဆိုသူဟာ ခ်ာခြ်မ္မန္ဒါဆြန္စလင္ (Chaochom Marnda Sonklin) ျဖစ္ၿပီး မင္းသားကရစ္ဒါဖီဟန္ (Kriradaphiharn) ရဲ့ မြန္မ်ိဳးႏြယ္မယ္ေတာ္ျဖစ္တယ္။ သူက ဆက္႐ွင္းျပပါတယ္။ “မင္းဆက္တိုင္းမွာ မြန္နန္းတြင္းသူေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ႐ွိၾကတယ္။ တိုက္႐ိုက္မဟုတ္ေပမ့ဲ ၾသဇာအာဏာ အျပည့္႐ွိၾကတယ္။ မိဖုရားေခါင္ႀကီး (သို႕) မိဖုရားျဖစ္လာတဲ့ သူတိုင္း မိမိေဆြမ်ိဳး သားခ်င္းေတြရဲ့ နန္းတြင္း ရာထူးတက္လမ္း ေျဖာင့္ျဖဴးဖို႕ ကူညီၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မင္းသား မယ္ေတာ္ေတြနဲ႕ ခ်တ္ကရီမင္းေတြက ဆက္ႏြယ္ဆင္းသက္သူ အားလံုးဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံေရးမွာ ႀကီးစြာ ပါဝင္ပါတ္သက္မႈ ႐ွိၾကတယ္။”
မိဖုရား မေမႊးငံုအေနနဲ႕ အမွန္တကယ္ နခြန္ေခၚနီကန္ၿမိဳ႕ (Maung Kakhon Kaunakan) စားလည္းျဖစ္ေစခ်င္တာ သူ႕ေမာင္ေတာ္ဘဲ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီၿမိဳ႕က အခုဖရပရာဒင္ (Phra Pradaeng) ခ႐ိုင္ျဖစ္တယ္။ အင္နာဟာ မေမႊးငံုအတြက္ ၾကားဝင္ ေျပာဆိုေပးရာမွာ ေအာင္ျမင္မႈ ရခဲ့တယ္။ သူမကို အက်ဥ္းကလႊတ္ၿပီး စာဆက္သင္ခြင့္ ျပဳလိုက္တယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္မွန္ေၾကာင္း ၁၈၆၅ ခုႏွစ္ အင္နာဆီဘုရာင္မင္းျမတ္ ေရးတဲ့ စာလႊာအရ သိရတယ္။ “သင့္ကိ အသိေပးခ်င္တာက သင့္ေက်ာင္းသူ မကလင္ (Lady Klin) ကို ဘုရင့္ျပစ္ဒဏ္က လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ ေပးလိုက္တာဘဲ ျဖစ္တယ္။” အဲဒီစာလႊာထဲမွာ ပါတယ္။
အင္နာရဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ “ေက်ာင္းသူတေယာက္အေနနဲ႕ သူမဟာ ထူးထူးျခားျခား စာ႐ံုစူးစိုက္မႈ႐ွိၿပီး လံုလဝိရိယလည္း ေကာင္းပါတယ္။ အဂၤလိပ္စာ အဖတ္နဲ႕ဘာသာျပန္ရာမွာ တိုးတက္မႈဟာ အံ့မခန္းပါဘဲ”လို႕ ေရးထားပါတယ္။ သူမရဲ့ ဘာသာျပန္ခ်က္မ်ားထဲမွာ ကြၽန္ဆန္႕က်င္ေရးဝတၴဳ “ဦးေလးတြမ္” (Uncle Tom’s Calin)လည္း ပါဝင္ပါတယ္။ အဲဒီစာအုပ္က မိဖုရားကို ကြၽန္ေတြေပၚ သက္ၫွာေကာင္းမြန္စြာ ျပဳစုေစာင့္ေ႐ွာက္ၿပီး အခေပးမႈေတြ စတင္လာေစခဲ့ပါတယ္လို႕ အြန္က ေျပာပါတယ္။ သူမက ထိုင္းႏိုင္ငံ ကြၽန္ျပဳမႈ ဖ်က္သိမ္းေရး ပထမဆံုးလိုလားသူမ်ားထဲမွာ ထည့္သြင့္ႏိုင္တယ္လို႕လည္း ေျပာတယ္။
စတုတၴ ရာမမင္းလက္ထက္မွာ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ခ်မွတ္လာတာနဲ႕အမွ် မြန္နန္းတြင္းသူေတြ အေရအတြက္ က်ဆင္းခဲ့ရတယ္။ မ်ားစြာေသာ မြန္မိဖုရားေဟာင္းေတြဟာ မြန္ဓေလ့ထံုစံကို ထုိင္းလူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္း ေရာယွက္ေပါင္းစပ္ႏိုင္ဖို႕ က႑တရပ္အေနနဲ႕ ဆက္လက္ပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။
“မြန္ေတြရဲ့၊ ဘာသာေရး၊ အႏုပညာနဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဟာ နန္းတြင္းကေန အရပ္ထဲကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားတယ္။ ဘာျဖစ္လို႕လည္းဆိုေတာ့ အတိတ္နဲ႕ ပစၥဳပၸန္က ထိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ပါဝင္သူမ်ားစြာဟာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ေတြ ျဖစ္လို႕ပါဘဲ”လို႕ အြန္က မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။
(27/ 10/ 07 ရက္ေန႕ထုတ္ The Nation သတင္းစာပါ Suthatra Bhimiphrabhas ရဲ့ Mon Lives and Mothers of Kings ကို ျပန္ဆိုပါတယ္။
ေဗလုဝ
1.5.08
ပေရင္စုတ္မာဲဟီုဂွ္မုေရာ ? မူဟိုတ္ ပ႙ုတအ္ဒးဂစာန္စုတ္ မာဲဒစႝုဒစးေရာ ?
အာဲ႐ုင္မာဲညိ၊ စုတ္မာဲဒစႝုဒစးညိ။
၁။ ပႜဲဝင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဏံဂွ္ ဂြံအေခါင္စုတ္မာဲ စပ္ကႝုေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ဍဳင္ သီုဖအိုတ္ ႏြံပိဝါဓဝ္ရ။ ပႜဲ (၁၉၄၇) (၁၉၇၄) ကႝုလဿဳဟ္ (၂၀၀၈) ဏအ္ရ။ ရန္တဿံမိက္ဂြံဟီုဂွ္ ညးေဇှာ္ဟြံေပင္အာယုက္ (၅၀) သှာံ ႏြံမံင္လဿဳဟ္တအ္ဂွ္ ညးဟြံေကင္ဆႝုဂဗလဝ္ ပေရင္စုတ္မာဲ ေသှာဝ္ဥပေဒဍဳင္ရ။
၂။ ပႜဲေသှာတ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ဂွ္ သမၲီညးဍဳင္ကြာန္ ကုပေရင္ပါလုပ္ ညးဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ပဿိက္ေဇှာ္ေကြံေကြံေရာင္။ ပႜဲေပါဲကႝုသၢဳတ္သြာတ္ ကံကုသႝုဇကုဂွ္ နဆႏၵဇကုေဟင္ ဂံင္ထၞး စိုတ္ဆႏၵဇကုေရာင္။
၃။ ဒဿာႏူမုမဒး ဒစႝုဒစးေရာဟီုမၢး ေသှာဝ္ဏံဂွ္ ခ်ဴလဝ္ ပႜဲသၻင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူ အလႝုအသ႘ (နဝတ) (နအဖ)တံေရာင္။ ညးစှးသၠိဳပ္ပှာန္ဂမၜိဳင္ကႝု ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ အလႝုအသ႘ပှာန္ ႐ုဲလဝ္ ဗီုဒးပဿိက္တအ္ ခ်ဴဓဇက္လဝ္ေရာင္။ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ ဟြံေသင္ရ။
၄။ ညးစှးေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကီု၊ ညးစှးကၜတ္ထဝ္ ဂြံလဝ္မာဲ အပႜဲေပါဲ႐ုဲမာဲ (၁၉၉၀)ဂွ္ ပါလုပ္ဗြဲမေအာန္ေရာင္။
၅။ တင္ပတိုန္ထၞး စပ္ကႝု အေခါင္အရာ ေကာန္ဂကူတအ္ဂွ္ေလဝ္ အလန္ကႝုအလန္ ဒးဒုင္ပါဲတးေထာံရ။
၆။ ဒပ္ပှာန္ဂွ္ ပါလုပ္သၸမံင္သဿိင္ ပႜဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ စႏူ (၁၉၅၈) ေတံရ။ မဇပှာန္လဿဳဟ္ သၸမံင္သဿိင္သဿး ေပင္အာ (၂၀) သှာံရ။ ယဝ္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ဍဳင္ဏံ ဒွ္အာဒတန္မၢး ဒပ္ပှာန္ဏံဂွ္ ဆလအ္ေလဝ္ ဟြံဒးစဵဒှာဲရ။ ဂြံအာ ပေရင္လုပ္ေသှာဝ္ ပသၲီေရာင္။
၇။ ဟြံအာကႝုမာဲကီု အာကႝုမာဲဒစႝုဒစးကီုဂွ္ အေခါင္အရာဇကုရ။ သြက္ဒးေဖက္ဟဿဲ၊ ပေရင္ဘပဠတအ္ဂွ္ လၸေဖက္ညိ။
၁။ ပႜဲဝင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဏံဂွ္ ဂြံအေခါင္စုတ္မာဲ စပ္ကႝုေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ဍဳင္ သီုဖအိုတ္ ႏြံပိဝါဓဝ္ရ။ ပႜဲ (၁၉၄၇) (၁၉၇၄) ကႝုလဿဳဟ္ (၂၀၀၈) ဏအ္ရ။ ရန္တဿံမိက္ဂြံဟီုဂွ္ ညးေဇှာ္ဟြံေပင္အာယုက္ (၅၀) သှာံ ႏြံမံင္လဿဳဟ္တအ္ဂွ္ ညးဟြံေကင္ဆႝုဂဗလဝ္ ပေရင္စုတ္မာဲ ေသှာဝ္ဥပေဒဍဳင္ရ။
၂။ ပႜဲေသှာတ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ဂွ္ သမၲီညးဍဳင္ကြာန္ ကုပေရင္ပါလုပ္ ညးဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ပဿိက္ေဇှာ္ေကြံေကြံေရာင္။ ပႜဲေပါဲကႝုသၢဳတ္သြာတ္ ကံကုသႝုဇကုဂွ္ နဆႏၵဇကုေဟင္ ဂံင္ထၞး စိုတ္ဆႏၵဇကုေရာင္။
၃။ ဒဿာႏူမုမဒး ဒစႝုဒစးေရာဟီုမၢး ေသှာဝ္ဏံဂွ္ ခ်ဴလဝ္ ပႜဲသၻင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူ အလႝုအသ႘ (နဝတ) (နအဖ)တံေရာင္။ ညးစှးသၠိဳပ္ပှာန္ဂမၜိဳင္ကႝု ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ အလႝုအသ႘ပှာန္ ႐ုဲလဝ္ ဗီုဒးပဿိက္တအ္ ခ်ဴဓဇက္လဝ္ေရာင္။ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ ဟြံေသင္ရ။
၄။ ညးစှးေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကီု၊ ညးစှးကၜတ္ထဝ္ ဂြံလဝ္မာဲ အပႜဲေပါဲ႐ုဲမာဲ (၁၉၉၀)ဂွ္ ပါလုပ္ဗြဲမေအာန္ေရာင္။
၅။ တင္ပတိုန္ထၞး စပ္ကႝု အေခါင္အရာ ေကာန္ဂကူတအ္ဂွ္ေလဝ္ အလန္ကႝုအလန္ ဒးဒုင္ပါဲတးေထာံရ။
၆။ ဒပ္ပှာန္ဂွ္ ပါလုပ္သၸမံင္သဿိင္ ပႜဲပေရင္ဍဳင္ကြာန္ပ႙ုဂွ္ စႏူ (၁၉၅၈) ေတံရ။ မဇပှာန္လဿဳဟ္ သၸမံင္သဿိင္သဿး ေပင္အာ (၂၀) သှာံရ။ ယဝ္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ဍဳင္ဏံ ဒွ္အာဒတန္မၢး ဒပ္ပှာန္ဏံဂွ္ ဆလအ္ေလဝ္ ဟြံဒးစဵဒှာဲရ။ ဂြံအာ ပေရင္လုပ္ေသှာဝ္ ပသၲီေရာင္။
၇။ ဟြံအာကႝုမာဲကီု အာကႝုမာဲဒစႝုဒစးကီုဂွ္ အေခါင္အရာဇကုရ။ သြက္ဒးေဖက္ဟဿဲ၊ ပေရင္ဘပဠတအ္ဂွ္ လၸေဖက္ညိ။
ယဝ္နာဲတံယြံဒစႝုဒစးမၢး တင္နင္ဗြဲသဿဝ္ေတံဂွ္ ဒွ္ဒတန္ေရာင္
၁။ ပႜဲအခန္အာကႜိဳပ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ လဿိဳန္ကာလ ဒပ္ပှာန္ႏြံအာေရာင္။ ပႜဲဒှာဲခှံဗဒွ္ဥေပဒကီု ပႜဲအရာအုပ္ဓုပ္ကီုဂွ္ ႏူဂအုပ္သၠိဳပ္ပှာန္ ခါန္ကှက္ စုတ္ကႝု ရဲဒပ္ညး (၂၅) တဿအ္ကၜံေရာင္။
၂။ သမၼတဆႝုဗဂပှာန္ႏြံ ဗြဝ္ကႝုလဝ္အဝႝုဂွ္ တိုန္ကၜဳင္ေရာင္။ ႐ဲုသမၼတႏူကႝုညးစှး ပိဗြိဳင္ (ဗြိဳင္ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ ဒုင္သၨိဳင္ေဗာ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ဗြိဳင္ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ ဒုင္သၨိဳင္ကႝုတြႝဳရးေဒသ ေကုာံ ဗြိဳင္ညးစှးဒပ္ပှာန္ ႏြံပႜဲကၜတ္ထဝ္ၐါသာ္) ေရာင္တဲု ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂြံမာဲဂၜိဳင္အိုတ္ဂွ္ အေခါင္ဒွ္သမၼတ ႏြံ (၃၃) တဿအ္ကၜံ ရေရာင္။
၃။ ပႜဲအရာေကတ္တာလ်ိဳင္ ပႜဲအလႝုအသ႘ဂွ္ ညးတှဟ္တအ္ မဒးႏုက္တိတ္ႏူ ညးစှးကၜတ္ထဝ္၊ ဘဝညးဒုင္ကာ အလႝုအသ႘၊ တာလ်ိဳင္ေဗာ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကၜာေလဝ္ ရဲဒပ္ပှာန္တအ္ဂွ္ ဟြံဒးႏုက္တိတ္။
၄။ ေကာန္ထံင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ဂွ္ အေခါင္ကႝုမာဲ ဒုင္႐ုဲမာဲ ဟြံမြဲ။
၅။ ပံက္လဝ္ကံင္သ႘စႝုဒှာ ေကုာံ ဂီုကၜီဳေကာန္ဂကူ န(၁၁) တၜတဲု ရဲဒပ္ပှာန္ ပါလုပ္မံင္ (၆) တၜတဲုတဲု ေကတ္လဝ္ဇှးရ။ ယဝ္ေစွ္စိုတ္ လုက္စုက္အာ ပေရင္ဂီုကၜီဳ ေကာန္ဂကူေရာင္မၢး ဂအုပ္ကႜိဳက္ပ္ပှာန္ သၸကႜိဳပ္တဲု ကုရဲပှာန္ပိပန္တၜဂွ္ သီအဝႝုဍဳင္ မာန္မံင္ရ။
၆။ ၐိုန္ရဒုင္လဝ္ယဿဳကဿိန္ဍဳင္ကၜာေလဝ္ ဒွ္မံင္ေသှာတ္မြဲဍဳင္ရ။
၇။ ပႜဲကၜတ္ထဝ္တႝြဳရးတအ္ဂွ္ အဝႝုခှံဗဒွ္ ဥပေဒ ေအာန္မံင္တဲု ပႜဲအရာစႝုဒှာ၊ ဍဳင္သၟာင္ေကုာံ ပေရင္ေသှာဝ္ဓဝ္ မုေလဝ္အေခါင္ဟြံမြဲရ။
၈။ ဝန္ေဇှာ္ဌာနစႝုဒှာဂွ္ ႏူဂအုပ္ကႜိဳက္ပ္ပှာန္ ႐ုဲစွ္ကႝုတဲု အလႝုအသ႘တိုန္တဿိဝြံ လတူပေရင္ေကင္ကာ ဒပ္ပှာန္အေခါင္အဝႝုဟြံမြဲသက္က္ရ။
၉။ ဂအုပ္ဝန္ေဇှာ္တြႝဳရးဂွ္ ႏူကႝုသမၼတ႐ုဲရန္ေရာင္တဲု ဒးဒုင္လ်ိဳင္ကႝု သမၼတေရာင္။ ဟိုတ္ဂွ္တဲု စပ္ကႝုပေရင္တြႝဳရးကီု ပေရင္ေကာန္ဂကူကီုဂွ္ မုေလဝ္ ဂံင္ေကၜာန္ဟြံေသင္။
၁၀။ ဒပ္ပှာန္ၐိုတ္ႏြံတအ္ဂွ္ ဒးႏြံသဿဝ္တဲ ဒပ္ပှာန္ဗဿာဖအိုတ္ေရာင္။
၁၁။ လိက္ဗဿာမြဲေဟင္ သုင္ေစာဲနကႝုလိက္႐ုင္ဂြံရ။
၁၂။ ယဝ္မိက္ဂြံပေလဝ္ေသှာဝ္ဒက္ပတန္ဍဳင္မၢး ညးစှးကၜတ္ထဝ္ကဿိန္ဍဳင္ (၇၅) တဿအ္ကၜံ မဒးတုပ္စိုတ္တဲု ေကၜာန္သၸဒုင္ေကတ္ ဆႏၵမာဲ ညးဍဳင္ကြာန္ပၜန္ေရာင္။ အပႜဲဂွ္ ဂြံမာဲဂၜိဳင္မွေလဝ္ ပေလဝ္ဂြံေရာင္။
၂။ သမၼတဆႝုဗဂပှာန္ႏြံ ဗြဝ္ကႝုလဝ္အဝႝုဂွ္ တိုန္ကၜဳင္ေရာင္။ ႐ဲုသမၼတႏူကႝုညးစှး ပိဗြိဳင္ (ဗြိဳင္ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ ဒုင္သၨိဳင္ေဗာ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ဗြိဳင္ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ ဒုင္သၨိဳင္ကႝုတြႝဳရးေဒသ ေကုာံ ဗြိဳင္ညးစှးဒပ္ပှာန္ ႏြံပႜဲကၜတ္ထဝ္ၐါသာ္) ေရာင္တဲု ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂြံမာဲဂၜိဳင္အိုတ္ဂွ္ အေခါင္ဒွ္သမၼတ ႏြံ (၃၃) တဿအ္ကၜံ ရေရာင္။
၃။ ပႜဲအရာေကတ္တာလ်ိဳင္ ပႜဲအလႝုအသ႘ဂွ္ ညးတှဟ္တအ္ မဒးႏုက္တိတ္ႏူ ညးစှးကၜတ္ထဝ္၊ ဘဝညးဒုင္ကာ အလႝုအသ႘၊ တာလ်ိဳင္ေဗာ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ကၜာေလဝ္ ရဲဒပ္ပှာန္တအ္ဂွ္ ဟြံဒးႏုက္တိတ္။
၄။ ေကာန္ထံင္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ဂွ္ အေခါင္ကႝုမာဲ ဒုင္႐ုဲမာဲ ဟြံမြဲ။
၅။ ပံက္လဝ္ကံင္သ႘စႝုဒှာ ေကုာံ ဂီုကၜီဳေကာန္ဂကူ န(၁၁) တၜတဲု ရဲဒပ္ပှာန္ ပါလုပ္မံင္ (၆) တၜတဲုတဲု ေကတ္လဝ္ဇှးရ။ ယဝ္ေစွ္စိုတ္ လုက္စုက္အာ ပေရင္ဂီုကၜီဳ ေကာန္ဂကူေရာင္မၢး ဂအုပ္ကႜိဳက္ပ္ပှာန္ သၸကႜိဳပ္တဲု ကုရဲပှာန္ပိပန္တၜဂွ္ သီအဝႝုဍဳင္ မာန္မံင္ရ။
၆။ ၐိုန္ရဒုင္လဝ္ယဿဳကဿိန္ဍဳင္ကၜာေလဝ္ ဒွ္မံင္ေသှာတ္မြဲဍဳင္ရ။
၇။ ပႜဲကၜတ္ထဝ္တႝြဳရးတအ္ဂွ္ အဝႝုခှံဗဒွ္ ဥပေဒ ေအာန္မံင္တဲု ပႜဲအရာစႝုဒှာ၊ ဍဳင္သၟာင္ေကုာံ ပေရင္ေသှာဝ္ဓဝ္ မုေလဝ္အေခါင္ဟြံမြဲရ။
၈။ ဝန္ေဇှာ္ဌာနစႝုဒှာဂွ္ ႏူဂအုပ္ကႜိဳက္ပ္ပှာန္ ႐ုဲစွ္ကႝုတဲု အလႝုအသ႘တိုန္တဿိဝြံ လတူပေရင္ေကင္ကာ ဒပ္ပှာန္အေခါင္အဝႝုဟြံမြဲသက္က္ရ။
၉။ ဂအုပ္ဝန္ေဇှာ္တြႝဳရးဂွ္ ႏူကႝုသမၼတ႐ုဲရန္ေရာင္တဲု ဒးဒုင္လ်ိဳင္ကႝု သမၼတေရာင္။ ဟိုတ္ဂွ္တဲု စပ္ကႝုပေရင္တြႝဳရးကီု ပေရင္ေကာန္ဂကူကီုဂွ္ မုေလဝ္ ဂံင္ေကၜာန္ဟြံေသင္။
၁၀။ ဒပ္ပှာန္ၐိုတ္ႏြံတအ္ဂွ္ ဒးႏြံသဿဝ္တဲ ဒပ္ပှာန္ဗဿာဖအိုတ္ေရာင္။
၁၁။ လိက္ဗဿာမြဲေဟင္ သုင္ေစာဲနကႝုလိက္႐ုင္ဂြံရ။
၁၂။ ယဝ္မိက္ဂြံပေလဝ္ေသှာဝ္ဒက္ပတန္ဍဳင္မၢး ညးစှးကၜတ္ထဝ္ကဿိန္ဍဳင္ (၇၅) တဿအ္ကၜံ မဒးတုပ္စိုတ္တဲု ေကၜာန္သၸဒုင္ေကတ္ ဆႏၵမာဲ ညးဍဳင္ကြာန္ပၜန္ေရာင္။ အပႜဲဂွ္ ဂြံမာဲဂၜိဳင္မွေလဝ္ ပေလဝ္ဂြံေရာင္။
30.4.08
စပ္ကႝုေပါဲဒုင္ေကတ္ ဆႏၵမာဲ ညးဍဳင္ကြာန္ (၂၀၀၈) တဲု တင္နင္ဗြဲသဿဝ္တအ္ဂွ္ စြံသတိအိုတ္ညိ။
(၁) စရင္ညးႏြံကႝုအေခါင္စုတ္မာဲဂွ္ က်ဝ္ဒုင္ (၇) တၛဲတဲု မဒးလေလာင္ၾတးေရာင္။ ယဿဳဇကုဟြံပါမၢး အေခါင္ပတိုန္ထၞး အာတ္မိက္ႏြံ။ အပႜဲတၛဲဂွ္ယဝ္ဒးအာကေမၜာန္ ေဒသတှဟ္မၢးေလဝ္ စုတ္မာဲက်ဝ္ဒုင္ဂြံမာန္ရ။ အာတ္မိက္ညိ။
(၂) သြက္ဂြံကႝုဆႏၵနဲဒမၜဳက္ဂွ္ ဒှာဲျခက္မာဲဂွ္ ပေရင္စႝုဒှာဂီုကၜီဳႏြံ၊ ဟဿဳဲ စြံဂ႐ုညိ။
(၃) အခိင္ပံက္႐ုင္မာဲဂွ္ ပႜဲကဠာမာဲ ဒဒွ္ရ တှးမာဲကီု ကေပါတ္တှဟ္တှဟ္ကီု မုဟြံမြဲဂွ္ ဒးထၞးကႝု ဂတမှိဟ္ ေအာန္အိုတ္ (၅) တၜ ညးမှံဳကႝု အေခါင္စုတ္မာဲေရာင္။
(၄) ပႜဲမာဲဇကုဂွ္ တဆိပ္ကဝ္မေယွန္ကႝု စဿတ္တဲ ညးလ်ိဳင္႐ုင္မာဲ မၵးပါလုပ္ေရာင္။ ဟြံပါမၢး ဒွ္မာဲဟြံလုပ္အေဝါင္ေရာင္။
(၅) ခါရကႝုမာဲမၢး ယဝ္ထံက္ဂလာန္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပၲန္ဍဳင္မၢး ကႝုသေကၤတဒး (ၐံက္တဝ္) တဲု ယဝ္ဟြံထံက္ဂလာန္မၢး ကႝုသေကၤတေဗၜတ္ (ဇိုင္ခႜာ္) ေရာင္။ ခ်ဴျခက္လဝ္ ဟြံမြဲကီု ဟြံကၜးကီုမၢး ဒွ္မာဲပါဲေရာင္။
(၆) အခိင္႐ုင္မာဲပံက္ဂွ္ မှိဟ္စုတ္မာဲ ႏြံမံင္ဏီမၢး အခိင္ၐက္ျပင္အာေလဝ္ ဒးကႝု အေခါင္စုတ္မာဲေရာင္။
(၇) ကဿာတ္႐ုင္မာဲမၢး ဂတမှိဟ္ေအာန္အိုတ္ (၁၀) တၜ ညးမှံဳအေခါင္စုတ္မာဲဂွ္ မၵး႐ိုဟ္မာဲေရာင္။
(၈) တင္ဗြဲလတူဏံဂွ္ နကႝုပူဂႝုဒွ္ဒွ္ နကႝု ဂေကာံဒွ္ဒွ္ ဖံက္ပကဝ္မၢး ဒဝါဲဂွ္ဒစႝုဒစးညိ၊ ဒစႝုဒစးလုပ္ေသှာဝ္ညိ။
(၉) ပေရင္ခါတ္အကာဲမင္ရံင္ဂွ္ ဟြံကႝုအေခါင္ကႝု ဂေကာံဗၜးၐးႏူဍဳင္မၛးေတံတဲု ဂေကာံခါတ္အကာဲ မင္ရံင္မွာဇန္၊ ဒှာဲညးကႝုညး ပံက္တဲု မင္ရံင္ပစဿတ္သမၲီ ခါတ္အကာဲညိ။
26.3.08
ပေရင္ဆက္စပ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ ေကုာံ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ
စႏူ ၁၉၈၈ ပေရင္ကလိုက္ကမႝု ညးဍဳင္ကြာန္ ကတႝုဒွ္တဲု အလႝုအသ႘ပှာန္သ႘ေကတ္ေထာံအဝႝုတဲု ကႝုလဝ္ဂတိပါင္ ကုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ သြက္ရဂြံေကၜာန္ဗဒွ္ကႝု ေပါဲ႐ုဲမာဲ ဒုင္သၨိဳင္ကႝု ေသှာဝ္ေသှာတ္ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ေဗာ္ဇ႘တဲု ပအပ္ျပာပ္ကႝု အဝႝုပေရင္ဍဳင္ အဝႝုပေရင္အုပ္ဓုပ္ကႝု ညးဍဳင္ကြာန္ တအ္ေရာင္ သာ္ဝြံဒုင္ကၜဳင္ဂတိပါင္တဲု သ႘ေကတ္လဝ္အဝႝုရ။ ပႜဲကႝုသှာံ ၁၉၉၀ ဂိတု ေမ (၂၇) ဂွ္ ေကၜာန္ဗဒွ္ပတိုန္ ေပါဲ႐ုဲမာဲရ။ အတိုင္အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္ စဿ႘ညာတ္လဝ္ ေဗာ္ထံက္ဂလာန္ကု အလႝုအသ႘ပှာန္ (တစည) ဂွ္ ဟြံဂြံဇှးတဲု ေဗာ္ဒ႘မႝုအေရၿဇ႘ (NLD) ေဟင္ဇှးအာမာဲ (၈၀) တဿအ္ကၜံျပင္ျပင္ရ။ အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္ဂွ္ ဗြဲမယုတ္မာပပ္ပ႘ေဟင္ သၸေထာံမဇွ်ဟ္ကု ဂတိပါင္ ဇကုမကႝုလဝ္ဂွ္ရ။ သြက္ရဂြံ ခ်ဴဓဇက္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ အုပ္ဓုပ္ဍဳင္ ႏူကႝုညးစှးညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေရာင္ဂးတဲု အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ ႐ုဲစွ္ေကတ္ ညးစှးတအ္ဂမၜိဳင္ အတိုင္ပဿိက္စိုတ္ဇကုတဲု ေကၜာန္ဗဒွ္ပတိုန္ သၻင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူရ။
နကႝု ဂေကာံ NLD ဂွ္ ပႜဲကႝု သှာံ ၁၉၉၆ ဂိတုမာတ္ (၃၀) ဂွ္ ႏုက္တိတ္ေထာံတဲု သဘင္သ႘ကၜ႘တဲု သဘင္သ႘ကၜ႘ဂွ္ ဒးဇူေထာံ (ဝါ) နကႝုသကုတ္ပထမ တဲုဒွ္အာရ။ ႏူကႝုေကၜန္ဗဒွ္လဝ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ပြိဳင္ကာလ (၃) သှာံဂွ္ နဒဒွ္ဂုဏ္ဖႝုေဟင္ တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ (၆) တင္ ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာဝ္ ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ (၁၀၄) တင္တအ္ကလိဂြံေရာင္ အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္ ထမံက္ထၞးလဝ္ရ။ သြက္ရဂြံသၛ႘ဂၜိပ္ က႑ပှာန္မပါလုပ္ေကတ္လဝ္ဒှာဲ ပႜဲကႝုတင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာတ္ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ဂမၜိဳင္ (၁၀၄) တင္မာန္ ဓမံက္ထၞးလဝ္ဗြဲသဿဝ္ဝြံရ။
တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္
၁။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ကႝုကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံတအ္ ဟြံဂြံထကးျပးအာ
၂။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ရဵ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ဂကူအိုတ္ႆီုတအ္ ညံင္ဟြံဂြံထကးျပးအာ
၃။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ အဝႝုအာဏာအုပ္ဓုပ္ ပယ်ႝဳဒှက္ကဿိန္ဍဳင္အုပ္ဓုပ္ ညံင္ဂြံတန္ၾကန္ေဇှာ္ေမာဝ္ ဒးဖန္ဇန္စ႘ေရင္အာေရာင္
၄။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ေသှာဝ္ေသှာတ္ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ေဗာ္ဇ႘ ဍာံဍာံျပျပ ညံင္ဂြံမံက္ဂတဝ္ ဒးဖန္ဇန္ေရင္တၜဳင္ေရာင္
၅။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ဓဝ္ေလာကပါလ (၃) သာ္မတြံဂး ပေရင္ည႘သဿဟ္၊ ပေရင္ဓဝ္ယာတပ္တး၊ ပေရင္သၜးပြးတအ္ ညံင္ဂြံ ေဇှာ္ေမာဝ္ေဖာအ္ေျဗဝ္ဂွ္ ဒးေရင္တၜဳင္ေရာင္။
၆။ အလႝုအသ႘ဝြံ ပႜဲက႑အခန္အာကႜိဳပ္ သၸစှးကႝု အလံုေကာန္ဂကူမြဲဂွ္ ဒးပါလုပ္ ေရင္တၜဳင္မာန္ေရာင္။
ေသှာဝ္ေသှာတ္ ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ဂမၜိဳင္ (၁၀၄) တင္
1. ပႜဲကႝု ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ (၄၄၀) တၜဝြံ ညးစှးႏူကႝု ညးသၠိဳပ္ဝန္ေဇှာ္စႝုဒှာ႐ုဲစွ္ကႝုနင္ (၁၁၀) တၜ (ဝါ) ၂၅ တဿအ္ကၜံ ဒးပါလုပ္ တႝြဳေရာင္။ (Automatic)
2. ႏူကႝု ရး ေကုာံ တြႝဳရးတအ္ ႐ုဲစွ္ပလံင္ကႝုနင္ ညးစှးေကာန္ဂကူ (၂၂၄) တၜဝြံ ႏူကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးပါလုပ္ (၅၆) တၜ ၂၅ တဿအ္ကၜံေရာင္။
3. ပႜဲကႝု ပေရင္႐ုဲစွ္ သမၼတကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညးစှးႏူကႝု ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ (၃၃၀) တၜဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု ဒုတိယ သမၼတ မြဲတၜ၊ ႏူကႝုညးစှးႏူကႝု ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ (၁၆၈) တၜဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု ဒုတိယ သမၼတ မြဲတၜ၊ ႏူကႝုညးစှးဒပ္ပှာန္ (ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ (၁၁၀) တၜ၊ ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ (၅၆) တၜ) ဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု သမၼတေရာင္။ သမၼတဝြံဒးႏြံကႝု လဆႝုဂဗပေရင္ပှာန္၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္အုပ္ဓုပ္ ေအာန္အိုတ္ (၁၀) သှာံ ဒးႏြံေရာင္။
4. ပႜဲကႝုပေရင္စႝုဒှာကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္ဂီုကၜီဳကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္အပႜဲဍဳင္၊ ဌာနဝန္ေဇှာ္ ေဆင္စပ္ကႝု ပယ်ႝဳဒှက္တအ္ဂွ္ နကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးေကတ္တာလ်ိဳင္ေရာင္။
5. ပႜဲကႝုရးေဇှာ္မြဲကႝုဒွ္၊ ပႜဲကႝုတြႝဳရးေဇှာ္မြဲကႝုဒွ္ ပေရင္ဟိုတ္ကတႝုဒွ္ မဘပဠ လမ်ီဳေကုာံဂၜီဳကၜီဳ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ (ဝါ) သြက္ရဂြံကတႝုဒွ္ကၜဳင္ ယဝ္ရပ႐ိုင္သက္သ႘ခိုင္ကၜိဳက္ဍာံစဿတ္မၢး ဒပ္ပှာန္ဝြံ မှံဳကႝုအေခါင္ ဂြံစႝုဒှာဗေဒါံေကၜံႏူကႝုဘဲအႏၲရာယ္ဝြံရ။
6. ပေရင္ကလိုက္ကမႝုႀကံၾက မဘပဠပေရင္အဝႝုအေထက္ကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္ပကာမ္ပရာတ္၊ ပေရင္ေကၜာန္သၸေကတ္ အဓမၼ (ဝါ) ပတိတ္ျဇဟတ္လြ႘ပရာ သြက္ဂြံေကၜာန္ ရန္တဿအ္ကႝု ထကးပရးကဿိန္ဍဳင္၊ ထပးပရး ပေရင္ည႘သာသဿဟ္သဿန္ေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္၊ ပေရင္ဒးဗလးတဲကႝု အဝႝုအာဏာဂမၜိဳင္ကတႝုဒွ္မၢး ညးကသၠိဳပ္ဝန္ေဇှာ္စႝုဒှာဝြံ အေခါင္သုင္ေစာဲအဝႝုအာဏာ ကဿိန္ဍဳင္ႏြံရ။
7. နကႝုဒပ္ပှာန္ ေဆင္စပ္ကႝုပေရင္ဂီုကၜီဳကဿိန္ဍဳင္ ေကုာံ ပေရင္စႝုဒှာကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညံင္ကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဂြံပါလုပ္ကၜဳင္သီုဖအိုတ္မာန္ဂွ္ အေခါင္ေရင္တၜဳင္ဒးႏြံေရာင္။
8. ပႜဲကႝု တြႝဳရး၊ ရး၊ တိဍာ္မကလိဂြံအဝႝုပေရင္အုပ္ဓုပ္ (ဝါ) တိဍာ္ေကာန္ဂကူတအ္ ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္ တအ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးပါလုပ္ (၃) ဂအုံ (၁) ဂအံုေရာင္။
ပႜဲလက္ထက္ အလႝုအသ႘ပှာန္ SPDC ပေရင္ပကာမ္ပရာတ္ ဒ႘ပဲေယန္ (သှာံ ၂၀၀၃ ဂိတုေမ ၃၀) ကတႝုဒွ္တဲု ဂြံလလအ္ပြိဳင္ပိဂိတုတဲု ပႜဲကႝုဂိတုၾသေဂတ္ (၃၀) ဂွ္ S1 ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေခန္ေညာအ္ ဒွ္အာဝန္ေဇှာ္ကဿိန္ဍဳင္တဲု လေလာင္ၾတးပတိတ္ ဗီုတိထၞးဂၜံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၇) တင္ရ။ ပႜဲကႝုဗီုတိထၞးဂၜံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ေစှာန္ထၞးလဝ္ နကႝုတင္ပထမ သြက္ရဂြံကေလင္ေကၜာန္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူရဒွ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 2004 ဂိတုေမ 17 ဂွ္ကေလင္စေကၜာန္ဗဒွ္ကီုရ။
ကာလေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ ေကတ္လဝ္ဓဝ္ပလိုဟ္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ကု အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ နကႝုဗိုလ္ခ်ဳပ္ေခန္ေညာအ္ ေကင္ဟုီလဝ္ရ ပေရင္ဒးဟီုအေရဝ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္အေခါင္အရာတအ္ဂွ္ တိုန္ဟီုေကတ္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေတံညိရ။ အတိုင္လဟီုဂွ္ရ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂမၜိဳင္ဂွ္ ယႝုယိုက္ေကတ္ ဂလာန္ဝြံတဲု သြက္ရဂြံပတိုန္ထၞး လညာတ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပေရင္ဒတူလိုင္ဂေကာံ ဇကုဇကု တအ္ဂွ္ ဗြဲမကတိုင္ကဿဟ္ေဟင္ ပါလုပ္တိုန္စိုပ္ တိုန္သ႘ကၜ႘ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ဝြံရ။ ဆဂးပႜဲကႝုသှာံ ၂၀၀၄ ဂိတုဧၿပ႘ ၁၉ တၛဲစန္ဂွ္ ဥကၠ႒ ဂေကာံေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇှာ္ သိန္းစိန္ လေလာင္ၾတးပတိတ္ ပႜဲကႝုကေလင္ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္မၢး အတိုင္မူေႀတံ မေဖ်ံလဝ္ေတံဂွ္ရ ဒုင္သၨိဳင္ကႝု တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္ ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာတ္ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲဂမၜိဳင္ ဒးဒုင္သၨိဳင္ (၁၀၄) တင္ ဒုင္သၨိဳင္အာကႝု လတူတင္တအ္ဝြံတဲု ကေလင္ေကၜာန္ဗဒွ္ပၜန္ေရာင္ဂးရ။ ယဝ္ဒွ္သာ္ဂွ္မၢး အတိုင္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ စဿ႘ေကတ္လဝ္ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ေကာံကေလာံ၊ ပေရင္တုပ္သဿဟ္၊ ပေရင္ကံကုသႝုဂကူဇကု ဇကုဖန္ဖက္ေကတ္ မာန္တအ္ဂွ္ ဒွ္အာဒစႝုဒစးေရင္သၠအ္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ဂေကာံရပ္လြဟ္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ (၆) ဂေကာံ မတြံဂး KIO, KNPP, SSA, SSNA, NMSP, PSLO တအ္ပံင္ေကာံတဲု ခ်ဴပတိုန္ထၞးလညာတ္ စပ္ကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ဝြံရ။
ပႜဲကႝုသှာံ (၂၀၀၃) ဂိတုေမဂွ္
1. တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဒးဒုင္သၨိဳင္ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ တင္ (၆) ဝြံ ဟြံကိတ္ည႘ကႝု ေသှာဝ္ေသှာတ္ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ကီု၊ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီုတဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
2. ပႜဲကႝုမူေႀတံမေဖ်ံလဝ္ (၁၀၄) တင္ဂွ္ တင္ဟြံကိတ္ည႘ကႝု ေသှာဝ္ေသှာတ္ဒ႘မႝုကေရသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝု အေခါင္သ႘ကၜ႘ ကေလင္ပေလဝ္။
3. အေဃာေကၜာန္ဗဒွ္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္ရ သြက္ရဂြံဒွ္ဖႝုကႝုကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံ ရန္ကႝုတင္ဝြံတဲု ပေရင္ကႝုေကတ္ကသပ္ ႏူကႝုဂေကာံလႝုဟြံ႐ုဲ၊ ပူဂႝုလႝုဟြံ႐ုဲ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္ ဆႝုဂဗသ႘ကၜ႘ညးသၠအ္။
4. အေဃာေကၜါန္ဗဒွ္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္ရ ညးစှးဂမၜိဳင္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္ဆက္ေစၜာံဆႝုဂဗ ကုေဗာ္မိဇကုတအ္တဲု သြက္ရဂြံေကတ္ကသပ္ဥာဏ္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္။
5. ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ မဒးဒုင္႐ုဲစွ္လဝ္ ပႜဲသှာံ (၁၉၉၀) တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္တိုန္သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူကီု။
6. ဂေကာံေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္တအ္တဲု ဂေကာံသၸစှးကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေဇတ္တ္တအ္ကီု၊ ဂေကာံဟြံဂြံေဒါံလဝ္ ပန္ေပွာ္တအ္ကီု ညံင္ကႝု ဂြံေဒါံပန္ေပွာ္တဲု ေကာ္ဘိက္ သြက္ဂြံတိုန္သဘင္သ႘ကၜ႘ဗြဲမျပဟ္။
7. လိက္ေစှာန္ပဿိင္ ပတိတ္လဝ္ ပႜဲကႝုသှာံ ၁၉၉၆ ဂိတုေဂ်ာန္ (၇) မဒွ္ရ လိက္ေစှာန္ပဿိင္ ဥပေဒစဿတ္ (၅/၉၆) ဝြံ ဒွ္ဒဿံင္လိက္ေစှာန္ပဿိင္ မကႝုအစႝုဒှာကု သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ မတဲုကၜဳင္ေတံတဲု ညံင္ဂြံ႐ုပ္ေကၜံေထာံ လိက္ေစှာန္ပဿိင္ဂွ္။
အေဃာေကၜာန္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဏအ္ဂွ္ရ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ (၁၃) ဂေကာံ မပၲံ KIO (ကခ်င္ျပည္ လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႕), NDA-K (ဒီမိုကရက္တစ္ တပ္မေတာ္သစ္ - ကခ်င္), KDA (ကခ်င္အမ်ိဳးသား ကာကြယ္ေရး တပ္မေတာ္), SSNA (႐ွမ္းျပည္ အမ်ိဳးသားတပ္မေတာ္), SSA (႐ွမ္းျပည္တပ္မေတာ္), SNPLO (႐ွမ္းျပည္လူမ်ိဳးေပါင္းစံု လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး), PSLP (ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ), KNPLF (ကရင္နီျပည္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး), KNLP (ကယန္းျပည္သစ္ပါတီ), KNPP (ကရင္နီအမ်ိဳးသား တိုးတက္ေရးပါတီ (ဟိုဟာ) အဖြဲ႕), KNG (ကရင္နီအမ်ိဳးသား စည္းလံုးညီၫြတ္ေရး ပါတီ), NMSP (မြန္ျပည္သစ္ပါတီ), မြန္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ (ေခ်ာင္ခ်ိေဒသ) တအ္ဝြံ တင္ဒးပေလဝ္ပေလတ္ေထက္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူတအ္ဂွ္ ပံင္ပေကာံတဲု ပတိုန္ထၞးကႝု ကဝ္မေယွဝ္ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဝြံရ။
တင္ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ (၁၃) ဂေကာံတအ္ ပတိုန္ထၞးလဝ္ဗြဲသ႐ုပ္ဝြံ -
(က) ညံင္ဂြံစြံကႝု စရင္အဝႝုခှံဗဒွ္ေသှာဝ္တုပ္သဿဟ္ ပႜဲကႝုတြႝဳရး၊ ရးတအ္ကီု။
(ခ) ညံင္ဂြံစြံကႝု အဝႝုမေသွ္ေသဿဟ္တအ္ ပႜဲကႝုတြႝဳရး၊ ရးတအ္ကီု။
(ဂ) ပႜဲကႝုက႑ခှံဗဒွ္ဥပေဒနာနာတအ္ဂွ္ စပ္ကႝု လိက္ပတ္၊ ေယန္သှာင္တအ္တဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္။
(ဃ) ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္တႝြဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံႏြံကႝုအေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္ စပ္ကႝုပေရင္ဂီုကၜီဳ၊ ပေရင္စႝုဒှာတအ္ကီု။
(ငၛ) ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္တြႝဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ စပ္ကႝုလိက္ပတ္ေယန္သှာင္တဲု ညံင္ဂြံကႝုလဝ္အေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္ဥပေဒ။
(စ) ညံင္ဂြံခ်ဴေသှာဝ္ မကႝုအစႝုဒှာ စပ္ကႝုအခိုက္ကှာေကာန္ဂကူအရင္တအ္ဂွ္တဲု ေဒၢတ္သုင္ေစာဲအာ ပႜဲကႝုတြႝဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ကီု။
(ဆ) သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပၲန္ဍဳင္ (သြက္ရး ေကုာံ တြႝဳရး) ညံင္ဂြံခ်ဴခှံတှဟ္ျခာတဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝုအေခါင္သုင္ေစာဲ။
တင္ပတိုန္ထၞးလဝ္တအ္ဝြံ ၐိုန္ရဒွ္တင္ပတိုန္ထၞး ဗြဲဓမၼတာ သြက္ရအေခါင္ေကာန္ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ကီုေလဝ္ ဟြံဂြံအေခါင္ ပေလဝ္ပေလတ္ကီုရ။
ကၜာႏူသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ ဟြံဂြံကေလင္စဏ႘ သှာံ ၂၀၀၅၊ ဂိတု ေဖဖဝ္ဝါရ႘ (၁၂) ဂွ္ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ (၆) ဂေကာံ မပၲံ KIO (ကခ်င္ျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕), NMSP (မြန္ျပည္သစ္ပါတီ), SSNA (႐ွမ္းျပည္ အမ်ိဳးသား တပ္မေတာ္), PSLA (ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕), SSA (႐ွမ္းျပည္တပ္မေတာ္), KNLA (ကရင္နီအမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္) တအ္ဝြံ ပံင္ပေကာံတင္ကႝုကသပ္ လညာတ္ဂေကာံတအ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ ၂၀၀၅ ဂိတုေဖဖဝ္ဝါရ႘ (၁၃) ဂွ္ ပတိုန္လိက္ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ေတံရ။
(က) ပႜဲကႝုတင္ပတ္ကႜိဳပ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ တင္ (၆) ဂွ္ ဟြံကိတ္ည႘ကႝု တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘တဲု ညံင္ရဵဂြံကိတ္ည႘အာကီုတဲု ဗီုလႝုဂြံခ်ဳဓဇက္စုတ္ ပႜဲသၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပၲန္ကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
(ခ) တင္မေဗၜတ္ေဗၜင္ဒဿံင္၊ ဟြံမြဲကႝုပေရင္တုပ္သဿဟ္ေကာန္ဍဳင္အရင္ ေကုာံ မေသၛာဲျခာဒဿံင္ ႏူကႝုဗီုျပင္ဒက္ပၲန္ ကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံေဇတ္တ္ တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္ သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
(ဂ) ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ ညံင္ဂြံပါလုပ္ဂၜိဳင္င္မာန္။
(ဃ) ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္လဝ္ဂမၜိဳင္ ညံင္ဂြံပါလုပ္ဂၜိဳင္င္မာန္။
(ငၛ) ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္ ဟြံဂြံေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဏီတအ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုအလႝုအသ႘တအ္ ညံင္ဂြံစြံကႝု စိတ္ဓါတ္သၜဲသၜဲလးလးတဲု ညံင္ဂြံဘိက္ကႝု သြက္ရဂြံတိုန္စိုပ္ နဒဒွ္ညးလၛတ္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူကီု။
(စ) ကဆံင္သဝ္အိုတ္ ေသှာဝ္ေသှာတ္ပေရင္ကေမၜာန္ ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္ေဖ်ံလဝ္ ဂေကာံေဍာတ္မြဲဂေကာံမၢး မူညးဂမၜိဳင္တုပ္စိုတ္မြဲေဟင္ အေခါင္ပတိုန္ထၞးႏြံ မူ(Consensus) ဝြံ ညံင္ဂြံပေလဝ္ကႝု။
(ဆ) ဂေကာံဂမၜိဳင္ အေခါင္ဒတူလိုင္ ဗြဲမသၜးပြး ေကုာံ အေခါင္ပတိုန္စဿတ္သမၲီ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္။
သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္တတိယဂွ္ ကေလင္စႏူ သှာံ ၂၀၀၅ ဂိတုဒ႘ေျဇန္ဗာရ။ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ ၐိုန္ရ ဟြံပတိုန္လိက္ကီုေလဝ္ သၜာဲေကၜံညးတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ (ဝါ) ယွအ္ေဖ်ံကဆံင္ ညးမတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ရ။ စိုတ္လီုကၜဳင္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ဝြံရ။ ပေရင္စဿ႘ညာတ္ေကတ္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကုာံ ပေရင္စိုတ္လုပ္စ ေအာန္ေစွ္ကၜဳင္ေကြံေကြံရ။ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ အလႝုအသ႘ပှာန္ဗဿာတအ္ဂွ္ ထၞးဟိုတ္ကႝု ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ဂကူဂွ္ ပဿိက္ေဇှာ္ေရာင္ဂးတဲု သြက္ရကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံ ဂြံေဇှာ္ေမာဝ္တဵတက္အာ လဿိဳန္အခိင္ကာလ ဒးဂိုတ္ဂစာန္ ဒးလြ႘ပရာအာေရာင္ ပႜဲေကာံဓ႐ီုနာနာကီု၊ ေပါဲဆႝုဂဗညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူကီုဂွ္ ဟီုကၜဳင္ဂလာန္ဗြဲ ေလဿင္င္ရ။ ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ ရပ္ဂိုင္ေကတ္ မူဝါဒဏအ္ဝြံတဲု နကႝုဂလာန္ပေတွ္ ဍိဳက္က္ေပင္င္ ၐိုန္ရ တိုန္စိုပ္ကၜဳင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူ သြက္ရဂြံကေလင္ဒက္ပတန္ ပေရင္ၐိုဟ္လလံအပႜဲဍဳင္ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ေကာံကေလာံ ဂကူအိုတ္ႆီုကီုေလဝ္ ဟီုဂြံအေခါင္အရာမြဲသာ္ ဒးဒုင္ကဿာတ္လဒႝုကၜဳင္ရ။ ပႜဲကႝုဝင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မြဲပၛံက္ ပြိဳင္ကာလစွ္သှာံ (၂၀၀၄-၂၀၀၇) တိုန္စိုပ္ကၜဳင္သဘင္သ႘ကၜ႘ဂွ္ သြက္ရဂြံေသာင္ကလးအာ ျပႆနာကဿိန္ဍဳင္ တင္စဿ႘ညာတ္ေကတ္ ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂွ္ ဒွ္အာအဟိသိကံအိုတ္ရ။ ဟိုတ္ႏူတင္ဒတူလိုင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဒစႝုဒစးကၜဳင္ကႝု မူဝါဒ အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္တဲု ပေရင္ဒးဒုင္ဘပလ၊ ရပ္စပ္ထိင္ဒဝ္ ႏူကႝုအလႝုအသ႘ပှာန္ ဗြဲမဂၜိဳင္ေလဝ္ ဒးဆႝုဂဗကၜဳင္ရ။
ဒးထၞးနကႝုသာဓကမၢး -
(၁) လုပ္စိုပ္တိဍာ္ ေမွာံဒပ္ (၄)၊ KIO တဲု ပန္ေပွာ္ကၜဳင္ ဂေကာံ KIO တအ္ကီု၊ လုပ္စိုပ္တိဍာ္ နမ့္စမ္းတဲု ပန္ဂစိုတ္ေကၜံ ေကာန္ဂေကာံ KIO။
(၂) ညးမဒွ္ နာယက ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ SSA, SSNA ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေဆထင္ဂွ္ ကႝုေထာံဒဏ္ ထံင္သှာံဇမၜိင္တဲု ဆဲုၿပံင္ေကၜံဒှာဲရာသ႘ဥတုပေရံ။
(၃) ဟိုတ္ႏူကႝုျဇဟတ္ဒ႐ိုဟ္နာနာ၊ ပေရင္ကေရပ္ဓရတ္နာနာသာ္ လတူဂေကာံ SSNA တဲု ေကာန္ဂေကာံ SSNA ဂမၜိဳင္ လၛႝဳဒးကေလင္ရပ္ကၜဳင္ဂၜံင္တဵရပ္လြဟ္၊ လၛႝဳဒးေဖ်ံေကၜံလြဟ္။
(၄) ကႝုျဇဟတ္ဓ႐ိုဟ္ ကေရပ္ဓရတ္ လတူဂေကာံ PSLA နာနာသာ္တဲု ဂေကာံ PSLA ဒးေဖ်ံေကၜံလြဟ္။
(၅) ရပ္ထိင္ဒဝ္ေထာံ ေကာန္သၢံင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ၊ ထၞးဟိုတ္ကႝုပေရင္ၐတ္ကှာတ္တိတဲု ရပ္လုပ္ကၜဳင္ တိဍာ္ဗဟႝု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ။
(၆) ညးမဒွ္ ဖက္ေဆာညးအုပ္ကာ ဂေကာံ KNLP ကိုေစာလြင္ဂွ္ ကႝုဒဏ္ ထံင္ (၁၀) သှာံတဲု ေဖ်ံေကၜံထံင္ ပႜဲထံင္ရာသီဥတုပေရံ။
ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိေလဝ္ ဂလာန္ပေတွ္ေအာန္ေစွ္ကၜဳင္ လတူဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္တဲု ႏူကႝုတိုန္ဒဿံင္ ညးစှးေပင္ေပင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္ တိုန္စိုပ္ ဆၐိုတ္ ညးလၛတ္သဿးရ။ ကုညးမတိုန္စိုပ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုကဆံင္ ကႝုအေခါင္ကု ဖက္ေဆာညးအုပ္ကာနာနာ နာဲဆာန္တိ တိုန္စိုပ္ဒဿံင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္တဲု ဆၐိုတ္ဗဟႝုကမၼတ႘တအ္ေဟင္ ကႝုအေခါင္တိုန္အိုတ္ရ။ ဂေကာံ SSNA တအ္ဂွ္ ကေလင္ရပ္ကၜဳင္ ဂၜံင္တရဵပၜန္ဂတး ရပ္လြဟ္တဲု ကေလင္စိုပ္ကၜဳင္ၿဂိပ္ပၜန္ရ။ ဂေကာံ KNPLF တအ္ေလဝ္ ႏူကႝု ကႝုညးအုပ္ကာတိုန္စိုပ္ဒဿံင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္တဲု ကႝုဗဟႝုကမၼတ႘တအ္ေဟင္ ကႝုတိုန္ကၜဳင္ရ။ ဂေကာံ SNPLO တအ္ဝြံဟိုတ္ႏူကႝု ပေရင္အပႜဲေဗာ္ဇကု လညာတ္ပၚထကးဒဿံင္တဲု ညးလႝုမြဲေလဝ္ သၸစှးတဲု ဟြံတိုန္စိုပ္ကၜဳင္ရ။ ဂေကာံ PSLO တအ္ဝြံ ႏူကႝု ဘိက္ကႝုတိုန္စိုပ္ဒဿံင္ တိဍာ္ေတဿင္ လဿိဟ္ (၇) (အထူးေဒသ - ၇) ဂွ္ ပလီုေကၜံေထာံတဲု ဘိက္စိုပ္ကႝုတိုန္ကၜဳင္ ပႜဲကႝုညးစှး တႝြဳရး ေကုာံ ရးဂမၜိဳင္ မသၸစှးကႝု ေကာန္ဂကူ ပေလာင္တအ္ရ။
သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္စတုတၴဂွ္ ကေလင္စႏူကႝု သှာံ ၂၀၀၆ ဂိတု အံက္တဝ္ဘာ (၁၀) ဂွ္တဲု ေဒါံဇူေကၜံ ပႜဲဂိတု ဂ်ာန္နဝါရ႘ (၃၁) ဂွ္ရ။ ညးမတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ ၁၀၇၅ တၜ မဒွ္ရ။ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္ပဥၥမဂွ္ ကေလင္စႏူ သှာံ ၂၀၀၇ ဂိတုဇူလိုင္ (၁၈) ေရာင္ ဗခက သိန္းစိန္ လေလာင္ၾတးလဝ္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဝြံ ဟိုတ္ႏူဂလာန္ပေတွ္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ဟြံမြဲတဲု နကႝုညးစှးေပင္ေပင္ ဟြံဗလးတိုန္စိုပ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ရ။ ၐိုန္ဂွ္ကီုေလဝ္ သြက္ရဂြံဒက္ပတန္ ဓဝ္ပေတွ္ ေကုာံ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ကု ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္တဲု သြက္ရဂြံဓမံက္အာဂၜံင္တရဵ ပေရင္ဆႝုဂဗသ႘ကၜ႘ ပေရင္ေကာန္ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ ဂြံကေလင္ဆာန္ကဿိဳန္ ဍဳက္ေကဝ္ညးသၠအ္ပၜန္တဲု ဗလးဏာညးလၛတ္ပိတၜ နကႝုကမၼတ႘ဗဟႝုမြဲတၜ ကႜိဳက္ပ္ရ။
နကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ စဿ႘ညာတ္လဝ္ဂွ္ ပေရင္ဆႝုဂဗတက္က်ာ ပိကႜိဳပ္ဝြံေဟင္ ဗြဲေတဿင္ ဒွ္ဂၜံင္ဍာံျပ သြက္ရဂြံေသာင္ကလးေကၜံ ျပႆနာကဿိန္ဍဳင္ေရာင္ ညာတ္ေကတ္ေလဝ္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ဂြံဂြံဂၜံင္တရဵခိုဟ္အိုတ္ သြက္ရဂြံဒက္ပတန္ ၐိုဟ္လလံအပႜဲဍဳင္မာန္ဂွ္ နကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု၊ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု၊ ဂေကာံဂၜးကဝ္တအ္ကီု ညံင္ဂြံကႝုျဇဟတ္ဒ႐ိုဟ္ဂွ္ အာတ္မိက္ကၜဳင္ဗြဲေလဿင္င္ရ။ ပႜဲကႝုလိက္လေလာင္ၾတး ႏူကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ပတိတ္ကၜဳင္ နာနာသာ္ဂွ္ေလဝ္ ဗြဲေလဿင္ဒတူလိုင္ကၜဳင္ လတူဂၜံင္တရဵဂွ္ဝြံေဟင္ရ။ လက္ကရဵအိုတ္ မိက္ဂြံဟီုဂွ္ ဒုင္သၨိဳင္ကႝုမူ ကလိဂြံႏူ သဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္တဲု ယဝ္ရဆက္အာတရဵ ခ်ဴခှံဗဒွ္အာ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္မၢး ဗီုလႝုမြဲေလဝ္ဍာံစဿတ္ဓဝ္ယာမာန္ ဟြံေသင္ရ။ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဇ႘တအ္ ဟြံလုပ္သ႘ကၜ႘လဝ္၊ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဟြံဂြံအေခါင္လုပ္ပၚပါဲလဝ္၊ ဟြံဂြံအေခါင္ ပေရင္စန္ဒက္ခ်႘ဓရာင္ သြက္ရဂြံသ႘ဂၜိပ္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒကီု၊ နကႝုဂေကာံဂၜးတိတအ္ ဟြံသၸစဿတ္သမၲီ ပေရင္ဓဝ္ယာတပ္တးႏြံကီုတဲု ဗီုျပင္လႝုေလဝ္ ဒုင္တဲမာန္ဟြံေသင္ရ။ ကၜာသၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒဟြံတဲုဏီ ဗုဟာဗၥံက္ဟာ ဟြံကၜးဏီဂွ္ ဒးထံက္ဂလာန္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္ဏအ္ဂွ္ ဒွ္ဂၜံင္တရဵ ဟြံမြဲကႝုဗဗြဲဓဝ္ရ။ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေလဝ္ စိုပ္ဒဿံင္က႑ပဿိက္ေဇှာ္အိုတ္ရဒွ္တဲု ညံင္ကႝုဂြံစုတ္မာဲ ဒစႝုဒစး လတူေပါဲေကတ္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ သြက္ရဂြံသၸဒတန္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္ဝြံရ။ မာဲဒစႝုဒစးမှးမြဲမဂွ္ ဒွ္ဒဿံင္လမ်ီဳ ေကာန္ဂကူမန္ေဏာင္ဂွ္ေလဝ္ မှးကႝုကၜးေကတ္စိုတ္ညိ။
နကႝု ဂေကာံ NLD ဂွ္ ပႜဲကႝု သှာံ ၁၉၉၆ ဂိတုမာတ္ (၃၀) ဂွ္ ႏုက္တိတ္ေထာံတဲု သဘင္သ႘ကၜ႘တဲု သဘင္သ႘ကၜ႘ဂွ္ ဒးဇူေထာံ (ဝါ) နကႝုသကုတ္ပထမ တဲုဒွ္အာရ။ ႏူကႝုေကၜန္ဗဒွ္လဝ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ပြိဳင္ကာလ (၃) သှာံဂွ္ နဒဒွ္ဂုဏ္ဖႝုေဟင္ တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ (၆) တင္ ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာဝ္ ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ (၁၀၄) တင္တအ္ကလိဂြံေရာင္ အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္ ထမံက္ထၞးလဝ္ရ။ သြက္ရဂြံသၛ႘ဂၜိပ္ က႑ပှာန္မပါလုပ္ေကတ္လဝ္ဒှာဲ ပႜဲကႝုတင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာတ္ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ဂမၜိဳင္ (၁၀၄) တင္မာန္ ဓမံက္ထၞးလဝ္ဗြဲသဿဝ္ဝြံရ။
တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္
၁။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ကႝုကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံတအ္ ဟြံဂြံထကးျပးအာ
၂။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ရဵ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ဂကူအိုတ္ႆီုတအ္ ညံင္ဟြံဂြံထကးျပးအာ
၃။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ အဝႝုအာဏာအုပ္ဓုပ္ ပယ်ႝဳဒှက္ကဿိန္ဍဳင္အုပ္ဓုပ္ ညံင္ဂြံတန္ၾကန္ေဇှာ္ေမာဝ္ ဒးဖန္ဇန္စ႘ေရင္အာေရာင္
၄။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ေသှာဝ္ေသှာတ္ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ေဗာ္ဇ႘ ဍာံဍာံျပျပ ညံင္ဂြံမံက္ဂတဝ္ ဒးဖန္ဇန္ေရင္တၜဳင္ေရာင္
၅။ အလႝုအသ႘တအ္ဂွ္ ဓဝ္ေလာကပါလ (၃) သာ္မတြံဂး ပေရင္ည႘သဿဟ္၊ ပေရင္ဓဝ္ယာတပ္တး၊ ပေရင္သၜးပြးတအ္ ညံင္ဂြံ ေဇှာ္ေမာဝ္ေဖာအ္ေျဗဝ္ဂွ္ ဒးေရင္တၜဳင္ေရာင္။
၆။ အလႝုအသ႘ဝြံ ပႜဲက႑အခန္အာကႜိဳပ္ သၸစှးကႝု အလံုေကာန္ဂကူမြဲဂွ္ ဒးပါလုပ္ ေရင္တၜဳင္မာန္ေရာင္။
ေသှာဝ္ေသှာတ္ ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲ ဒးဒုင္သၨိဳင္ဂမၜိဳင္ (၁၀၄) တင္
1. ပႜဲကႝု ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ (၄၄၀) တၜဝြံ ညးစှးႏူကႝု ညးသၠိဳပ္ဝန္ေဇှာ္စႝုဒှာ႐ုဲစွ္ကႝုနင္ (၁၁၀) တၜ (ဝါ) ၂၅ တဿအ္ကၜံ ဒးပါလုပ္ တႝြဳေရာင္။ (Automatic)
2. ႏူကႝု ရး ေကုာံ တြႝဳရးတအ္ ႐ုဲစွ္ပလံင္ကႝုနင္ ညးစှးေကာန္ဂကူ (၂၂၄) တၜဝြံ ႏူကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးပါလုပ္ (၅၆) တၜ ၂၅ တဿအ္ကၜံေရာင္။
3. ပႜဲကႝု ပေရင္႐ုဲစွ္ သမၼတကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညးစှးႏူကႝု ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ (၃၃၀) တၜဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု ဒုတိယ သမၼတ မြဲတၜ၊ ႏူကႝုညးစှးႏူကႝု ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ (၁၆၈) တၜဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု ဒုတိယ သမၼတ မြဲတၜ၊ ႏူကႝုညးစှးဒပ္ပှာန္ (ကၜတ္ထဝ္ညးဍဳင္ကြာန္ (၁၁၀) တၜ၊ ကၜတ္ထဝ္ေကာန္ဂကူ (၅၆) တၜ) ဂွ္ ဒး႐ုဲစွ္ပတိုန္ကႝု သမၼတေရာင္။ သမၼတဝြံဒးႏြံကႝု လဆႝုဂဗပေရင္ပှာန္၊ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္အုပ္ဓုပ္ ေအာန္အိုတ္ (၁၀) သှာံ ဒးႏြံေရာင္။
4. ပႜဲကႝုပေရင္စႝုဒှာကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္ဂီုကၜီဳကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္အပႜဲဍဳင္၊ ဌာနဝန္ေဇှာ္ ေဆင္စပ္ကႝု ပယ်ႝဳဒှက္တအ္ဂွ္ နကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးေကတ္တာလ်ိဳင္ေရာင္။
5. ပႜဲကႝုရးေဇှာ္မြဲကႝုဒွ္၊ ပႜဲကႝုတြႝဳရးေဇှာ္မြဲကႝုဒွ္ ပေရင္ဟိုတ္ကတႝုဒွ္ မဘပဠ လမ်ီဳေကုာံဂၜီဳကၜီဳ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ (ဝါ) သြက္ရဂြံကတႝုဒွ္ကၜဳင္ ယဝ္ရပ႐ိုင္သက္သ႘ခိုင္ကၜိဳက္ဍာံစဿတ္မၢး ဒပ္ပှာန္ဝြံ မှံဳကႝုအေခါင္ ဂြံစႝုဒှာဗေဒါံေကၜံႏူကႝုဘဲအႏၲရာယ္ဝြံရ။
6. ပေရင္ကလိုက္ကမႝုႀကံၾက မဘပဠပေရင္အဝႝုအေထက္ကဿိန္ဍဳင္၊ ပေရင္ပကာမ္ပရာတ္၊ ပေရင္ေကၜာန္သၸေကတ္ အဓမၼ (ဝါ) ပတိတ္ျဇဟတ္လြ႘ပရာ သြက္ဂြံေကၜာန္ ရန္တဿအ္ကႝု ထကးပရးကဿိန္ဍဳင္၊ ထပးပရး ပေရင္ည႘သာသဿဟ္သဿန္ေကာန္ဂကူဂမၜိဳင္၊ ပေရင္ဒးဗလးတဲကႝု အဝႝုအာဏာဂမၜိဳင္ကတႝုဒွ္မၢး ညးကသၠိဳပ္ဝန္ေဇှာ္စႝုဒှာဝြံ အေခါင္သုင္ေစာဲအဝႝုအာဏာ ကဿိန္ဍဳင္ႏြံရ။
7. နကႝုဒပ္ပှာန္ ေဆင္စပ္ကႝုပေရင္ဂီုကၜီဳကဿိန္ဍဳင္ ေကုာံ ပေရင္စႝုဒှာကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညံင္ကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဂြံပါလုပ္ကၜဳင္သီုဖအိုတ္မာန္ဂွ္ အေခါင္ေရင္တၜဳင္ဒးႏြံေရာင္။
8. ပႜဲကႝု တြႝဳရး၊ ရး၊ တိဍာ္မကလိဂြံအဝႝုပေရင္အုပ္ဓုပ္ (ဝါ) တိဍာ္ေကာန္ဂကူတအ္ ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္ တအ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုဒပ္ပှာန္ ဒးပါလုပ္ (၃) ဂအုံ (၁) ဂအံုေရာင္။
ပႜဲလက္ထက္ အလႝုအသ႘ပှာန္ SPDC ပေရင္ပကာမ္ပရာတ္ ဒ႘ပဲေယန္ (သှာံ ၂၀၀၃ ဂိတုေမ ၃၀) ကတႝုဒွ္တဲု ဂြံလလအ္ပြိဳင္ပိဂိတုတဲု ပႜဲကႝုဂိတုၾသေဂတ္ (၃၀) ဂွ္ S1 ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေခန္ေညာအ္ ဒွ္အာဝန္ေဇှာ္ကဿိန္ဍဳင္တဲု လေလာင္ၾတးပတိတ္ ဗီုတိထၞးဂၜံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၇) တင္ရ။ ပႜဲကႝုဗီုတိထၞးဂၜံင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂွ္ ေစှာန္ထၞးလဝ္ နကႝုတင္ပထမ သြက္ရဂြံကေလင္ေကၜာန္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူရဒွ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ 2004 ဂိတုေမ 17 ဂွ္ကေလင္စေကၜာန္ဗဒွ္ကီုရ။
ကာလေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ ေကတ္လဝ္ဓဝ္ပလိုဟ္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ကု အလႝုအသ႘ပှာန္ဂွ္ နကႝုဗိုလ္ခ်ဳပ္ေခန္ေညာအ္ ေကင္ဟုီလဝ္ရ ပေရင္ဒးဟီုအေရဝ္ ပေရင္ဍဳင္ကြာန္၊ ပေရင္အေခါင္အရာတအ္ဂွ္ တိုန္ဟီုေကတ္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေတံညိရ။ အတိုင္လဟီုဂွ္ရ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂမၜိဳင္ဂွ္ ယႝုယိုက္ေကတ္ ဂလာန္ဝြံတဲု သြက္ရဂြံပတိုန္ထၞး လညာတ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ပေရင္ဒတူလိုင္ဂေကာံ ဇကုဇကု တအ္ဂွ္ ဗြဲမကတိုင္ကဿဟ္ေဟင္ ပါလုပ္တိုန္စိုပ္ တိုန္သ႘ကၜ႘ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ဝြံရ။ ဆဂးပႜဲကႝုသှာံ ၂၀၀၄ ဂိတုဧၿပ႘ ၁၉ တၛဲစန္ဂွ္ ဥကၠ႒ ဂေကာံေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇှာ္ သိန္းစိန္ လေလာင္ၾတးပတိတ္ ပႜဲကႝုကေလင္ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္မၢး အတိုင္မူေႀတံ မေဖ်ံလဝ္ေတံဂွ္ရ ဒုင္သၨိဳင္ကႝု တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ (၆) တင္ ေကုာံ ေသှာဝ္ေသှာတ္ေသာဲေသာဲေျဗာဲေျဗာဲဂမၜိဳင္ ဒးဒုင္သၨိဳင္ (၁၀၄) တင္ ဒုင္သၨိဳင္အာကႝု လတူတင္တအ္ဝြံတဲု ကေလင္ေကၜာန္ဗဒွ္ပၜန္ေရာင္ဂးရ။ ယဝ္ဒွ္သာ္ဂွ္မၢး အတိုင္ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ စဿ႘ေကတ္လဝ္ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ေကာံကေလာံ၊ ပေရင္တုပ္သဿဟ္၊ ပေရင္ကံကုသႝုဂကူဇကု ဇကုဖန္ဖက္ေကတ္ မာန္တအ္ဂွ္ ဒွ္အာဒစႝုဒစးေရင္သၠအ္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ဂေကာံရပ္လြဟ္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ (၆) ဂေကာံ မတြံဂး KIO, KNPP, SSA, SSNA, NMSP, PSLO တအ္ပံင္ေကာံတဲု ခ်ဴပတိုန္ထၞးလညာတ္ စပ္ကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ဝြံရ။
ပႜဲကႝုသှာံ (၂၀၀၃) ဂိတုေမဂွ္
1. တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဒးဒုင္သၨိဳင္ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ တင္ (၆) ဝြံ ဟြံကိတ္ည႘ကႝု ေသှာဝ္ေသှာတ္ ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘ကီု၊ ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီုတဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
2. ပႜဲကႝုမူေႀတံမေဖ်ံလဝ္ (၁၀၄) တင္ဂွ္ တင္ဟြံကိတ္ည႘ကႝု ေသှာဝ္ေသှာတ္ဒ႘မႝုကေရသ႘တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝု အေခါင္သ႘ကၜ႘ ကေလင္ပေလဝ္။
3. အေဃာေကၜာန္ဗဒွ္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္ရ သြက္ရဂြံဒွ္ဖႝုကႝုကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံ ရန္ကႝုတင္ဝြံတဲု ပေရင္ကႝုေကတ္ကသပ္ ႏူကႝုဂေကာံလႝုဟြံ႐ုဲ၊ ပူဂႝုလႝုဟြံ႐ုဲ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္ ဆႝုဂဗသ႘ကၜ႘ညးသၠအ္။
4. အေဃာေကၜါန္ဗဒွ္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္ရ ညးစှးဂမၜိဳင္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္ဆက္ေစၜာံဆႝုဂဗ ကုေဗာ္မိဇကုတအ္တဲု သြက္ရဂြံေကတ္ကသပ္ဥာဏ္တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္။
5. ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ မဒးဒုင္႐ုဲစွ္လဝ္ ပႜဲသှာံ (၁၉၉၀) တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္တိုန္သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူကီု။
6. ဂေကာံေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္တအ္တဲု ဂေကာံသၸစှးကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေဇတ္တ္တအ္ကီု၊ ဂေကာံဟြံဂြံေဒါံလဝ္ ပန္ေပွာ္တအ္ကီု ညံင္ကႝု ဂြံေဒါံပန္ေပွာ္တဲု ေကာ္ဘိက္ သြက္ဂြံတိုန္သဘင္သ႘ကၜ႘ဗြဲမျပဟ္။
7. လိက္ေစှာန္ပဿိင္ ပတိတ္လဝ္ ပႜဲကႝုသှာံ ၁၉၉၆ ဂိတုေဂ်ာန္ (၇) မဒွ္ရ လိက္ေစှာန္ပဿိင္ ဥပေဒစဿတ္ (၅/၉၆) ဝြံ ဒွ္ဒဿံင္လိက္ေစှာန္ပဿိင္ မကႝုအစႝုဒှာကု သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ မတဲုကၜဳင္ေတံတဲု ညံင္ဂြံ႐ုပ္ေကၜံေထာံ လိက္ေစှာန္ပဿိင္ဂွ္။
အေဃာေကၜာန္ဒဿံင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဏအ္ဂွ္ရ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ (၁၃) ဂေကာံ မပၲံ KIO (ကခ်င္ျပည္ လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႕), NDA-K (ဒီမိုကရက္တစ္ တပ္မေတာ္သစ္ - ကခ်င္), KDA (ကခ်င္အမ်ိဳးသား ကာကြယ္ေရး တပ္မေတာ္), SSNA (႐ွမ္းျပည္ အမ်ိဳးသားတပ္မေတာ္), SSA (႐ွမ္းျပည္တပ္မေတာ္), SNPLO (႐ွမ္းျပည္လူမ်ိဳးေပါင္းစံု လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး), PSLP (ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ), KNPLF (ကရင္နီျပည္ လူမ်ိဳးေပါင္းစံု လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး), KNLP (ကယန္းျပည္သစ္ပါတီ), KNPP (ကရင္နီအမ်ိဳးသား တိုးတက္ေရးပါတီ (ဟိုဟာ) အဖြဲ႕), KNG (ကရင္နီအမ်ိဳးသား စည္းလံုးညီၫြတ္ေရး ပါတီ), NMSP (မြန္ျပည္သစ္ပါတီ), မြန္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ (ေခ်ာင္ခ်ိေဒသ) တအ္ဝြံ တင္ဒးပေလဝ္ပေလတ္ေထက္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူတအ္ဂွ္ ပံင္ပေကာံတဲု ပတိုန္ထၞးကႝု ကဝ္မေယွဝ္ေကၜာန္ဗဒွ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဝြံရ။
တင္ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ (၁၃) ဂေကာံတအ္ ပတိုန္ထၞးလဝ္ဗြဲသ႐ုပ္ဝြံ -
(က) ညံင္ဂြံစြံကႝု စရင္အဝႝုခှံဗဒွ္ေသှာဝ္တုပ္သဿဟ္ ပႜဲကႝုတြႝဳရး၊ ရးတအ္ကီု။
(ခ) ညံင္ဂြံစြံကႝု အဝႝုမေသွ္ေသဿဟ္တအ္ ပႜဲကႝုတြႝဳရး၊ ရးတအ္ကီု။
(ဂ) ပႜဲကႝုက႑ခှံဗဒွ္ဥပေဒနာနာတအ္ဂွ္ စပ္ကႝု လိက္ပတ္၊ ေယန္သှာင္တအ္တဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝု အေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္။
(ဃ) ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္တႝြဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံႏြံကႝုအေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္ စပ္ကႝုပေရင္ဂီုကၜီဳ၊ ပေရင္စႝုဒှာတအ္ကီု။
(ငၛ) ပႜဲကႝုကၜတ္ထဝ္တြႝဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ စပ္ကႝုလိက္ပတ္ေယန္သှာင္တဲု ညံင္ဂြံကႝုလဝ္အေခါင္ခှံဗဒွ္ေသှာဝ္ဥပေဒ။
(စ) ညံင္ဂြံခ်ဴေသှာဝ္ မကႝုအစႝုဒှာ စပ္ကႝုအခိုက္ကှာေကာန္ဂကူအရင္တအ္ဂွ္တဲု ေဒၢတ္သုင္ေစာဲအာ ပႜဲကႝုတြႝဳရး ေကုာံ ရးတအ္ဂွ္ကီု။
(ဆ) သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပၲန္ဍဳင္ (သြက္ရး ေကုာံ တြႝဳရး) ညံင္ဂြံခ်ဴခှံတှဟ္ျခာတဲု ညံင္ဂြံႏြံကႝုအေခါင္သုင္ေစာဲ။
တင္ပတိုန္ထၞးလဝ္တအ္ဝြံ ၐိုန္ရဒွ္တင္ပတိုန္ထၞး ဗြဲဓမၼတာ သြက္ရအေခါင္ေကာန္ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ကီုေလဝ္ ဟြံဂြံအေခါင္ ပေလဝ္ပေလတ္ကီုရ။
ကၜာႏူသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ ဟြံဂြံကေလင္စဏ႘ သှာံ ၂၀၀၅၊ ဂိတု ေဖဖဝ္ဝါရ႘ (၁၂) ဂွ္ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ (၆) ဂေကာံ မပၲံ KIO (ကခ်င္ျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕), NMSP (မြန္ျပည္သစ္ပါတီ), SSNA (႐ွမ္းျပည္ အမ်ိဳးသား တပ္မေတာ္), PSLA (ပေလာင္ျပည္နယ္ လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕), SSA (႐ွမ္းျပည္တပ္မေတာ္), KNLA (ကရင္နီအမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္) တအ္ဝြံ ပံင္ပေကာံတင္ကႝုကသပ္ လညာတ္ဂေကာံတအ္တဲု ပႜဲကႝုသှာံ ၂၀၀၅ ဂိတုေဖဖဝ္ဝါရ႘ (၁၃) ဂွ္ ပတိုန္လိက္ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ေတံရ။
(က) ပႜဲကႝုတင္ပတ္ကႜိဳပ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ တင္ (၆) ဂွ္ ဟြံကိတ္ည႘ကႝု တင္ပတဝ္ကႜိဳပ္ဒ႘မႝုကေရၿဇ႘တဲု ညံင္ရဵဂြံကိတ္ည႘အာကီုတဲု ဗီုလႝုဂြံခ်ဳဓဇက္စုတ္ ပႜဲသၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပၲန္ကဿိန္ဍဳင္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
(ခ) တင္မေဗၜတ္ေဗၜင္ဒဿံင္၊ ဟြံမြဲကႝုပေရင္တုပ္သဿဟ္ေကာန္ဍဳင္အရင္ ေကုာံ မေသၛာဲျခာဒဿံင္ ႏူကႝုဗီုျပင္ဒက္ပၲန္ ကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံေဇတ္တ္ တအ္ဂွ္ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္ သ႘ကၜ႘ကေလင္ပေလဝ္။
(ဂ) ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဂမၜိဳင္ ညံင္ဂြံပါလုပ္ဂၜိဳင္င္မာန္။
(ဃ) ညးစှးညးဍဳင္ကြာန္ ဒးဒုင္႐ုဲစွ္လဝ္ဂမၜိဳင္ ညံင္ဂြံပါလုပ္ဂၜိဳင္င္မာန္။
(ငၛ) ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္ ဟြံဂြံေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဏီတအ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုအလႝုအသ႘တအ္ ညံင္ဂြံစြံကႝု စိတ္ဓါတ္သၜဲသၜဲလးလးတဲု ညံင္ဂြံဘိက္ကႝု သြက္ရဂြံတိုန္စိုပ္ နဒဒွ္ညးလၛတ္ ပႜဲကႝုသဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူကီု။
(စ) ကဆံင္သဝ္အိုတ္ ေသှာဝ္ေသှာတ္ပေရင္ကေမၜာန္ ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္ေဖ်ံလဝ္ ဂေကာံေဍာတ္မြဲဂေကာံမၢး မူညးဂမၜိဳင္တုပ္စိုတ္မြဲေဟင္ အေခါင္ပတိုန္ထၞးႏြံ မူ(Consensus) ဝြံ ညံင္ဂြံပေလဝ္ကႝု။
(ဆ) ဂေကာံဂမၜိဳင္ အေခါင္ဒတူလိုင္ ဗြဲမသၜးပြး ေကုာံ အေခါင္ပတိုန္စဿတ္သမၲီ ညံင္ဂြံကႝုအေခါင္။
သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္တတိယဂွ္ ကေလင္စႏူ သှာံ ၂၀၀၅ ဂိတုဒ႘ေျဇန္ဗာရ။ ဂေကာံေဒါံပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ ၐိုန္ရ ဟြံပတိုန္လိက္ကီုေလဝ္ သၜာဲေကၜံညးတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ (ဝါ) ယွအ္ေဖ်ံကဆံင္ ညးမတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ရ။ စိုတ္လီုကၜဳင္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ဝြံရ။ ပေရင္စဿ႘ညာတ္ေကတ္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကုာံ ပေရင္စိုတ္လုပ္စ ေအာန္ေစွ္ကၜဳင္ေကြံေကြံရ။ ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ အလႝုအသ႘ပှာန္ဗဿာတအ္ဂွ္ ထၞးဟိုတ္ကႝု ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ဂကူဂွ္ ပဿိက္ေဇှာ္ေရာင္ဂးတဲု သြက္ရကဿိန္ဍဳင္ပံင္ေကာံ ဂြံေဇှာ္ေမာဝ္တဵတက္အာ လဿိဳန္အခိင္ကာလ ဒးဂိုတ္ဂစာန္ ဒးလြ႘ပရာအာေရာင္ ပႜဲေကာံဓ႐ီုနာနာကီု၊ ေပါဲဆႝုဂဗညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု ပႜဲသဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူကီုဂွ္ ဟီုကၜဳင္ဂလာန္ဗြဲ ေလဿင္င္ရ။ ဂေကာံေကာန္ဍဳင္အရင္ ေဒါံလဝ္ပန္ေပွာ္ဂမၜိဳင္ ရပ္ဂိုင္ေကတ္ မူဝါဒဏအ္ဝြံတဲု နကႝုဂလာန္ပေတွ္ ဍိဳက္က္ေပင္င္ ၐိုန္ရ တိုန္စိုပ္ကၜဳင္ သဘင္သ႘ကၜ႘ ေကာန္ဂကူ သြက္ရဂြံကေလင္ဒက္ပတန္ ပေရင္ၐိုဟ္လလံအပႜဲဍဳင္ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ေကာံကေလာံ ဂကူအိုတ္ႆီုကီုေလဝ္ ဟီုဂြံအေခါင္အရာမြဲသာ္ ဒးဒုင္ကဿာတ္လဒႝုကၜဳင္ရ။ ပႜဲကႝုဝင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္မြဲပၛံက္ ပြိဳင္ကာလစွ္သှာံ (၂၀၀၄-၂၀၀၇) တိုန္စိုပ္ကၜဳင္သဘင္သ႘ကၜ႘ဂွ္ သြက္ရဂြံေသာင္ကလးအာ ျပႆနာကဿိန္ဍဳင္ တင္စဿ႘ညာတ္ေကတ္ ဂကူေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္ဂွ္ ဒွ္အာအဟိသိကံအိုတ္ရ။ ဟိုတ္ႏူတင္ဒတူလိုင္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ ဒစႝုဒစးကၜဳင္ကႝု မူဝါဒ အလႝုအသ႘ပှာန္တအ္တဲု ပေရင္ဒးဒုင္ဘပလ၊ ရပ္စပ္ထိင္ဒဝ္ ႏူကႝုအလႝုအသ႘ပှာန္ ဗြဲမဂၜိဳင္ေလဝ္ ဒးဆႝုဂဗကၜဳင္ရ။
ဒးထၞးနကႝုသာဓကမၢး -
(၁) လုပ္စိုပ္တိဍာ္ ေမွာံဒပ္ (၄)၊ KIO တဲု ပန္ေပွာ္ကၜဳင္ ဂေကာံ KIO တအ္ကီု၊ လုပ္စိုပ္တိဍာ္ နမ့္စမ္းတဲု ပန္ဂစိုတ္ေကၜံ ေကာန္ဂေကာံ KIO။
(၂) ညးမဒွ္ နာယက ကႜိဳပ္သၠိဳပ္ SSA, SSNA ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေဆထင္ဂွ္ ကႝုေထာံဒဏ္ ထံင္သှာံဇမၜိင္တဲု ဆဲုၿပံင္ေကၜံဒှာဲရာသ႘ဥတုပေရံ။
(၃) ဟိုတ္ႏူကႝုျဇဟတ္ဒ႐ိုဟ္နာနာ၊ ပေရင္ကေရပ္ဓရတ္နာနာသာ္ လတူဂေကာံ SSNA တဲု ေကာန္ဂေကာံ SSNA ဂမၜိဳင္ လၛႝဳဒးကေလင္ရပ္ကၜဳင္ဂၜံင္တဵရပ္လြဟ္၊ လၛႝဳဒးေဖ်ံေကၜံလြဟ္။
(၄) ကႝုျဇဟတ္ဓ႐ိုဟ္ ကေရပ္ဓရတ္ လတူဂေကာံ PSLA နာနာသာ္တဲု ဂေကာံ PSLA ဒးေဖ်ံေကၜံလြဟ္။
(၅) ရပ္ထိင္ဒဝ္ေထာံ ေကာန္သၢံင္ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ၊ ထၞးဟိုတ္ကႝုပေရင္ၐတ္ကှာတ္တိတဲု ရပ္လုပ္ကၜဳင္ တိဍာ္ဗဟႝု ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ။
(၆) ညးမဒွ္ ဖက္ေဆာညးအုပ္ကာ ဂေကာံ KNLP ကိုေစာလြင္ဂွ္ ကႝုဒဏ္ ထံင္ (၁၀) သှာံတဲု ေဖ်ံေကၜံထံင္ ပႜဲထံင္ရာသီဥတုပေရံ။
ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိေလဝ္ ဂလာန္ပေတွ္ေအာန္ေစွ္ကၜဳင္ လတူဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူဂွ္တဲု ႏူကႝုတိုန္ဒဿံင္ ညးစှးေပင္ေပင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္ တိုန္စိုပ္ ဆၐိုတ္ ညးလၛတ္သဿးရ။ ကုညးမတိုန္စိုပ္ဂွ္ေလဝ္ ႏူကႝုကဆံင္ ကႝုအေခါင္ကု ဖက္ေဆာညးအုပ္ကာနာနာ နာဲဆာန္တိ တိုန္စိုပ္ဒဿံင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္တဲု ဆၐိုတ္ဗဟႝုကမၼတ႘တအ္ေဟင္ ကႝုအေခါင္တိုန္အိုတ္ရ။ ဂေကာံ SSNA တအ္ဂွ္ ကေလင္ရပ္ကၜဳင္ ဂၜံင္တရဵပၜန္ဂတး ရပ္လြဟ္တဲု ကေလင္စိုပ္ကၜဳင္ၿဂိပ္ပၜန္ရ။ ဂေကာံ KNPLF တအ္ေလဝ္ ႏူကႝု ကႝုညးအုပ္ကာတိုန္စိုပ္ဒဿံင္ဂွ္ ဖ်ဝ္ေဖ်ံကဆံင္တဲု ကႝုဗဟႝုကမၼတ႘တအ္ေဟင္ ကႝုတိုန္ကၜဳင္ရ။ ဂေကာံ SNPLO တအ္ဝြံဟိုတ္ႏူကႝု ပေရင္အပႜဲေဗာ္ဇကု လညာတ္ပၚထကးဒဿံင္တဲု ညးလႝုမြဲေလဝ္ သၸစှးတဲု ဟြံတိုန္စိုပ္ကၜဳင္ရ။ ဂေကာံ PSLO တအ္ဝြံ ႏူကႝု ဘိက္ကႝုတိုန္စိုပ္ဒဿံင္ တိဍာ္ေတဿင္ လဿိဟ္ (၇) (အထူးေဒသ - ၇) ဂွ္ ပလီုေကၜံေထာံတဲု ဘိက္စိုပ္ကႝုတိုန္ကၜဳင္ ပႜဲကႝုညးစှး တႝြဳရး ေကုာံ ရးဂမၜိဳင္ မသၸစှးကႝု ေကာန္ဂကူ ပေလာင္တအ္ရ။
သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္စတုတၴဂွ္ ကေလင္စႏူကႝု သှာံ ၂၀၀၆ ဂိတု အံက္တဝ္ဘာ (၁၀) ဂွ္တဲု ေဒါံဇူေကၜံ ပႜဲဂိတု ဂ်ာန္နဝါရ႘ (၃၁) ဂွ္ရ။ ညးမတိုန္စိုပ္ဂမၜိဳင္ ၁၀၇၅ တၜ မဒွ္ရ။ သဘင္သ႘ကၜ႘ေကာန္ဂကူ သကုတ္ဒုတိယ၊ တန္ပဥၥမဂွ္ ကေလင္စႏူ သှာံ ၂၀၀၇ ဂိတုဇူလိုင္ (၁၈) ေရာင္ ဗခက သိန္းစိန္ လေလာင္ၾတးလဝ္ရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိဝြံ ဟိုတ္ႏူဂလာန္ပေတွ္ လတူသဘင္သ႘ကၜ႘ဟြံမြဲတဲု နကႝုညးစှးေပင္ေပင္ ဟြံဗလးတိုန္စိုပ္ သဘင္သ႘ကၜ႘ရ။ ၐိုန္ဂွ္ကီုေလဝ္ သြက္ရဂြံဒက္ပတန္ ဓဝ္ပေတွ္ ေကုာံ ပေရင္ဆာန္ကဿိန္ကု ေကာန္ဍဳင္အရင္တအ္တဲု သြက္ရဂြံဓမံက္အာဂၜံင္တရဵ ပေရင္ဆႝုဂဗသ႘ကၜ႘ ပေရင္ေကာန္ဂကူ ေကာန္ဍဳင္အရင္ဂမၜိဳင္ ဂြံကေလင္ဆာန္ကဿိဳန္ ဍဳက္ေကဝ္ညးသၠအ္ပၜန္တဲု ဗလးဏာညးလၛတ္ပိတၜ နကႝုကမၼတ႘ဗဟႝုမြဲတၜ ကႜိဳက္ပ္ရ။
နကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ စဿ႘ညာတ္လဝ္ဂွ္ ပေရင္ဆႝုဂဗတက္က်ာ ပိကႜိဳပ္ဝြံေဟင္ ဗြဲေတဿင္ ဒွ္ဂၜံင္ဍာံျပ သြက္ရဂြံေသာင္ကလးေကၜံ ျပႆနာကဿိန္ဍဳင္ေရာင္ ညာတ္ေကတ္ေလဝ္ရ။ ဟိုတ္ဂွ္ရ ဂြံဂြံဂၜံင္တရဵခိုဟ္အိုတ္ သြက္ရဂြံဒက္ပတန္ ၐိုဟ္လလံအပႜဲဍဳင္မာန္ဂွ္ နကႝုညးဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု၊ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္တအ္ကီု၊ ဂေကာံဂၜးကဝ္တအ္ကီု ညံင္ဂြံကႝုျဇဟတ္ဒ႐ိုဟ္ဂွ္ အာတ္မိက္ကၜဳင္ဗြဲေလဿင္င္ရ။ ပႜဲကႝုလိက္လေလာင္ၾတး ႏူကႝုေဗာ္ဍဳင္မန္တဿိ ပတိတ္ကၜဳင္ နာနာသာ္ဂွ္ေလဝ္ ဗြဲေလဿင္ဒတူလိုင္ကၜဳင္ လတူဂၜံင္တရဵဂွ္ဝြံေဟင္ရ။ လက္ကရဵအိုတ္ မိက္ဂြံဟီုဂွ္ ဒုင္သၨိဳင္ကႝုမူ ကလိဂြံႏူ သဘင္သ႘ကၜ႘ဏအ္တဲု ယဝ္ရဆက္အာတရဵ ခ်ဴခှံဗဒွ္အာ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္မၢး ဗီုလႝုမြဲေလဝ္ဍာံစဿတ္ဓဝ္ယာမာန္ ဟြံေသင္ရ။ ေဗာ္ပေရင္ဍဳင္ကြာန္ဇ႘တအ္ ဟြံလုပ္သ႘ကၜ႘လဝ္၊ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဟြံဂြံအေခါင္လုပ္ပၚပါဲလဝ္၊ ဟြံဂြံအေခါင္ ပေရင္စန္ဒက္ခ်႘ဓရာင္ သြက္ရဂြံသ႘ဂၜိပ္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒကီု၊ နကႝုဂေကာံဂၜးတိတအ္ ဟြံသၸစဿတ္သမၲီ ပေရင္ဓဝ္ယာတပ္တးႏြံကီုတဲု ဗီုျပင္လႝုေလဝ္ ဒုင္တဲမာန္ဟြံေသင္ရ။ ကၜာသၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒဟြံတဲုဏီ ဗုဟာဗၥံက္ဟာ ဟြံကၜးဏီဂွ္ ဒးထံက္ဂလာန္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္ဏအ္ဂွ္ ဒွ္ဂၜံင္တရဵ ဟြံမြဲကႝုဗဗြဲဓဝ္ရ။ ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ေလဝ္ စိုပ္ဒဿံင္က႑ပဿိက္ေဇှာ္အိုတ္ရဒွ္တဲု ညံင္ကႝုဂြံစုတ္မာဲ ဒစႝုဒစး လတူေပါဲေကတ္ဆႏၵညးဍဳင္ကြာန္ သြက္ရဂြံသၸဒတန္ သၨိဳင္ေသှာဝ္ဥပေဒ ဒက္ပတန္ကဿိန္ဍဳင္ဝြံရ။ မာဲဒစႝုဒစးမှးမြဲမဂွ္ ဒွ္ဒဿံင္လမ်ီဳ ေကာန္ဂကူမန္ေဏာင္ဂွ္ေလဝ္ မှးကႝုကၜးေကတ္စိုတ္ညိ။
SPDC တဇြတ္ထိုးက်င္းပေသာ အမ်ိဳးသားညီလာခံအေပၚ သံုးသပ္ျခင္း
1988 မွာ ျပည္သူတရပ္လံုးက တပါတီ အာဏာ႐ွင္စနစ္ၿဖဳတ္ခ်ေရး၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းေရး ေၾကြးေၾကာ္သံႏွင့္အတူ လူထုအေရးေတာ္ပံုႀကီး ေပၚခဲ့တယ္။ ဒီလူထု အေရးေတာ္ပံုေၾကာင့္ တပါတီ အာဏာ႐ွင္စနစ္ ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ၿပီး 1988 စက္တင္ဘာလ 18 မွာ စစ္အုပ္စု အာဏာသိမ္းကာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲလုပ္ၿပီး အႏိုင္ရပါတီကို အာဏာအပ္မယ္လို႕ ဂတိေပးခဲ့တယ္။ ႀကိဳတင္ၿပီး 1989 ဂ်ဴလိုင္ 20 မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ထိန္းသိမ္းထားခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာသိမ္းတဲ့ နဝတ ဟာ 1990 ေမလ 27 ရက္ေန႕မွာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့တယ္။ စစ္အုပ္စု အမာခံပါတီ တစည ဟာ MP 10 ဦးသာ ရ႐ွိၿပီး၊ NLDက မဲအျပတ္အသတ္ MP 392 ဦး၊ တိုင္းရင္းသား MP 67 ဦး ရ႐ွိခဲ့တာေၾကာင့္ရယ္၊ ၄င္းတို႕က ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ July လ 27 ရက္ေန႕မွာ ေၾကျငာခ်က္ ၁/၉၀ ျဖစ္တဲ့ MP ေတြကို လႊတ္ေတာ္ေခၚယူၿပီး ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ ေရးဆြဲႏိုင္မယ္ဆိုတာကို ေ႐ွာင္လႊဲဖို႕ အစီအစဥ္လုပ္ခဲ့တယ္။
1991/92 ခုႏွစ္မွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္ အမ်ားအျပားကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ခဲ့တယ္။ စစ္အုပ္စုနဲ႕ အတိုက္အခံျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီ အမ်ားစုကိုလည္း ဖ်က္သိမ္းခဲ့တယ္။ ေသခ်ာၿပီးမွ 1992 ေမလ 28 မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 9/92 အရ ႏိုင္ငံေရးပါတီ 7 ပါတီ၊ စစ္အုပ္မွ 7 ဦး၊ ျပည္သူမ်ားေလးစားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၂၈ ဦးတို႕ ၫႈိႏႈိင္းၿပီး အမ်ိဳးသားညီလာခံ က်င္းပရန္ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၉ ရက္ေန႕မွာ စစ္အုပ္စုဟာ တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ စစ္အုပ္စု ေထာက္ခံတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစုေတြကို အစုအဖြဲ႕ (၈) ဖြဲ႕ခြဲၿပီး ႏိုင္ငံေရးပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ အစုအဖြဲ႕ (၄၈) ဦး၊ ေ႐ြးခ်ယ္ခံျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၉) ဦး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၁၂) ဦး၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၀) ဦး၊ အလုပ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၉) ဦး၊ လယ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖဲြ႕ (၉၃) ဦး၊ တတ္သိပညာ႐ွင္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၃၅) ဦး၊ အထူးဖိတ္ၾကားသင့္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၈၁) ဦး၊ စုစုေပါင္း (၇၁၂) ဦးနဲ႕ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးေစခဲ့ပါတယ္။ 1996 ခုႏွစ္ မတ္လမွာ NLDဟာ အမ်ိဳးသားညီလာခံကေန ႏႈတ္ထြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ပိတ္ခဲ့ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္အုပ္စုဟာ အမ်ိဳးသားညီလာခံက ဦးတည္ခ်က္ (၆) ခ်က္ႏွင့္ အေသးစိတ္အေျခခံရမည့္မူ (၁၀၄) ခ်က္ကို အတင္းအၾကပ္ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားညီလာခံအေပၚ ျပည္သူမ်ား ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈကို ပိတ္ပင္တဲ့အေနနဲ႕ ၅/၉၆ ဥပေဒကိုလည္း ပိတ္ပင္ကန္႕သတ္ထားခဲ့တယ္။
ဒီလိုအၾကပ္အတည္း ေတြ႕ေနခ်ိန္မွာ စစ္အုပ္စုက 2003 ေမလ 30 မွာ NLD အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ စည္း႐ံုးေရးခရီးစဥ္မွာ ဒီပဲယင္းမွာ အၾကမ္းဖက္ လူသတ္မႈ လုပ္ႀကံခဲ့တယ္။ ဒါကို ျပည္သူေတြႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာမ်ားက ဖိအားေပးမႈ မ်ားစြာ႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေရးအခင္းကို ေ႐ွာင္လႊဲဖို႕ (၃) လအၾကာ ၾသဂုတ္လ 30 မွာ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႕ရဲ့ ႏိုင္ငံေရးလမ္းျပေျမပံု (Road Map) (၇) ခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ဒီ လမ္းျပေျမပံုရဲ့ အစီအစဥ္ (၁) ကို 2004 ခုႏွစ္ ေမလ 17 ရက္ေန႕မွာ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ျပန္ဖြင့္ဖို႕လို႕ စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္အုပ္စုဟာ ဒီအမ်ိဳးသားညီလာခံ ဒုတိယပိုင္းမွာ NLD နဲ႕ SNLD မတက္ေရာက္ခဲ့ေတာ့ ပိုၿပီးစိတ္ခ်ေသခ်ာေအာင္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၉) ဦး၊ ေ႐ြးခ်ယ္ခံ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၁၅) ဦး၊ အလုပ္သမား ကိုယ္စားလွယ္ အစုအဖဲြ႕ (၄၈) ဦး၊ ေတာင္သူလယ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၃) ဦး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၆၃၃) ဦး၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၁၀၉) ဦး၊ အထူးဖိတ္ၾကားသင့္ (အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕) အစုအဖြဲ႕ (၁၀၅) ဦး၊ တတ္သိပညာ႐ွင္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၅၆) ဦး စုစုေပါင္း (၁၀၈၈)ဦးတို႕ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးေစခဲ့ပါတယ္။
ဒုတိယပိုင္းညီလာခံမက်င္းပခင္ႏွင့္ က်င္းပဆဲတြင္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အမ်ိဳးသားညီလာခံက်င္းပေရး ေကာ္မ႐ွင္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲသို႕ သံုးႀကိမ္ အႀကံျပဳစာ ေပးပို႕ခဲ့တယ္။ ဒါကို မလိုက္ေလ်ာခဲ့လို႕ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းတခ်ိဳ႕ ႏႈတ္ထြက္ခဲ့တယ္။
2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 3 မွာ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ၿပီးဆံုးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ဟာလည္း ေ႐ႊဝါေရာင္ လူထုဆႏၵေဖာ္ထုတ္ပြဲႀကီးနဲ႕ တိုက္ဆိုင္ေနပါတယ္။ ဒါကို ေ႐ွ႕တကြက္ေက်ာ္ ေျဖသိမ့္လိုတာနဲ႕၊ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေပးမႈ၊ UNSC အေနနဲ႕ UN အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာ ဂမ္ဘာရီ (၂) ခါ ေရာက္႐ွိေတြ႕ဆံုျခင္းႏွင့္ကို တုန္႕ျပန္လိုတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားညီလာခံကို ပြဲသိမ္းခဲ့ပါတယ္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ နဝတ/ နအဖ တို႕ ဇြတ္က်င္္းပေသာ အတုအေယာင္ အမ်ိဳးသားညီလာခံဟာ
- ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားစု ႏိုင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား ပါဝင္ေဆြးေႏြးထားတာ မဟုတ္ဘူး။
- ပါတီ၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား စံုစံုညီညီႏွင့္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ပါဝင္ေဆြးေႏြးထားတာ မ႐ွိဘူး။
- ျပည္သူအမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္ႏိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္တဲ့ (၅/၉၆) ဥပေဒႏွင့္ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားတယ္။
- ေဆြးေႏြးမႈ ရလာဒ္မ်ားဟာ စစ္တပ္၏ အခန္းက႑ကို ဦးစားေပးမႈ အလြန္မ်ားတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ဒီအတုအေယာင္အမ်ိဳးသားညီလာခံရဲ့ ရလာဒ္ အေျခခံမူဟာ မိမိတို႕ ေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ မကိုက္ညီဘူး။ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႕ အလြန္အလွမ္းေဝးေနတယ္။ တစ္ဆို႕ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေျဖ႐ွင္းႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းမဟုတ္ပါ။ မေမွ်ာ္လင့္ပါ။ တိုးတက္ေသာ သာယာေသာ ႏိုင္ငံေတာ္တစ္ခု တည္ေဆာက္ႏိုင္မည္မဟုတ္ဘူးလို႕ ယံုၾကည္တယ္။ စစ္တပ္သက္ဆိုး႐ွည္ေစေရးႏွင့္ တရားဝင္ႏိုင္ငံေတာ္ အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ေရး အတြက္ ႀကိဳးစားစြမ္းေဆာင္ေနျခင္းပင္ ျဖစ္တယ္။
SPDC ရဲဖြဲစည္းပုံအေျခခံဥပေဒကိုသုံးသပ္ျခင္း
SPDC ရဲ႕ အတုအေယာင္အမ်ဳိးသားညီလာခံမွ ရလာဒ္ကို အေျခခံမူအျဖစ္ခံယူၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒအျဖစ္ျပဳလုပ္ထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ဒီဖြဲ႕စည္းပုံအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒရဲ႕ အားနည္းခ်က္ကို သိဖို႕လုိတဲ့အတြက္ ဒီဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒကို ေအာက္ပါအတိုင္း(သုံးသပ္ဖုိ႕လုိပါတယ္)
(၁) စစ္မွန္ေသာပါတီစုံစနစ္ ဟုတ္ - မဟုတ္ ေလ႕လာဆန္းစစ္ျခင္း။
ႏုိင္ငံေတာ္အၾကီးအကဲႏွင့္ အစုိးရအဖြဲ႕ အႀကီးအကဲ ျဖစ္သည္႕ သမၼတကို -
(က) အထက္လႊတ္ေတာ္(အရပ္သား ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၈ ဦး ) မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး။
(ခ) ေအာက္လႊတ္ေတာ္(အရပ္သား ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ ၃၃၀ ဦး ) မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး။
(ဂ) ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္မွ ေ႐ြးခ်ယ္ေပးလိုက္ေသာ၊ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ (စစ္ဘက္ ကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၆ ဦး)မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး ၄င္း(၃)ဦးအနက္တဦးဦးကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ (အထက္လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ခုေပါင္း)မွ သမၼတအျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ရမည္။ ဒါ႕အျပင္ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ အေတြ႕အႀကဳံ႐ွိသူျဖစ္ရမည္ စေသာသမၼတအရည္အခ်င္းႏွင့္လည္း ျပည့္စုံရမယ္လို႕ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သမၼတဟာ ဘယ္ပါတီကအစုိးရျဖစ္ၿပီး၊ ဘယ္ပါတီဟာ အတိုက္အခံျဖစ္မလဲ မေပၚလြင္ေတာ့ဘူး၊
ဒါေၾကာင့္ အတိုက္အခံပါတီမ႐ွိျခင္းဟာ၊ ပါတီစုံစနစ္မဟုတ္ေၾကာင္း ထင္႐ွားေစတယ္။ ေနာက္ၿပီး ျပည္နယ္/တိုင္းလႊတ္ေတာ္မ်ားတြင္ ျပည္နယ္/တိုင္းအေထြေတြအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဦးစီးမွဴးမ်ားဟာ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္/တိုင္းလႊတ္ေတာ္၏ အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ရမယ္လို႕ ပါ႐ွိတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အႏုိင္ရပါတီ(ကိုယ္စားလွယ္တက္ဝက္ေက်ာ္ အႏုိင္ရသည့္ပါတီ) အစိုးရဖြဲ႕ၿပီး မိမိ ႀကဳိက္ႏွစ္သက္သည့္ ပုဂၢဳိလ္ကို၊ လႊတ္ေတာ္အတြင္းဝန္ (အတြင္းေရးမွဴး)အျဖစ္သာ ခန္႕သင့္တယ္။ ဒီအခ်က္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အခုဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဟာ စစ္မွန္ေသာ ပါတီစုံစနစ္ မဟုတ္တာ ေသခ်ာတယ္။
(၂) စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ဟုတ္-မဟုတ္ ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း
(က) လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေ႐ြးခ်ယ္ေပးေသာ တပ္မေတာ္သား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅% ပါ႐ွိရမယ္။ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ၄၄၀ ဦးတြင္ တပ္မေတာ္သား (၁၁၀) ဦး၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ (၂၂၄)ဦးတြင္ တပ္မေတာ္သား (၅၆)ဦး။
(ခ) လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးတရပ္ရပ္တြင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ သုံးပုံတပုံ တက္ေရာက္လွ်င္ အစည္းအေဝး အထေျမာက္သည္ဟု ပါ႐ွိတယ္။ (သုံးပုံတပုံ အခ်ဳိးသည္ ၃၃.၃% ျဖစ္ ၂၅% က စစ္တပ္ျဖစ္လွ်င္ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တခုခုျပဳလုပ္လိုက အပုိ ၈% ရ႐ွိလွ်င္ အခိ်န္မေ႐ြး လႊတ္ေတာ္ေခၚယူႏိုင္မယ္လု႕ိ သြယ္ဝိုက္ ရည္ရြယ္ၿပီးသားျဖစ္တယ္။
(ဂ) လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တရပ္ရပ္တြင္ မဲေပးပိုင္ခြင့္မ႐ိွသူ ပုဂၢဳိလ္တဦးဦးကအဆုုံး အျဖတ္မဲ ေပးေစျခင္းျဖင့္ အတည္ျပဳခ့ဲေသာ အခ်က္မ်ားကို၊ ေနာက္ေနာင္မွ ေတြ႕႐ွိပါက သက္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ ပ်က္ျပယ္ျခင္းမ႐ွိေစရဟု ပါ႐ွိတယ္၊ ဒီအခ်က္ကိုၾကည္႕ျပီး သုံးသပ္ၿခင္းအားျဖင္႕ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီမျဖစ္ႏုိင္ပါ။ အေျခခံ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ မကိုက္ညီပါ။
(၃) ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားပံုကို ေလ့လာျခင္း
- ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲသည္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ျဖစ္သည္။
- ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတသည္ မိမိအစိုးရအဖြဲ႕ကို လြပ္လပ္စြာ ဖြဲ႕စည္းခြင့္မ႐ွိဘဲ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေ႐ြးခ်ယ္ေပးေသာ အေရးႀကီးေသာ ဝန္းႀကီးဌာနမ်ားျဖစ္သည့္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး ဝန္ႀကီးတို႕ကို မိမိႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ ဝန္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႕အပ္ရမယ္။ ဘယ္လႊတ္ေတာ္ရဲ့ သေဘာတူညီခ်က္မွ ယူဖို႕မလိုပါ။ အဲဒီဝန္ႀကီး (၃) ဦးဟာ အစိုးရဝန္ႀကီးျဖစ္ပါလ်က္နဲ႕ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒုတိယကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ရ့ဲ လက္ေအာက္ခံျဖစ္ေနတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအဖြဲ႕၏ အထက္တြင္ ႐ွိေနတယ္ ဆိုတာကို ေလ့လာလွ်င္ လံုးဝမျဖစ္သင့္ပါ။
(၄) စစ္တပ္အခန္းက႑
- စစ္တပ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အမ်ိဳးသားာႏိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္မႈ အခန္းက႑ ပါဝင္ေရးျဖစ္ရမယ္ဆိုတာနဲ႕အညီ ေအာက္ပါအတိုင္း ေနရာအသီးသီးမွာ ဦးေဆာင္ေနတာ ေတြ႕ရမယ္။
- လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွာ ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅% ႐ွိရမယ္။
- သမၼတေ႐ြးခ်ယ္မႈတြင္ ဒုတိယသမၼတမ်ားမွ သမၼတအျဖစ္ တည္႐ွိတာကိုၾကည့္လွ်င္ စစ္တပ္ကဘဲ ျဖစ္ရမယ္။
- ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ဟာ ဒုတိယသမၼတ အဆင့္နဲ႕ ညီတယ္လို႕ ဆိုထားျပန္တယ္။
- အေရးႀကီးဝန္ႀကီးဌာနျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ နယ္စပ္ေရးရာ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွာ စစ္တပ္ကသာ ေနရာယူဖို႕ ျဖစ္တယ္။
- အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီေနရာ (11) ေနရာတြင္ (၆) ေနရာဟာ စစ္တပ္မွ ယူထားျခင္း စသည္တို႕ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ စစ္တပ္ရဲ့ အခန္းက႑အာဏာဟာ အလြန္ပိုမ်ားေနတယ္။ လံုးဝမျဖစ္သင့္ပါ။
(၅) စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုဟုတ္မဟုတ္ ေလ့လာသံုးသပ္ျခင္း။
ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း အစိုးရအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုကို ၾကည့္ရင္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းရဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ (Chief Ministers) မ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက အမည္စာရင္းတင္သြင္း (Nominate) ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္အသီးသီး၏ သေဘာတူညီမႈကို ရယူကာ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက ခန္႕အပ္ေပးရန္ဟု ခ်မွတ္ထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သမၼတက အမည္စာရင္း တင္သြင္းထားေသာ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေလာင္းမ်ားကို အရည္အခ်င္းမျပည့္မွီေၾကာင္း ခိုင္လံုေသာ အေထာက္အထားမျပႏိုင္ပါက အျခားနည္းနဲ႕ ျငင္းပယ္ခြင့္မ႐ွိပါ။ ဒါ့အျပင္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းမွာ ဝန္ႀကီးဌာန ထူေထာင္ခြင့္ႏွင့္ ဝန္ႀကီးမ်ား ခန္႕အပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာကိုလည္း သမၼတကိုပင္ ေပးထားတယ္။ ဝန္ႀကီးဌာနတိုးခ်ဲ႕ျခင္း၊ ေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ ဖ်က္သိမ္းျခင္းႏွင့္ ဝန္ႀကီးမ်ားကို ခန္႕အပ္ျခင္း၊ ရပ္စဲျခင္းအာဏာကိုပါ ေပးထားျခင္းသေဘာေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း အစိုးရမ်ားကို ဗဟိုအစိုးရ အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ သမၼတက တိုက္႐ိုက္ခ်ဳပ္ကိုင္ထားႏိုင္တဲ့ တျပည္ေထာင္ အစိုးရစနစ္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္႐ွိယံုမွ်နဲ႕ ျပည္ေထာင္စုဟု ေခၚဆိုႏိုင္မယ္ မဟုတ္သလို သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွာ မိမိဆႏၵႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႕ကို တိုက္႐ိုက္စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္ခြင့္႐ွိရမယ္။ မ႐ွိခဲ့လွ်င္ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုတခု မျဖစ္ေပ။ ဒါကို အေလးအနက္ထား သံုးသပ္ရမယ္။
ဒါ့အျပင္ ျပည္ေထာင္စုဘ႑ာေငြ ခြဲေဝသံုးစြဲျခင္းတြင္၄င္း၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား အခြင့္အေရးမ်ား တာဝန္ယူျခင္း၊ ခြဲေဝျခင္းတြင္၄င္း ေလ့လာသံုးသပ္လွ်င္ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုတခုအသြင္ မဟုတ္ေပ။
(၆) အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ (National Defenses & Security Council) ႏွင့္ပတ္သက္၍ သံုးသပ္ခ်က္မ်ား
၄င္းေကာင္စီကို
1. ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ
2. ႏိုင္ငံေတာ္ ဒုတိယသမၼတ (၁)
3. ႏိုင္ငံေတာ္ ဒုတိယသမၼတ (၂)
4. ျပည့္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒
5. အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒
6. ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
7. ဒုတိယ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
8. ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
9. ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
10. နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး ဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
11. ႏိုင္ငံျခားေရးရာဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီးမ်ားတို႕ ပါဝင္ဖြဲ႕စည္းထားတယ္။ ၄င္းတြင္စပ္တပ္မွ
- သမၼတႏွင့္ ဒုတိယသမၼတတြင္ (၁) ဦး
- ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
- ဒု - ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
- ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး
- ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး
- နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးဝန္ႀကီး ေနရာတို႕တြင္ အပုိင္ယူထားပါတယ္။
ဒီေကာင္စီဟာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ (Amnesty of Pardon) ေပးသင့္မေပးသင့္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတကို အႀကံေပးပိုင္ခြင့္၊ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ခန္႕ထားေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတအား အႀကံျပဳပိုင္ခြင့္အာဏာ ေပးထားတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီေကာင္စီဟာ သမၼတရဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္ကို အႀကံေပးရန္ မဟုတ္ဘဲ လမ္းၫႊန္မႈေပးရန္ သေဘာေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေကာင္စီဟာ စစ္တပ္အုပ္စိုး အပိုင္စီးတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။
(၇) အေရးေပၚကာလျပဌာန္းခ်က္မ်ားကို သံုးသပ္ျခင္း
ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တာဝန္အ႐ွိဆံုး ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္တဲ့ သမၼတႏွင့္ ဒုတိယသမၼတမ်ားဟာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအေရ အပ္ႏွင္းထားေသာ တာဝန္မ်ားကို ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္အား လႊဲေပးျခင္းမ်ိဳးတြင္ ႏႈတ္ထြက္ေပးရျခင္း မဆိုလိုပါ။ အေရးေပၚကာလအတြင္း၌သာ လႊဲအပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ယာယီရပ္ဆိုင္းထားျခင္းျဖစ္တယ္။ လႊတ္ေတာ္ကိုလည္း ယာယီရပ္ဆိုင္းထားျခင္း ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ အေရးေပၚကာလျပဌာန္းခ်က္ဟာ စစ္တပ္ရဲ့ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ကို လံုးဝတာဝန္ေပးသလို ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ လႊတ္ေတာ္ကို စစ္တပ္က ေနာက္ကြယ္မွႀကိဳးကိုင္ထားၿပီး လူထုအံုၾကႊမႈ ျဖစ္ေပၚလာပါက စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းရန္မလိုဘဲ တရားဝင္ ႏွိမ္ႏွင္းခြင့္ ရ႐ွိေရးအတြက္ ႀကိဳတင္စီစဥ္ထားၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။
(၈) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ျခင္းကို သံုးသပ္ျခင္း
အေျခခံဥပေဒ၏ အေရးႀကီးေသာ အခန္းက႑မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္လွ်င္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္ (၄၄၀) ဦးႏွင့္ အထက္လႊတ္ေတာ္ ၂၂၄ ဦး) စုစုေပါင္း 75% ေက်ာ္ဆႏၵမဲျဖင့္သာ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေၾကာင္း အေျခခံမူမွာ ပါ႐ွိတယ္။ အရပ္သားကိုယ္စားလွယ္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ (၃၃၀) ဦး၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ (၁၆၈) ဦး၊ စုစုေပါင္း (၄၉၈) ဦးမွာ ကိုယ္စားလွယ္ေပါင္း (၄၉၆) ဦးလံုး ဖြဲ႕စည္းပံုအျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ဖို႕ သေဘာတူႏိုင္ေအာင္ မလြယ္ပါ။ စစ္တပ္ ကိုယ္စားလွယ္ဟာ (၁၆၆) ဦး၊ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွာ (၁၁၀) ဦးႏွင့္ အထက္လႊတ္တာ္ (၅၆) ဦး) ဟာ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒုတိယ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္တို႕လက္ေအာက္၌သာ ႐ွိခဲ့တာမို႕ စစ္တပ္ကိုယ္စားလွယ္ (၁၆၆) ဦး မပါလွ်င္ အေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ဖို႕ အေတာ္ခက္ခဲပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အားလံုး၏ 20% လက္မွတ္ေရးထိုးအဆိုျပဳ တင္သြင္းမွသာလွ်င္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က လက္ခံေဆြးေႏြးရမည္ဟု ခ်ဳပ္ထားျပန္သည္ကိုၾကည့္လွ်င္ စစ္တပ္က အခ်ိန္မေ႐ြး လႊတ္ေတာ္ေခၚယူရန္ အဆိုျပဳခြင့္ ႐ွိသည္ျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အေျခခံဥပေဒကို တျဖည္းျဖည္း ျပင္ဆင္သြားႏိုင္သည္ ဆိုသည္မွာ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ေပ။ အခက္အခဲမ်ားစြာ ႐ွိေပသည္။
အထက္ပါ SPDC ရဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို သံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္ ပါတီစံုစနစ္ႏွင့္လည္းမညီ၊ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုအတြက္လည္း အလွမ္းေဝး၊ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္မ်ားႏွင့္လည္း ဆန္႕က်င္ေနတဲ့အတြက္ ျပည္သူအက်ိဳး တိုင္းရင္းသားအက်ိဳးအတြက္ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္။ SPDC ရဲ့ တရားဝင္ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႕၊ စစ္တပ္မွ သက္ဆိုး႐ွည္ေရး ဖန္တီးထားျခင္းျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီ SPDC တို႕အလိုက် ေရးဆြဲထားတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒကို ျပည္သူအေပါင္းတို႕ ေထာက္ခံဖို႕ မျဖစ္ပါ။ လံုးဝ (လံုးဝ) ဆန္႕က်င္ ကန္႕ကြက္သြားရမယ္။
လြပ္လပ္ေရးရၿပီးကာလ တိုင္းရင္းသားျပည္သူတို႕၏ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲ
အသြင္သ႑ာန္မ်ားႏွင့္ လူထုတိုက္ပြဲ လႈပ္႐ွားမႈ အသြင္သ႑ာန္မ်ား
ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ပုိင္းမွာ မဟာလူမ်ိဳးႀကီးဝါဒႏွင့္ အာဏာ႐ွင္စနစ္ေတြေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားဟာ မိမိတို႕ကံၾကမၼာ မိမိတို႕ဖန္တီးခြင့္ဆိုတဲ့ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသားအခြင့္အေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအခြင့္အေရးေတြ ဆံုး႐ႉံးခဲ့ရတယ္။ လြတ္လပ္ေရးကို အတူအရယူမယ္ဆိုၿပီး မူလသေဘာတူထားတဲ့ ပင္လံုစိတ္ဓါတ္ကို ေဖာက္ဖ်က္လာခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေတြဟာ သူတို႕ရဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို ရ႐ွိဖို႕အတြက္ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ အေျခအေန၊ အခ်ိန္ကာလ၊ ေဒသအသီးသီးေတြမွာ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ကို ကိုင္စြဲလာခဲ့ၾကတယ္။
အက်ဥ္းခ်ဳပ္အေနနဲ႕ တိုင္းရင္းသားေတြ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ကို စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ ခဲ့တာေတြကို ေအာက္ပါအတိုင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။
(က) မြန္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1948 ခုႏွစ္ July လ 20 ရက္ေန႕ (၁၃၁၀ ဝါေခါင္လျပည့္ေန႕) မွာစတင္ၿပီး မြန္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို စတင္ခဲ့တယ္။
(ခ) ကရင္နီအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1948 ခုႏွစ္ August လ 17 ရက္ေန႕မွာ စတင္ၿပီး ကရင္နီအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို စတင္ခဲ့တယ္။ (1957 ခုႏွစ္မွာ KNPP ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့တယ္။)
(ဂ) ကရင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1949 ခုႏွစ္ January လ 31 ရက္ေန႕ တနလာၤေန႕မွာ နံနက္ 4 း 30 မွာ ကရင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့ပါတယ္။
(ဃ) ပအိုဝ္ အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1949 ခုႏွစ္ Decemberလ 11 ရက္ေန႕မွာ ပအိုဝ္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့တယ္။
(င) သွ်မ္းအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1958 ခုႏွစ္ May လ 21 ရက္ေန႕ သွ်မ္းအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့တယ္။
(စ) ကခ်င္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1961 ခုႏွစ္မွာ KIO ကို ဖြဲ႕စည္းၿပီး ကခ်င္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို ျမွင့္တင္ခဲ့တယ္။
(ဆ) ပေလာင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1963 ခုႏွစ္ January လ 12 ရက္ေန႕မွာ ပေလာင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ PNF ကို ဖြဲ႕စည္းၿပီး ပေလာင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို တိုးျမွင့္ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
(ဇ) ကယန္းအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1964 ခုႏွစ္ June လ 4 ရက္ေန႕မွာ စတင္ၿပီး ကယန္းအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကတယ္။
(စ်) ရခိုင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1946 မွာ ေတာ္လွန္ေရးစတင္ခဲ့ၿပီး 1967 ခုႏွစ္မွာ ALP ကို စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကၿပီး ရခိုင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
တိုင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ မိမိတို႕ကံၾကမၼာ မိမိတို႕ဖန္တီးခြင့္ဆိုတဲ့ ေၾကြးေၾကာ္သံေတြနဲ႕အတူဘဲ တိုင္းရင္းသား အခြင့္အေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္႐ွားမႈ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးတိုက္ပြဲေတြမွာ ဆင္ႏႊဲလာျခင္းနဲ႕အတူဘဲ လူမ်ိဳးေပါင္းစံုပါဝင္တဲ့ ေအာက္ပါအဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာလည္း လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမွာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
- 1947 ခုႏွစ္မွာ သခင္စိုးေခါင္းေဆာင္တဲ့ အလံနီကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၊ 1948 ခုႏွစ္ March လမွာ သခင္သန္းထြန္း ေခါင္းေဆာင္တဲ့ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီဟာလည္း လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
- 1948 ခုႏွစ္ July လမွာ ဗိုလ္ဖိုးကြန္းေခါင္းေဆာင္တဲ့ ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္ဟာလည္း လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမွာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
- 1988 ခုႏွစ္ November လမွာ ေက်ာင္းသားလူငယ္အမ်ားစုဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္တပ္ဦးကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကၿပီး လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
ထို႕အတူ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား၊ လူငယ္မ်ားႏွင့္ ျပည္သူလူထုေတြဟာ ဆင္းရဲက်ပ္တည္းမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးကေန လြတ္ေျမာက္ေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာေရး၊ တိုက္တက္ေခတ္မွီေသာ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္း လႈပ္႐ွားမႈတိုက္ပြဲအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ တိုက္ပြဲဝင္ေနၾကပါတယ္။
(က) ဘဝရပ္တည္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းမႈမွ လြတ္ေျမာက္ေရးတိုက္ပြဲ
အလုပ္သမား၊ လယ္သမားလူတန္းစားမ်ား၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္းမ်ား စားဝတ္ေနေရး ေျပလည္ဖို႕နဲ႕ ကုန္ေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းေရး၊ ဝန္ထမ္းလစာတိုးျမွင့္ေရး၊ အလုပ္လက္မဲ့မ်ား အလုပ္ရ႐ွိေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ပညာေရးအတြက္ သံုးစြဲေနတဲ့ ပညာေရးအသံုးစရိတ္မ်ား တိုးျမွင့္သံုးစြဲေရး၊ သက္သာေခ်ာင္ခ်ိေရးတိုက္ပြဲ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေ႐ွာက္မႈ ေကာင္းမြန္စြာရ႐ွိေရး၊ လွ်ပ္စစ္မီး၊ ေရ ရ႐ွိေရး၊ အခြန္ေငြမ်ားေလ်ာ့ေပါေကာက္ခံေရး စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈတိုက္ပြဲေတြဟာ ဘဝရပ္တည္ေရးနဲ႕ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းမႈမွ လြတ္ေျမာက္ေရး လႈပ္႐ွားမႈ တိုက္ပြဲအသြင္ သ႑ာန္ေတြျဖစ္တယ္။
(ခ) ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ
ဒီမိုကေရစီေရး၊ လူအခြင့္အေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရး၊ အက်ဥ္းသားမ်ား လူ႕ဂုဏ္သိကၡာ အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ဆက္ဆံျပဳမူေရး၊ စာေပယဥ္ေက်းမႈမ်ား လြတ္လပ္စြာ သင္ၾကားခြင့္၊ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ရ႐ွိေရး၊ တိုင္းရင္းသားစာေပမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳေရး စတဲ့ေတာင္းဆိုမႈတိုက္ပြဲေတြဟာ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး တိုက္ပြဲအသြင္သ႑ာန္ေတြျဖစ္တယ္။
(ဂ) ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ
ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးအေျဖ႐ွာေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ရပ္စဲေရး၊ စစ္အာဏာ႐ွင္စနစ္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းပေပ်ာက္ေရး၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး စတဲ့ ေတာင္းဆိုတိုက္ပြဲေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ အခြင့္အေရး တိုက္ပြဲအသြင္သ႑ာန္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။
ဒီတိုက္ပြဲ လႈပ္႐ွားမႈေတြဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းက ဖဆပလ ေခတ္မွာ အ႐ွိန္နည္းခဲ့ေပမဲ့ စစ္အာဏာ႐ွင္ေခတ္မွာ အ႐ွိန္အဟုန္ ျမင့္မား ျပင္းထန္လာခဲ့တယ္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္အျဖစ္သိ႐ွိႏိုင္ေအာင္ ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
- 1958 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ အိမ္ေစာင့္အစိုးရကို ကန္႕ကြက္ဆႏၵျပ
- 1960 တ႐ုတ္ျဖဴက်းေက်ာ္မႈ၊ အေမရိကန္သံ႐ုံး ဆႏၵျပ
- 1962 ဂ်ဴလိုင္လ 7 ရက္ေန႕မွာ တကၠသိုလ္သမဂၢ အေဆာက္အအံုကို မိုင္းနဲ႕ၿဖိဳခ်ခဲ့၊ က/သ ေသဆံုး၊ ဒဏ္ရာရ။
- 1963 ခုႏွစ္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေက်ာင္းသားဆႏၵျပ
- 1967 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လမွာ တ႐ုတ္-ဗမာ အေရးအခင္း
- 1967 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွာ ဆန္ျပႆနာ
- 1969 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ 1 ရက္ေန႕မွာ ကြ်န္းဆြယ္အားကစားပြဲ အဓိက႐ုဏ္း
- 1970 ခုႏွစ္မွာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေ႐ႊရတုလႈပ္႐ွားမႈ
- 1974 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 6 ရက္ေန႕မွာ အလုပ္သမားအေရးအခင္း၊ သပိတ္ခ်ည္မွ်င္ႏွင့္ အထည္စက္႐ုံ
- 1974 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 5-11 ဦးသန္႕အေရးအခင္း ေက်ာင္းသားအေရးအခင္း
- 1975 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 2 ရက္ေန႕မွာ ေက်ာင္းသားအက်ဥ္းခ်မႈမခံႏိုင္ 6/ 6/ 74
- 1976 ခုႏွစ္ မတ္လ 23 ရက္ေန႕မွာ သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္းရာျပည့္ အေရးေတာ္ပံု
- 1976 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 20 ရက္ေန႕မွာ ဗိုလ္ႀကီးအုန္းေက်ာ္ျမင့္ႏွင့္အဖြဲ႕ အာဏာသိမ္းဖို႕ႀကံစည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတင္ဦး သိလ်က္ႏွင့္ ထိန္ခ်န္၊ အေရးယူျခင္းခံရ။
- 1987 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 5 ရက္ေန႕မွာ ေငြစကၡဴ တရားမဝင္ေၾကျငာၿပီး သိမ္းဆည္းခဲ့
- 1988 ခုႏွစ္ မတ္လ 12/ 13 ရက္ေန႕မွာ စက္မႈေက်ာင္းသား ဘုန္းေမာ္က်ဆံုး
- 1988 ခုႏွစ္ မတ္လ 17 ရက္ေန႕မွာ တံတားနီအေရးအခင္း
- 1988 ခုႏွစ္ ဇြန္လ 15-20 ေက်ာင္းသားသပိတ္ဆက္ျဖစ္
- 1988 ခုႏွစ္ ဇြန္လ 23 ရက္ေန႕မွာ သပိတ္႐ံုးဖြင့္
- 1988 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 28 ရက္ေန႕မွာ ေ႐ႊတိဂံုေက်ာင္းသား ဆႏၵျပပြဲ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 1 ရက္ေန႕မွာ ဗကသက 8888 အေရးေတာ္ပံုအတြက္ လႈံ႕ေဆာ္ဆႏၵျပ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 3 ရက္ေန႕မွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ျပည္သူမ်ားအ႐ွိန္ယူ၍ စတင္လႈပ္႐ွားလာၾက
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 8 ရက္ေန႕မွာ အေထြေထြသပိတ္ေပၚေပါက္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 11 ရက္ေန႕မွာ စစ္တပ္က စတင္ပစ္ခတ္၊ ဆႏၵျပပြဲဆက္လက္ျဖစ္ေပၚ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 12 ရက္ေန႕မွာ စိန္လြင္ျပဳတ္၊ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္တက္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 18 ရက္ေန႕မွာ ဒီမိုကေရစီ လူထုအံုၾကႊမႈ အေရးေတာ္ပံုႀကီးအ႐ွိန္ျမင့္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 24 ရက္ေန႕မွာ စစ္ဥပေဒ႐ုပ္သိမ္း
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 26 ရက္ေန႕မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေ႐ႊတိဂံုဘုရား အေ႐ွ႕ဘက္မုခ္တြင္ တရားေဟာ၊ လူ (၅) သိန္းေက်ာ္တက္ေရာက္။
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 28 ရက္ေန႕မွာ သတၲမႀကိမ္ေျမာက္ ဗကသ ဖြဲ႕ မင္းကိုင္ႏိုင္ဥကၠ႒၊ မကသ ဖြဲ႕ မင္းေဇယ်ာ ဥကၠ႒။
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 2 ရက္ေန႕မွာ RIT ေက်ာင္းသားသပိတ္။
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 6 ရက္ေန႕မွာ ရန္ကုန္ေဆး႐ုံႀကီး အေထြေထြသပိတ္ပြဲျဖစ္ပြား
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 18 ရက္ေန႕မွာ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္အစိုးရျပဳတ္က်၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေစာေမာင္ အာဏာသိမ္းခဲ့။
- 1990 ၾသဂုတ္လ 8 ရက္ေန႕မွာ သံဃာေတာ္မ်ား ပတၲနိကၠဳဇၨနကံေဆာင္ပြဲ
- 1991 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 10-11 RIT ႏွင့္ ပင္မတကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားသပိတ္။
- 1995 ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္စိန္ရတုအထိမ္းအမွတ္ ေက်ာင္းသားလႈပ္႐ွားမႈ
- 1995 ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလမွာ စိန္ရတု က်င္းပ (နဝတႏွင့္အၿပိဳင္ လုပ္ႏိုင္ခဲ့)
- 1996 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 2-9 ရက္ေန႕၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားအံုၾကႊမႈ အေရးအခင္း၊ ေက်ာင္းသား ကိုသက္ဦး ေထာင္ဒဏ္ (၅၁) ႏွစ္ က်ခံရ။
- 1997 ခုနွစ္ မတ္လ 16 ရက္ေန႕ မဟာျမတ္မုနိဘုရားႀကီး ဗိုက္ေဖာက္ခံရမႈ အေရးအခင္း
- 2003 ေက်ာက္ဆည္သံဃာေတာ္မ်ားႏင့္ ကုလားအဓိက႐ုဏ္း
- 2003 ၾသဂုတ္လ 15-25 ဗိုလ္ခင္ၫႊန္႕ႏွင့္ စစ္ေထာက္လွမ္းေရး ဖ်က္သိမ္း
- 2007 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ - စက္တင္ဘာလ ေ႐ႊဝါေရာင္ လူထုဆႏၵျပပြဲ
SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္ေအာက္မွ ျပည္သူ႕ဘဝ
2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ေ႐ႊဝါေရာင္လႈပ္႐ွားမႈၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ SPDC စစ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈဟာ ပိုမိုတင္းက်ပ္လာခဲ့တယ္။ ျပည္သူလူထုမ်ား အေနနဲ႕
1. ႏိုင္ငံေရးအၾကပ္အတည္းအျဖစ္ -
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ပိတ္ပင္ခံရျခင္း၊ ဖ်က္သိမ္းခံရျခင္း၊ ဖမ္းဆီးအေရးယူျခင္း၊ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျပ၍ ဖိအားေပးႏႈတ္ထြက္ေစျခင္း၊ အသိအမွတ္မျပဳျခင္း။
2. တိုင္းရင္းသားသေဘာထားအေပၚ အၾကပ္အတည္း -
တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးမ်ားကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္း၊ ပိတ္ပင္ျခင္း၊ နယ္စပ္ေဒသမ်ား စစ္ဆင္ေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျပည္သူလူထုပိုင္ လယ္ယာေျမသိမ္းကာ စစ္တပ္တိုးခ်ဲ႕ျခင္း
3. စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္း (စားဝတ္ေနေရးႏွင့္ လူမႈေရးအခက္အခဲ)
အလုပ္လက္မဲ့ မ်ားလာျခင္း၊ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ အလုပ္လုပ္သူဦးေရ မ်ားလာျခင္း၊ ကုန္ေစ်းႏႈန္း အဆမတန္ ျမင့္မားျခင္း၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေ႐ွာက္မႈ နိမ့္က်ျခင္း၊ ပညာေရးအဆင့္ နိမ့္က်ျခင္း၊ စရိတ္ႀကီးမားျခင္း၊ စနစ္မတည္ၿငိမ္ျခင္း စသည္တို႕ကို ပိုမိုခံစားလာခဲ့ၾကရပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္တို႕ဟာ ေအာက္ပါအၾကပ္အတည္းနဲ႕လည္း ရင္ဆိုင္ေနရတယ္။
ကေလးစစ္သားခိုင္းေစမႈ၊ တိုင္းရင္းသားမ်ားအား လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ဆင္ေရး၊ ေ႐ွ႕တန္းမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အဓမၼျပဳက်င့္မႈ၊ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ၊ မူးယစ္ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈ၊ ျပည္သူလူထုပိုင္ ဥယ်ာဥ္ၿခံေျမ၊ ေငြေၾကး၊ ပစၥည္းမ်ားကို မတရားသိမ္းယူမႈ၊ 1988 လူထုမ်ားအား အဓမၼ သတ္ျဖတ္မႈ၊ 2003 ခုႏွစ္ ေမလ 30 ရက္ေန႕ ဒီပဲယင္းလူသတ္မႈ၊ 2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပမႈကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္ႏွင္း၊ ရဟန္း႐ွင္ႏွင့္ လူအမ်ားအျပား ေသဆံုးၾကရမႈ စသည္တို႕ကိုလည္း က်ဴးလြန္ေနတဲ့အတြက္ ရဟန္း႐ွင္ ျပည္သူတရပ္လံုးမွာ မခံမရပ္ႏိုင္သည့္အျပင္ ႏိုင္ငံတကာမွလည္း ကုလသမဂၢ ညီလာခံမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ရတယ္။ အမ်ိဳးသား လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ UNSC မွာ အစီအစဥ္တစ္ခုအေနနဲ႕ တင္ျပေဆြးေႏြးၿပီး အဖြဲ႕ဝင္ 15 ႏိုင္ငံ အားလံုးက သေဘာတူညီမႈရ႐ွိၿပီး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာဂမ္ဘာရီကို ေအာက္တိုဘာလနဲ႕ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း (၂) ႀကိမ္ လာေရာက္ ေဆြးေႏြး ေစခဲ့ရတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာ SPDC အစိုးရအား ႏိုင္ငံတကာ တရား႐ံုးမွာ တရားစြဲဆိုရန္ စီစဥ္ေနပါတယ္။
ယခု မိမိတို႕ရဲ့ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အေရးကိစၥဟာ ကမၻာ့အေရးကိစၥ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ SPDC ရဲ့ စစ္အာဏာ႐ွင္စနစ္ ျဖဳတ္ခ်ေရးမွာ
- ရဟန္းသံဃာ၊ ျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လံုး ႏိုးၾကားေနၾကၿပီ
- ႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းအားလံုး စုစည္းေနၾကၿပီ
- ႏိုင္ငံတကာအင္အားစုမ်ားကလည္း စာနာနားလည္ႀကၿပီး ပူးေပါင္းပါဝင္ေနၾကၿပီ ဆိုေတာ့ ေ႐ွ႕တစ္လွမ္းလွမ္းကာ တိုက္ပြဲအ႐ွိန္ျမွင့္ႀကဖို႕ပါပဲ။
SPDC က ကမန္းကတန္းျပဳလုပ္ေသာ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္
SPDC စစ္အုပ္စုဟာ စစ္အာဏာနဲ႕ တရားဝင္အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ 2008 ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ 9 ရက္ေန႕မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 1/2008 နဲ႕ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ၊ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 2/2008 နဲ႕ 2010 ခုႏွစ္မွာ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးမယ္။ 2008 ခုႏွစ္ ေဖာ္ေဖာ္ဝါရီလ 26 ရက္ေန႕မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 3/200 နဲ႕ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲေကာ္မီ႐ွင္ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ နည္းဥပေဒကို ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ဒီအမိန္႕ေၾကျငာစာကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ေအာက္ပါအားနည္းခ်က္မ်ားကို ေတြ႕ရပါမယ္။
(၁) 1/2008 ႏွင့္ 2/2008 ဟာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲျခင္း မၿပီးခင္မွာ ကမန္းကတန္း ထုတ္ျပန္ရျခင္း။
(၂) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပည္သူ႕ဆႏၵေထာက္ခံ/ ကန္႕ကြက္ မေသခ်ာသည့္တိုင္ေအာင္ 2010 ခုႏွစ္မွာ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲလုပ္မည္ဟု ႀကိဳတင္ထုတ္ျပန္ထားျခင္း၊ ( ဒီအခ်က္ဟာ ႐ႉံးလည္းႏိုင္ေအာင္ လုပ္ရမည္ ဆိုသည့္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ႐ွိၿပီးသား ျဖစ္တယ္။)
(၃) ျပည္သူအမ်ားဟာ ဒီဖြဲ႕စည္းပံုအေပၚ အခ်ိန္လံုေလာက္စြာ စဥ္းစား၊ ေဝဖန္၊ အႀကံျပဳ ေထာက္ျပႏိုင္ခြင့္ မ႐ွိျခင္း။
(၄) ျပည္သူအမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္ႏိုင္မည့္ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 5/96 ဥပေဒကို မ႐ုပ္သိမ္းေသးျခင္း။
(၅) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ေရးဆြဲေရးအဖြဲ႕ဝင္ (၅၄) ဦးတြင္၄င္း၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ ေကာ္မီ႐ွင္ (၄၅) ဦးတြင္၄င္း တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ား ေလးစားထိုက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား ပါဝင္မႈ မ႐ွိျခင္း။
(၆) ႏိုင္ငံတကာ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲမ်ား၏ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ မကိုက္ညီျခင္း
စသည့္ အခ်က္ကို ေထာက္ၾကည့္လွ်င္ ဒီျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲဟာ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္တို႕ လံုးဝ (လံုးဝ) အႏိုင္ရေအာင္ အပိုင္ခ်ည္ပြဲျဖစ္တယ္။ ဒီျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲဟာ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္ သက္ဆိုး႐ွည္ေစမည့္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒသာ အတည္ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ -
- ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိတ္သြားမယ္။
- NLD အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရးပါတီအဖြဲ႕အစည္းမ်ား အလိုအေလ်ာက္ ပယ္ၿပီးသား ျဖစ္ေအာင္ လုပ္သြားမယ္။ (၁၉၉၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလာဒ္ ဖ်က္သိမ္းခံရမယ္။)
- ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရယူထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ ႀကိဳတင္ရည္မွန္းထားတဲ့ သံုးပြင့္ဆိုင္ ႏိုင္ငံေရးအရ ေျဖ႐ွင္းျခင္း အဓိပၸါယ္မဲ့သြားမယ္။ SPDC အလိုက် စီစဥ္ၿပီးသားအကြက္သို႕ ဝင္သြားရေတာ့မယ္။
- ႏိုင္ငံတကာရဲ့ အသိမွတ္ျပဳမႈ အထိုက္အေလ်ာက္ ရ႐ွိလာလိမ့္မယ္။ (တ႐ုတ္၊ အႏၵိယ၊ ထိုင္းႏွင့္ အျခားႏိုင္ငံမ်ား)
ဒါေၾကာင့္ ဒီဆႏၵခံယူပြဲကို ေ႐ႊ႕ဆိုင္းသြားေအာင္၊ ပ်က္သြားေအာင္ ပါတီႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ရဲရဲေ႐ွ႕ေဆာင္ကာ ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။
ဒါဆိုရင္ ဘာေတြျပင္ဆင္ၾကရမလဲ
* ျပည္သူေတြဟာ SPDC ရဲ့ အတြင္း သ႐ုပ္မွန္ကို သိဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူေတြဟာ SPDC တဇြတ္ထိုးလုပ္ေနတဲ့ Road Map ရဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ိဳးဆက္၊ အမ်ိဳးသားညီလာခံရဲ့ အားနည္းခ်က္၊ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒရဲ့ အားနည္းခ်က္၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲရဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို သိ႐ွိဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူမ်ား လူထုတိုက္ပြဲ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ တာဝန္ယူပါဝင္လာႏိုင္ေအာင္ ႏိႈးေဆာ္ဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္လာႏိုင္ေအာင္ သတၲိျပဖို႕လိုတယ္။
ဒါေၾကာင့္
- ျပည္သူေတြကို တဦးခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္ဖြဲ႕ခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ ေဒသတစ္ခုလံုးကိုျဖစ္ျဖစ္ ေဆြးေႏြးအသိပညာ ဖလွယ္ၾကပါ။
- မွ်ေဝၾကပါ။
1991/92 ခုႏွစ္မွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္ အမ်ားအျပားကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ခဲ့တယ္။ စစ္အုပ္စုနဲ႕ အတိုက္အခံျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီ အမ်ားစုကိုလည္း ဖ်က္သိမ္းခဲ့တယ္။ ေသခ်ာၿပီးမွ 1992 ေမလ 28 မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 9/92 အရ ႏိုင္ငံေရးပါတီ 7 ပါတီ၊ စစ္အုပ္မွ 7 ဦး၊ ျပည္သူမ်ားေလးစားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၂၈ ဦးတို႕ ၫႈိႏႈိင္းၿပီး အမ်ိဳးသားညီလာခံ က်င္းပရန္ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၉ ရက္ေန႕မွာ စစ္အုပ္စုဟာ တကယ့္လက္ေတြ႕မွာေတာ့ စစ္အုပ္စု ေထာက္ခံတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ အမ်ားစုေတြကို အစုအဖြဲ႕ (၈) ဖြဲ႕ခြဲၿပီး ႏိုင္ငံေရးပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ အစုအဖြဲ႕ (၄၈) ဦး၊ ေ႐ြးခ်ယ္ခံျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၉) ဦး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၁၂) ဦး၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၀) ဦး၊ အလုပ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၉) ဦး၊ လယ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖဲြ႕ (၉၃) ဦး၊ တတ္သိပညာ႐ွင္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၃၅) ဦး၊ အထူးဖိတ္ၾကားသင့္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၈၁) ဦး၊ စုစုေပါင္း (၇၁၂) ဦးနဲ႕ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးေစခဲ့ပါတယ္။ 1996 ခုႏွစ္ မတ္လမွာ NLDဟာ အမ်ိဳးသားညီလာခံကေန ႏႈတ္ထြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ပိတ္ခဲ့ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္အုပ္စုဟာ အမ်ိဳးသားညီလာခံက ဦးတည္ခ်က္ (၆) ခ်က္ႏွင့္ အေသးစိတ္အေျခခံရမည့္မူ (၁၀၄) ခ်က္ကို အတင္းအၾကပ္ အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားညီလာခံအေပၚ ျပည္သူမ်ား ေဝဖန္ေထာက္ျပမႈကို ပိတ္ပင္တဲ့အေနနဲ႕ ၅/၉၆ ဥပေဒကိုလည္း ပိတ္ပင္ကန္႕သတ္ထားခဲ့တယ္။
ဒီလိုအၾကပ္အတည္း ေတြ႕ေနခ်ိန္မွာ စစ္အုပ္စုက 2003 ေမလ 30 မွာ NLD အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ စည္း႐ံုးေရးခရီးစဥ္မွာ ဒီပဲယင္းမွာ အၾကမ္းဖက္ လူသတ္မႈ လုပ္ႀကံခဲ့တယ္။ ဒါကို ျပည္သူေတြႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာမ်ားက ဖိအားေပးမႈ မ်ားစြာ႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေရးအခင္းကို ေ႐ွာင္လႊဲဖို႕ (၃) လအၾကာ ၾသဂုတ္လ 30 မွာ ဗိုလ္ခင္ၫြန္႕ရဲ့ ႏိုင္ငံေရးလမ္းျပေျမပံု (Road Map) (၇) ခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ဒီ လမ္းျပေျမပံုရဲ့ အစီအစဥ္ (၁) ကို 2004 ခုႏွစ္ ေမလ 17 ရက္ေန႕မွာ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ျပန္ဖြင့္ဖို႕လို႕ စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္အုပ္စုဟာ ဒီအမ်ိဳးသားညီလာခံ ဒုတိယပိုင္းမွာ NLD နဲ႕ SNLD မတက္ေရာက္ခဲ့ေတာ့ ပိုၿပီးစိတ္ခ်ေသခ်ာေအာင္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၂၉) ဦး၊ ေ႐ြးခ်ယ္ခံ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၁၅) ဦး၊ အလုပ္သမား ကိုယ္စားလွယ္ အစုအဖဲြ႕ (၄၈) ဦး၊ ေတာင္သူလယ္သမား ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၉၃) ဦး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၆၃၃) ဦး၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္း ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၁၀၉) ဦး၊ အထူးဖိတ္ၾကားသင့္ (အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားေသာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕) အစုအဖြဲ႕ (၁၀၅) ဦး၊ တတ္သိပညာ႐ွင္ ကိုယ္စားလွယ္အစုအဖြဲ႕ (၅၆) ဦး စုစုေပါင္း (၁၀၈၈)ဦးတို႕ တက္ေရာက္ေဆြးေႏြးေစခဲ့ပါတယ္။
ဒုတိယပိုင္းညီလာခံမက်င္းပခင္ႏွင့္ က်င္းပဆဲတြင္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အမ်ိဳးသားညီလာခံက်င္းပေရး ေကာ္မ႐ွင္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲသို႕ သံုးႀကိမ္ အႀကံျပဳစာ ေပးပို႕ခဲ့တယ္။ ဒါကို မလိုက္ေလ်ာခဲ့လို႕ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းတခ်ိဳ႕ ႏႈတ္ထြက္ခဲ့တယ္။
2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 3 မွာ အမ်ိဳးသားညီလာခံ ၿပီးဆံုးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ဟာလည္း ေ႐ႊဝါေရာင္ လူထုဆႏၵေဖာ္ထုတ္ပြဲႀကီးနဲ႕ တိုက္ဆိုင္ေနပါတယ္။ ဒါကို ေ႐ွ႕တကြက္ေက်ာ္ ေျဖသိမ့္လိုတာနဲ႕၊ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေပးမႈ၊ UNSC အေနနဲ႕ UN အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာ ဂမ္ဘာရီ (၂) ခါ ေရာက္႐ွိေတြ႕ဆံုျခင္းႏွင့္ကို တုန္႕ျပန္လိုတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားညီလာခံကို ပြဲသိမ္းခဲ့ပါတယ္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ နဝတ/ နအဖ တို႕ ဇြတ္က်င္္းပေသာ အတုအေယာင္ အမ်ိဳးသားညီလာခံဟာ
- ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္အမ်ားစု ႏိုင္ငံေရးပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ား ပါဝင္ေဆြးေႏြးထားတာ မဟုတ္ဘူး။
- ပါတီ၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား စံုစံုညီညီႏွင့္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ပါဝင္ေဆြးေႏြးထားတာ မ႐ွိဘူး။
- ျပည္သူအမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္ႏိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္တဲ့ (၅/၉၆) ဥပေဒႏွင့္ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားတယ္။
- ေဆြးေႏြးမႈ ရလာဒ္မ်ားဟာ စစ္တပ္၏ အခန္းက႑ကို ဦးစားေပးမႈ အလြန္မ်ားတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ဒီအတုအေယာင္အမ်ိဳးသားညီလာခံရဲ့ ရလာဒ္ အေျခခံမူဟာ မိမိတို႕ ေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ မကိုက္ညီဘူး။ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႕ အလြန္အလွမ္းေဝးေနတယ္။ တစ္ဆို႕ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေျဖ႐ွင္းႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းမဟုတ္ပါ။ မေမွ်ာ္လင့္ပါ။ တိုးတက္ေသာ သာယာေသာ ႏိုင္ငံေတာ္တစ္ခု တည္ေဆာက္ႏိုင္မည္မဟုတ္ဘူးလို႕ ယံုၾကည္တယ္။ စစ္တပ္သက္ဆိုး႐ွည္ေစေရးႏွင့္ တရားဝင္ႏိုင္ငံေတာ္ အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ေရး အတြက္ ႀကိဳးစားစြမ္းေဆာင္ေနျခင္းပင္ ျဖစ္တယ္။
SPDC ရဲဖြဲစည္းပုံအေျခခံဥပေဒကိုသုံးသပ္ျခင္း
SPDC ရဲ႕ အတုအေယာင္အမ်ဳိးသားညီလာခံမွ ရလာဒ္ကို အေျခခံမူအျဖစ္ခံယူၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒအျဖစ္ျပဳလုပ္ထားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ဒီဖြဲ႕စည္းပုံအုပ္ခ်ဳပ္ပုံအေျခခံဥပေဒရဲ႕ အားနည္းခ်က္ကို သိဖို႕လုိတဲ့အတြက္ ဒီဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒကို ေအာက္ပါအတိုင္း(သုံးသပ္ဖုိ႕လုိပါတယ္)
(၁) စစ္မွန္ေသာပါတီစုံစနစ္ ဟုတ္ - မဟုတ္ ေလ႕လာဆန္းစစ္ျခင္း။
ႏုိင္ငံေတာ္အၾကီးအကဲႏွင့္ အစုိးရအဖြဲ႕ အႀကီးအကဲ ျဖစ္သည္႕ သမၼတကို -
(က) အထက္လႊတ္ေတာ္(အရပ္သား ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၈ ဦး ) မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး။
(ခ) ေအာက္လႊတ္ေတာ္(အရပ္သား ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ ၃၃၀ ဦး ) မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး။
(ဂ) ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္မွ ေ႐ြးခ်ယ္ေပးလိုက္ေသာ၊ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ (စစ္ဘက္ ကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၆ ဦး)မွ ဒုတိယသမၼတ တဦး ၄င္း(၃)ဦးအနက္တဦးဦးကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ (အထက္လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ခုေပါင္း)မွ သမၼတအျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ရမည္။ ဒါ႕အျပင္ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ အေတြ႕အႀကဳံ႐ွိသူျဖစ္ရမည္ စေသာသမၼတအရည္အခ်င္းႏွင့္လည္း ျပည့္စုံရမယ္လို႕ ေဖၚျပထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သမၼတဟာ ဘယ္ပါတီကအစုိးရျဖစ္ၿပီး၊ ဘယ္ပါတီဟာ အတိုက္အခံျဖစ္မလဲ မေပၚလြင္ေတာ့ဘူး၊
ဒါေၾကာင့္ အတိုက္အခံပါတီမ႐ွိျခင္းဟာ၊ ပါတီစုံစနစ္မဟုတ္ေၾကာင္း ထင္႐ွားေစတယ္။ ေနာက္ၿပီး ျပည္နယ္/တိုင္းလႊတ္ေတာ္မ်ားတြင္ ျပည္နယ္/တိုင္းအေထြေတြအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဦးစီးမွဴးမ်ားဟာ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္/တိုင္းလႊတ္ေတာ္၏ အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ရမယ္လို႕ ပါ႐ွိတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အႏုိင္ရပါတီ(ကိုယ္စားလွယ္တက္ဝက္ေက်ာ္ အႏုိင္ရသည့္ပါတီ) အစိုးရဖြဲ႕ၿပီး မိမိ ႀကဳိက္ႏွစ္သက္သည့္ ပုဂၢဳိလ္ကို၊ လႊတ္ေတာ္အတြင္းဝန္ (အတြင္းေရးမွဴး)အျဖစ္သာ ခန္႕သင့္တယ္။ ဒီအခ်က္ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အခုဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဟာ စစ္မွန္ေသာ ပါတီစုံစနစ္ မဟုတ္တာ ေသခ်ာတယ္။
(၂) စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ဟုတ္-မဟုတ္ ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း
(က) လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေ႐ြးခ်ယ္ေပးေသာ တပ္မေတာ္သား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅% ပါ႐ွိရမယ္။ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္ ၄၄၀ ဦးတြင္ တပ္မေတာ္သား (၁၁၀) ဦး၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ (၂၂၄)ဦးတြင္ တပ္မေတာ္သား (၅၆)ဦး။
(ခ) လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးတရပ္ရပ္တြင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ သုံးပုံတပုံ တက္ေရာက္လွ်င္ အစည္းအေဝး အထေျမာက္သည္ဟု ပါ႐ွိတယ္။ (သုံးပုံတပုံ အခ်ဳိးသည္ ၃၃.၃% ျဖစ္ ၂၅% က စစ္တပ္ျဖစ္လွ်င္ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တခုခုျပဳလုပ္လိုက အပုိ ၈% ရ႐ွိလွ်င္ အခိ်န္မေ႐ြး လႊတ္ေတာ္ေခၚယူႏိုင္မယ္လု႕ိ သြယ္ဝိုက္ ရည္ရြယ္ၿပီးသားျဖစ္တယ္။
(ဂ) လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တရပ္ရပ္တြင္ မဲေပးပိုင္ခြင့္မ႐ိွသူ ပုဂၢဳိလ္တဦးဦးကအဆုုံး အျဖတ္မဲ ေပးေစျခင္းျဖင့္ အတည္ျပဳခ့ဲေသာ အခ်က္မ်ားကို၊ ေနာက္ေနာင္မွ ေတြ႕႐ွိပါက သက္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ ပ်က္ျပယ္ျခင္းမ႐ွိေစရဟု ပါ႐ွိတယ္၊ ဒီအခ်က္ကိုၾကည္႕ျပီး သုံးသပ္ၿခင္းအားျဖင္႕ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီမျဖစ္ႏုိင္ပါ။ အေျခခံ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ မကိုက္ညီပါ။
(၃) ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားပံုကို ေလ့လာျခင္း
- ႏိုင္ငံေတာ္အႀကီးအကဲသည္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ျဖစ္သည္။
- ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတသည္ မိမိအစိုးရအဖြဲ႕ကို လြပ္လပ္စြာ ဖြဲ႕စည္းခြင့္မ႐ွိဘဲ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ေ႐ြးခ်ယ္ေပးေသာ အေရးႀကီးေသာ ဝန္းႀကီးဌာနမ်ားျဖစ္သည့္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး ဝန္ႀကီးတို႕ကို မိမိႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ ဝန္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႕အပ္ရမယ္။ ဘယ္လႊတ္ေတာ္ရဲ့ သေဘာတူညီခ်က္မွ ယူဖို႕မလိုပါ။ အဲဒီဝန္ႀကီး (၃) ဦးဟာ အစိုးရဝန္ႀကီးျဖစ္ပါလ်က္နဲ႕ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒုတိယကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ရ့ဲ လက္ေအာက္ခံျဖစ္ေနတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအဖြဲ႕၏ အထက္တြင္ ႐ွိေနတယ္ ဆိုတာကို ေလ့လာလွ်င္ လံုးဝမျဖစ္သင့္ပါ။
(၄) စစ္တပ္အခန္းက႑
- စစ္တပ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အမ်ိဳးသားာႏိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္မႈ အခန္းက႑ ပါဝင္ေရးျဖစ္ရမယ္ဆိုတာနဲ႕အညီ ေအာက္ပါအတိုင္း ေနရာအသီးသီးမွာ ဦးေဆာင္ေနတာ ေတြ႕ရမယ္။
- လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွာ ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅% ႐ွိရမယ္။
- သမၼတေ႐ြးခ်ယ္မႈတြင္ ဒုတိယသမၼတမ်ားမွ သမၼတအျဖစ္ တည္႐ွိတာကိုၾကည့္လွ်င္ စစ္တပ္ကဘဲ ျဖစ္ရမယ္။
- ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ဟာ ဒုတိယသမၼတ အဆင့္နဲ႕ ညီတယ္လို႕ ဆိုထားျပန္တယ္။
- အေရးႀကီးဝန္ႀကီးဌာနျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ နယ္စပ္ေရးရာ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီးဌာနမွာ စစ္တပ္ကသာ ေနရာယူဖို႕ ျဖစ္တယ္။
- အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီေနရာ (11) ေနရာတြင္ (၆) ေနရာဟာ စစ္တပ္မွ ယူထားျခင္း စသည္တို႕ကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ စစ္တပ္ရဲ့ အခန္းက႑အာဏာဟာ အလြန္ပိုမ်ားေနတယ္။ လံုးဝမျဖစ္သင့္ပါ။
(၅) စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုဟုတ္မဟုတ္ ေလ့လာသံုးသပ္ျခင္း။
ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း အစိုးရအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုကို ၾကည့္ရင္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းရဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ (Chief Ministers) မ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက အမည္စာရင္းတင္သြင္း (Nominate) ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္အသီးသီး၏ သေဘာတူညီမႈကို ရယူကာ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက ခန္႕အပ္ေပးရန္ဟု ခ်မွတ္ထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သမၼတက အမည္စာရင္း တင္သြင္းထားေသာ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေလာင္းမ်ားကို အရည္အခ်င္းမျပည့္မွီေၾကာင္း ခိုင္လံုေသာ အေထာက္အထားမျပႏိုင္ပါက အျခားနည္းနဲ႕ ျငင္းပယ္ခြင့္မ႐ွိပါ။ ဒါ့အျပင္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းမွာ ဝန္ႀကီးဌာန ထူေထာင္ခြင့္ႏွင့္ ဝန္ႀကီးမ်ား ခန္႕အပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာကိုလည္း သမၼတကိုပင္ ေပးထားတယ္။ ဝန္ႀကီးဌာနတိုးခ်ဲ႕ျခင္း၊ ေလ်ာ့ခ်ျခင္း၊ ဖ်က္သိမ္းျခင္းႏွင့္ ဝန္ႀကီးမ်ားကို ခန္႕အပ္ျခင္း၊ ရပ္စဲျခင္းအာဏာကိုပါ ေပးထားျခင္းသေဘာေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း အစိုးရမ်ားကို ဗဟိုအစိုးရ အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ သမၼတက တိုက္႐ိုက္ခ်ဳပ္ကိုင္ထားႏိုင္တဲ့ တျပည္ေထာင္ အစိုးရစနစ္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္႐ွိယံုမွ်နဲ႕ ျပည္ေထာင္စုဟု ေခၚဆိုႏိုင္မယ္ မဟုတ္သလို သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးမွာ မိမိဆႏၵႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႕ကို တိုက္႐ိုက္စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္ခြင့္႐ွိရမယ္။ မ႐ွိခဲ့လွ်င္ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုတခု မျဖစ္ေပ။ ဒါကို အေလးအနက္ထား သံုးသပ္ရမယ္။
ဒါ့အျပင္ ျပည္ေထာင္စုဘ႑ာေငြ ခြဲေဝသံုးစြဲျခင္းတြင္၄င္း၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား အခြင့္အေရးမ်ား တာဝန္ယူျခင္း၊ ခြဲေဝျခင္းတြင္၄င္း ေလ့လာသံုးသပ္လွ်င္ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုတခုအသြင္ မဟုတ္ေပ။
(၆) အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ (National Defenses & Security Council) ႏွင့္ပတ္သက္၍ သံုးသပ္ခ်က္မ်ား
၄င္းေကာင္စီကို
1. ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ
2. ႏိုင္ငံေတာ္ ဒုတိယသမၼတ (၁)
3. ႏိုင္ငံေတာ္ ဒုတိယသမၼတ (၂)
4. ျပည့္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒
5. အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒
6. ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
7. ဒုတိယ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
8. ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
9. ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
10. နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရး ဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီး
11. ႏိုင္ငံျခားေရးရာဝန္ႀကီးဌာန ဝန္ႀကီးမ်ားတို႕ ပါဝင္ဖြဲ႕စည္းထားတယ္။ ၄င္းတြင္စပ္တပ္မွ
- သမၼတႏွင့္ ဒုတိယသမၼတတြင္ (၁) ဦး
- ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
- ဒု - ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္
- ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး
- ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး
- နယ္စပ္ေရးရာ ကာကြယ္ေရးႏွင့္ လံုၿခံဳေရးဝန္ႀကီး ေနရာတို႕တြင္ အပုိင္ယူထားပါတယ္။
ဒီေကာင္စီဟာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ (Amnesty of Pardon) ေပးသင့္မေပးသင့္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတကို အႀကံေပးပိုင္ခြင့္၊ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ခန္႕ထားေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတအား အႀကံျပဳပိုင္ခြင့္အာဏာ ေပးထားတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီေကာင္စီဟာ သမၼတရဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္ကို အႀကံေပးရန္ မဟုတ္ဘဲ လမ္းၫႊန္မႈေပးရန္ သေဘာေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေကာင္စီဟာ စစ္တပ္အုပ္စိုး အပိုင္စီးတဲ့ သေဘာျဖစ္ပါတယ္။
(၇) အေရးေပၚကာလျပဌာန္းခ်က္မ်ားကို သံုးသပ္ျခင္း
ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တာဝန္အ႐ွိဆံုး ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္တဲ့ သမၼတႏွင့္ ဒုတိယသမၼတမ်ားဟာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအေရ အပ္ႏွင္းထားေသာ တာဝန္မ်ားကို ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္အား လႊဲေပးျခင္းမ်ိဳးတြင္ ႏႈတ္ထြက္ေပးရျခင္း မဆိုလိုပါ။ အေရးေပၚကာလအတြင္း၌သာ လႊဲအပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ယာယီရပ္ဆိုင္းထားျခင္းျဖစ္တယ္။ လႊတ္ေတာ္ကိုလည္း ယာယီရပ္ဆိုင္းထားျခင္း ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ အေရးေပၚကာလျပဌာန္းခ်က္ဟာ စစ္တပ္ရဲ့ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ကို လံုးဝတာဝန္ေပးသလို ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ လႊတ္ေတာ္ကို စစ္တပ္က ေနာက္ကြယ္မွႀကိဳးကိုင္ထားၿပီး လူထုအံုၾကႊမႈ ျဖစ္ေပၚလာပါက စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းရန္မလိုဘဲ တရားဝင္ ႏွိမ္ႏွင္းခြင့္ ရ႐ွိေရးအတြက္ ႀကိဳတင္စီစဥ္ထားၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။
(၈) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ျခင္းကို သံုးသပ္ျခင္း
အေျခခံဥပေဒ၏ အေရးႀကီးေသာ အခန္းက႑မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္လွ်င္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္ (၄၄၀) ဦးႏွင့္ အထက္လႊတ္ေတာ္ ၂၂၄ ဦး) စုစုေပါင္း 75% ေက်ာ္ဆႏၵမဲျဖင့္သာ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေၾကာင္း အေျခခံမူမွာ ပါ႐ွိတယ္။ အရပ္သားကိုယ္စားလွယ္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ (၃၃၀) ဦး၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ (၁၆၈) ဦး၊ စုစုေပါင္း (၄၉၈) ဦးမွာ ကိုယ္စားလွယ္ေပါင္း (၄၉၆) ဦးလံုး ဖြဲ႕စည္းပံုအျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ဖို႕ သေဘာတူႏိုင္ေအာင္ မလြယ္ပါ။ စစ္တပ္ ကိုယ္စားလွယ္ဟာ (၁၆၆) ဦး၊ (ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွာ (၁၁၀) ဦးႏွင့္ အထက္လႊတ္တာ္ (၅၆) ဦး) ဟာ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒုတိယ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္တို႕လက္ေအာက္၌သာ ႐ွိခဲ့တာမို႕ စစ္တပ္ကိုယ္စားလွယ္ (၁၆၆) ဦး မပါလွ်င္ အေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ဖို႕ အေတာ္ခက္ခဲပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အားလံုး၏ 20% လက္မွတ္ေရးထိုးအဆိုျပဳ တင္သြင္းမွသာလွ်င္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က လက္ခံေဆြးေႏြးရမည္ဟု ခ်ဳပ္ထားျပန္သည္ကိုၾကည့္လွ်င္ စစ္တပ္က အခ်ိန္မေ႐ြး လႊတ္ေတာ္ေခၚယူရန္ အဆိုျပဳခြင့္ ႐ွိသည္ျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အေျခခံဥပေဒကို တျဖည္းျဖည္း ျပင္ဆင္သြားႏိုင္သည္ ဆိုသည္မွာ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ေပ။ အခက္အခဲမ်ားစြာ ႐ွိေပသည္။
အထက္ပါ SPDC ရဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို သံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္ ပါတီစံုစနစ္ႏွင့္လည္းမညီ၊ စစ္မွန္ေသာ ျပည္ေထာင္စုအတြက္လည္း အလွမ္းေဝး၊ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္မ်ားႏွင့္လည္း ဆန္႕က်င္ေနတဲ့အတြက္ ျပည္သူအက်ိဳး တိုင္းရင္းသားအက်ိဳးအတြက္ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္။ SPDC ရဲ့ တရားဝင္ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႕၊ စစ္တပ္မွ သက္ဆိုး႐ွည္ေရး ဖန္တီးထားျခင္းျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီ SPDC တို႕အလိုက် ေရးဆြဲထားတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒကို ျပည္သူအေပါင္းတို႕ ေထာက္ခံဖို႕ မျဖစ္ပါ။ လံုးဝ (လံုးဝ) ဆန္႕က်င္ ကန္႕ကြက္သြားရမယ္။
လြပ္လပ္ေရးရၿပီးကာလ တိုင္းရင္းသားျပည္သူတို႕၏ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲ
အသြင္သ႑ာန္မ်ားႏွင့္ လူထုတိုက္ပြဲ လႈပ္႐ွားမႈ အသြင္သ႑ာန္မ်ား
ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ပုိင္းမွာ မဟာလူမ်ိဳးႀကီးဝါဒႏွင့္ အာဏာ႐ွင္စနစ္ေတြေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားဟာ မိမိတို႕ကံၾကမၼာ မိမိတို႕ဖန္တီးခြင့္ဆိုတဲ့ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသားအခြင့္အေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီအခြင့္အေရးေတြ ဆံုး႐ႉံးခဲ့ရတယ္။ လြတ္လပ္ေရးကို အတူအရယူမယ္ဆိုၿပီး မူလသေဘာတူထားတဲ့ ပင္လံုစိတ္ဓါတ္ကို ေဖာက္ဖ်က္လာခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေတြဟာ သူတို႕ရဲ့ အခြင့္အေရးေတြကို ရ႐ွိဖို႕အတြက္ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ အေျခအေန၊ အခ်ိန္ကာလ၊ ေဒသအသီးသီးေတြမွာ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ကို ကိုင္စြဲလာခဲ့ၾကတယ္။
အက်ဥ္းခ်ဳပ္အေနနဲ႕ တိုင္းရင္းသားေတြ လက္နက္ကိုင္လမ္းစဥ္ကို စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ ခဲ့တာေတြကို ေအာက္ပါအတိုင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။
(က) မြန္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1948 ခုႏွစ္ July လ 20 ရက္ေန႕ (၁၃၁၀ ဝါေခါင္လျပည့္ေန႕) မွာစတင္ၿပီး မြန္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို စတင္ခဲ့တယ္။
(ခ) ကရင္နီအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1948 ခုႏွစ္ August လ 17 ရက္ေန႕မွာ စတင္ၿပီး ကရင္နီအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို စတင္ခဲ့တယ္။ (1957 ခုႏွစ္မွာ KNPP ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့တယ္။)
(ဂ) ကရင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1949 ခုႏွစ္ January လ 31 ရက္ေန႕ တနလာၤေန႕မွာ နံနက္ 4 း 30 မွာ ကရင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့ပါတယ္။
(ဃ) ပအိုဝ္ အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1949 ခုႏွစ္ Decemberလ 11 ရက္ေန႕မွာ ပအိုဝ္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့တယ္။
(င) သွ်မ္းအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1958 ခုႏွစ္ May လ 21 ရက္ေန႕ သွ်မ္းအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး စတင္ခဲ့တယ္။
(စ) ကခ်င္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1961 ခုႏွစ္မွာ KIO ကို ဖြဲ႕စည္းၿပီး ကခ်င္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို ျမွင့္တင္ခဲ့တယ္။
(ဆ) ပေလာင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1963 ခုႏွစ္ January လ 12 ရက္ေန႕မွာ ပေလာင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ PNF ကို ဖြဲ႕စည္းၿပီး ပေလာင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို တိုးျမွင့္ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
(ဇ) ကယန္းအမ်ိဳးသားေတြဟာ 1964 ခုႏွစ္ June လ 4 ရက္ေန႕မွာ စတင္ၿပီး ကယန္းအမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကတယ္။
(စ်) ရခိုင္အမ်ိဳးသားေတြဟာ 1946 မွာ ေတာ္လွန္ေရးစတင္ခဲ့ၿပီး 1967 ခုႏွစ္မွာ ALP ကို စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကၿပီး ရခိုင္အမ်ိဳးသား လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
တိုင္းရင္းသားမ်ားေတြဟာ မိမိတို႕ကံၾကမၼာ မိမိတို႕ဖန္တီးခြင့္ဆိုတဲ့ ေၾကြးေၾကာ္သံေတြနဲ႕အတူဘဲ တိုင္းရင္းသား အခြင့္အေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္႐ွားမႈ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးတိုက္ပြဲေတြမွာ ဆင္ႏႊဲလာျခင္းနဲ႕အတူဘဲ လူမ်ိဳးေပါင္းစံုပါဝင္တဲ့ ေအာက္ပါအဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာလည္း လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမွာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
- 1947 ခုႏွစ္မွာ သခင္စိုးေခါင္းေဆာင္တဲ့ အလံနီကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၊ 1948 ခုႏွစ္ March လမွာ သခင္သန္းထြန္း ေခါင္းေဆာင္တဲ့ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီဟာလည္း လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္။
- 1948 ခုႏွစ္ July လမွာ ဗိုလ္ဖိုးကြန္းေခါင္းေဆာင္တဲ့ ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္ဟာလည္း လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲမွာ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
- 1988 ခုႏွစ္ November လမွာ ေက်ာင္းသားလူငယ္အမ်ားစုဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္တပ္ဦးကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကၿပီး လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို ဆင္ႏႊဲလာခဲ့တယ္။
ထို႕အတူ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား၊ လူငယ္မ်ားႏွင့္ ျပည္သူလူထုေတြဟာ ဆင္းရဲက်ပ္တည္းမႈ အမ်ိဳးမ်ိဳးကေန လြတ္ေျမာက္ေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းသာယာေရး၊ တိုက္တက္ေခတ္မွီေသာ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္း လႈပ္႐ွားမႈတိုက္ပြဲအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ တိုက္ပြဲဝင္ေနၾကပါတယ္။
(က) ဘဝရပ္တည္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းမႈမွ လြတ္ေျမာက္ေရးတိုက္ပြဲ
အလုပ္သမား၊ လယ္သမားလူတန္းစားမ်ား၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံဝန္ထမ္းမ်ား စားဝတ္ေနေရး ေျပလည္ဖို႕နဲ႕ ကုန္ေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းေရး၊ ဝန္ထမ္းလစာတိုးျမွင့္ေရး၊ အလုပ္လက္မဲ့မ်ား အလုပ္ရ႐ွိေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ပညာေရးအတြက္ သံုးစြဲေနတဲ့ ပညာေရးအသံုးစရိတ္မ်ား တိုးျမွင့္သံုးစြဲေရး၊ သက္သာေခ်ာင္ခ်ိေရးတိုက္ပြဲ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေ႐ွာက္မႈ ေကာင္းမြန္စြာရ႐ွိေရး၊ လွ်ပ္စစ္မီး၊ ေရ ရ႐ွိေရး၊ အခြန္ေငြမ်ားေလ်ာ့ေပါေကာက္ခံေရး စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈတိုက္ပြဲေတြဟာ ဘဝရပ္တည္ေရးနဲ႕ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းမႈမွ လြတ္ေျမာက္ေရး လႈပ္႐ွားမႈ တိုက္ပြဲအသြင္ သ႑ာန္ေတြျဖစ္တယ္။
(ခ) ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ
ဒီမိုကေရစီေရး၊ လူအခြင့္အေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရး၊ အက်ဥ္းသားမ်ား လူ႕ဂုဏ္သိကၡာ အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ဆက္ဆံျပဳမူေရး၊ စာေပယဥ္ေက်းမႈမ်ား လြတ္လပ္စြာ သင္ၾကားခြင့္၊ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ရ႐ွိေရး၊ တိုင္းရင္းသားစာေပမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳေရး စတဲ့ေတာင္းဆိုမႈတိုက္ပြဲေတြဟာ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး တိုက္ပြဲအသြင္သ႑ာန္ေတြျဖစ္တယ္။
(ဂ) ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ
ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးအေျဖ႐ွာေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ရပ္စဲေရး၊ စစ္အာဏာ႐ွင္စနစ္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းပေပ်ာက္ေရး၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး စတဲ့ ေတာင္းဆိုတိုက္ပြဲေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ အခြင့္အေရး တိုက္ပြဲအသြင္သ႑ာန္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။
ဒီတိုက္ပြဲ လႈပ္႐ွားမႈေတြဟာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းက ဖဆပလ ေခတ္မွာ အ႐ွိန္နည္းခဲ့ေပမဲ့ စစ္အာဏာ႐ွင္ေခတ္မွာ အ႐ွိန္အဟုန္ ျမင့္မား ျပင္းထန္လာခဲ့တယ္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္အျဖစ္သိ႐ွိႏိုင္ေအာင္ ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
- 1958 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ အိမ္ေစာင့္အစိုးရကို ကန္႕ကြက္ဆႏၵျပ
- 1960 တ႐ုတ္ျဖဴက်းေက်ာ္မႈ၊ အေမရိကန္သံ႐ုံး ဆႏၵျပ
- 1962 ဂ်ဴလိုင္လ 7 ရက္ေန႕မွာ တကၠသိုလ္သမဂၢ အေဆာက္အအံုကို မိုင္းနဲ႕ၿဖိဳခ်ခဲ့၊ က/သ ေသဆံုး၊ ဒဏ္ရာရ။
- 1963 ခုႏွစ္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေက်ာင္းသားဆႏၵျပ
- 1967 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လမွာ တ႐ုတ္-ဗမာ အေရးအခင္း
- 1967 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွာ ဆန္ျပႆနာ
- 1969 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ 1 ရက္ေန႕မွာ ကြ်န္းဆြယ္အားကစားပြဲ အဓိက႐ုဏ္း
- 1970 ခုႏွစ္မွာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေ႐ႊရတုလႈပ္႐ွားမႈ
- 1974 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 6 ရက္ေန႕မွာ အလုပ္သမားအေရးအခင္း၊ သပိတ္ခ်ည္မွ်င္ႏွင့္ အထည္စက္႐ုံ
- 1974 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 5-11 ဦးသန္႕အေရးအခင္း ေက်ာင္းသားအေရးအခင္း
- 1975 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 2 ရက္ေန႕မွာ ေက်ာင္းသားအက်ဥ္းခ်မႈမခံႏိုင္ 6/ 6/ 74
- 1976 ခုႏွစ္ မတ္လ 23 ရက္ေန႕မွာ သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္းရာျပည့္ အေရးေတာ္ပံု
- 1976 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 20 ရက္ေန႕မွာ ဗိုလ္ႀကီးအုန္းေက်ာ္ျမင့္ႏွင့္အဖြဲ႕ အာဏာသိမ္းဖို႕ႀကံစည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတင္ဦး သိလ်က္ႏွင့္ ထိန္ခ်န္၊ အေရးယူျခင္းခံရ။
- 1987 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 5 ရက္ေန႕မွာ ေငြစကၡဴ တရားမဝင္ေၾကျငာၿပီး သိမ္းဆည္းခဲ့
- 1988 ခုႏွစ္ မတ္လ 12/ 13 ရက္ေန႕မွာ စက္မႈေက်ာင္းသား ဘုန္းေမာ္က်ဆံုး
- 1988 ခုႏွစ္ မတ္လ 17 ရက္ေန႕မွာ တံတားနီအေရးအခင္း
- 1988 ခုႏွစ္ ဇြန္လ 15-20 ေက်ာင္းသားသပိတ္ဆက္ျဖစ္
- 1988 ခုႏွစ္ ဇြန္လ 23 ရက္ေန႕မွာ သပိတ္႐ံုးဖြင့္
- 1988 ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ 28 ရက္ေန႕မွာ ေ႐ႊတိဂံုေက်ာင္းသား ဆႏၵျပပြဲ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 1 ရက္ေန႕မွာ ဗကသက 8888 အေရးေတာ္ပံုအတြက္ လႈံ႕ေဆာ္ဆႏၵျပ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 3 ရက္ေန႕မွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ျပည္သူမ်ားအ႐ွိန္ယူ၍ စတင္လႈပ္႐ွားလာၾက
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 8 ရက္ေန႕မွာ အေထြေထြသပိတ္ေပၚေပါက္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 11 ရက္ေန႕မွာ စစ္တပ္က စတင္ပစ္ခတ္၊ ဆႏၵျပပြဲဆက္လက္ျဖစ္ေပၚ
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 12 ရက္ေန႕မွာ စိန္လြင္ျပဳတ္၊ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္တက္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 18 ရက္ေန႕မွာ ဒီမိုကေရစီ လူထုအံုၾကႊမႈ အေရးေတာ္ပံုႀကီးအ႐ွိန္ျမင့္
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 24 ရက္ေန႕မွာ စစ္ဥပေဒ႐ုပ္သိမ္း
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 26 ရက္ေန႕မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေ႐ႊတိဂံုဘုရား အေ႐ွ႕ဘက္မုခ္တြင္ တရားေဟာ၊ လူ (၅) သိန္းေက်ာ္တက္ေရာက္။
- 1988 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ 28 ရက္ေန႕မွာ သတၲမႀကိမ္ေျမာက္ ဗကသ ဖြဲ႕ မင္းကိုင္ႏိုင္ဥကၠ႒၊ မကသ ဖြဲ႕ မင္းေဇယ်ာ ဥကၠ႒။
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 2 ရက္ေန႕မွာ RIT ေက်ာင္းသားသပိတ္။
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 6 ရက္ေန႕မွာ ရန္ကုန္ေဆး႐ုံႀကီး အေထြေထြသပိတ္ပြဲျဖစ္ပြား
- 1988 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ 18 ရက္ေန႕မွာ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္အစိုးရျပဳတ္က်၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေစာေမာင္ အာဏာသိမ္းခဲ့။
- 1990 ၾသဂုတ္လ 8 ရက္ေန႕မွာ သံဃာေတာ္မ်ား ပတၲနိကၠဳဇၨနကံေဆာင္ပြဲ
- 1991 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 10-11 RIT ႏွင့္ ပင္မတကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားသပိတ္။
- 1995 ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္စိန္ရတုအထိမ္းအမွတ္ ေက်ာင္းသားလႈပ္႐ွားမႈ
- 1995 ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလမွာ စိန္ရတု က်င္းပ (နဝတႏွင့္အၿပိဳင္ လုပ္ႏိုင္ခဲ့)
- 1996 ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ 2-9 ရက္ေန႕၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားအံုၾကႊမႈ အေရးအခင္း၊ ေက်ာင္းသား ကိုသက္ဦး ေထာင္ဒဏ္ (၅၁) ႏွစ္ က်ခံရ။
- 1997 ခုနွစ္ မတ္လ 16 ရက္ေန႕ မဟာျမတ္မုနိဘုရားႀကီး ဗိုက္ေဖာက္ခံရမႈ အေရးအခင္း
- 2003 ေက်ာက္ဆည္သံဃာေတာ္မ်ားႏင့္ ကုလားအဓိက႐ုဏ္း
- 2003 ၾသဂုတ္လ 15-25 ဗိုလ္ခင္ၫႊန္႕ႏွင့္ စစ္ေထာက္လွမ္းေရး ဖ်က္သိမ္း
- 2007 ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ - စက္တင္ဘာလ ေ႐ႊဝါေရာင္ လူထုဆႏၵျပပြဲ
SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္ေအာက္မွ ျပည္သူ႕ဘဝ
2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ေ႐ႊဝါေရာင္လႈပ္႐ွားမႈၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ SPDC စစ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈဟာ ပိုမိုတင္းက်ပ္လာခဲ့တယ္။ ျပည္သူလူထုမ်ား အေနနဲ႕
1. ႏိုင္ငံေရးအၾကပ္အတည္းအျဖစ္ -
ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ပိတ္ပင္ခံရျခင္း၊ ဖ်က္သိမ္းခံရျခင္း၊ ဖမ္းဆီးအေရးယူျခင္း၊ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျပ၍ ဖိအားေပးႏႈတ္ထြက္ေစျခင္း၊ အသိအမွတ္မျပဳျခင္း။
2. တိုင္းရင္းသားသေဘာထားအေပၚ အၾကပ္အတည္း -
တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးမ်ားကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္း၊ ပိတ္ပင္ျခင္း၊ နယ္စပ္ေဒသမ်ား စစ္ဆင္ေရးျပဳလုပ္ျခင္း၊ တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ ျပည္သူလူထုပိုင္ လယ္ယာေျမသိမ္းကာ စစ္တပ္တိုးခ်ဲ႕ျခင္း
3. စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္း (စားဝတ္ေနေရးႏွင့္ လူမႈေရးအခက္အခဲ)
အလုပ္လက္မဲ့ မ်ားလာျခင္း၊ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ အလုပ္လုပ္သူဦးေရ မ်ားလာျခင္း၊ ကုန္ေစ်းႏႈန္း အဆမတန္ ျမင့္မားျခင္း၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေ႐ွာက္မႈ နိမ့္က်ျခင္း၊ ပညာေရးအဆင့္ နိမ့္က်ျခင္း၊ စရိတ္ႀကီးမားျခင္း၊ စနစ္မတည္ၿငိမ္ျခင္း စသည္တို႕ကို ပိုမိုခံစားလာခဲ့ၾကရပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္တို႕ဟာ ေအာက္ပါအၾကပ္အတည္းနဲ႕လည္း ရင္ဆိုင္ေနရတယ္။
ကေလးစစ္သားခိုင္းေစမႈ၊ တိုင္းရင္းသားမ်ားအား လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ဆင္ေရး၊ ေ႐ွ႕တန္းမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အဓမၼျပဳက်င့္မႈ၊ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ၊ မူးယစ္ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈ၊ ျပည္သူလူထုပိုင္ ဥယ်ာဥ္ၿခံေျမ၊ ေငြေၾကး၊ ပစၥည္းမ်ားကို မတရားသိမ္းယူမႈ၊ 1988 လူထုမ်ားအား အဓမၼ သတ္ျဖတ္မႈ၊ 2003 ခုႏွစ္ ေမလ 30 ရက္ေန႕ ဒီပဲယင္းလူသတ္မႈ၊ 2007 ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပမႈကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္ႏွင္း၊ ရဟန္း႐ွင္ႏွင့္ လူအမ်ားအျပား ေသဆံုးၾကရမႈ စသည္တို႕ကိုလည္း က်ဴးလြန္ေနတဲ့အတြက္ ရဟန္း႐ွင္ ျပည္သူတရပ္လံုးမွာ မခံမရပ္ႏိုင္သည့္အျပင္ ႏိုင္ငံတကာမွလည္း ကုလသမဂၢ ညီလာခံမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ရတယ္။ အမ်ိဳးသား လံုၿခံဳေရးေကာင္စီ UNSC မွာ အစီအစဥ္တစ္ခုအေနနဲ႕ တင္ျပေဆြးေႏြးၿပီး အဖြဲ႕ဝင္ 15 ႏိုင္ငံ အားလံုးက သေဘာတူညီမႈရ႐ွိၿပီး အထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာဂမ္ဘာရီကို ေအာက္တိုဘာလနဲ႕ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း (၂) ႀကိမ္ လာေရာက္ ေဆြးေႏြး ေစခဲ့ရတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာ SPDC အစိုးရအား ႏိုင္ငံတကာ တရား႐ံုးမွာ တရားစြဲဆိုရန္ စီစဥ္ေနပါတယ္။
ယခု မိမိတို႕ရဲ့ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အေရးကိစၥဟာ ကမၻာ့အေရးကိစၥ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ SPDC ရဲ့ စစ္အာဏာ႐ွင္စနစ္ ျဖဳတ္ခ်ေရးမွာ
- ရဟန္းသံဃာ၊ ျပည္သူလူထုတစ္ရပ္လံုး ႏိုးၾကားေနၾကၿပီ
- ႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းအားလံုး စုစည္းေနၾကၿပီ
- ႏိုင္ငံတကာအင္အားစုမ်ားကလည္း စာနာနားလည္ႀကၿပီး ပူးေပါင္းပါဝင္ေနၾကၿပီ ဆိုေတာ့ ေ႐ွ႕တစ္လွမ္းလွမ္းကာ တိုက္ပြဲအ႐ွိန္ျမွင့္ႀကဖို႕ပါပဲ။
SPDC က ကမန္းကတန္းျပဳလုပ္ေသာ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္
SPDC စစ္အုပ္စုဟာ စစ္အာဏာနဲ႕ တရားဝင္အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ 2008 ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ 9 ရက္ေန႕မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 1/2008 နဲ႕ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ၊ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 2/2008 နဲ႕ 2010 ခုႏွစ္မွာ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲ က်င္းပေပးမယ္။ 2008 ခုႏွစ္ ေဖာ္ေဖာ္ဝါရီလ 26 ရက္ေန႕မွာ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 3/200 နဲ႕ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲေကာ္မီ႐ွင္ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ နည္းဥပေဒကို ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ ဒီအမိန္႕ေၾကျငာစာကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ ေအာက္ပါအားနည္းခ်က္မ်ားကို ေတြ႕ရပါမယ္။
(၁) 1/2008 ႏွင့္ 2/2008 ဟာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲျခင္း မၿပီးခင္မွာ ကမန္းကတန္း ထုတ္ျပန္ရျခင္း။
(၂) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပည္သူ႕ဆႏၵေထာက္ခံ/ ကန္႕ကြက္ မေသခ်ာသည့္တိုင္ေအာင္ 2010 ခုႏွစ္မွာ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲလုပ္မည္ဟု ႀကိဳတင္ထုတ္ျပန္ထားျခင္း၊ ( ဒီအခ်က္ဟာ ႐ႉံးလည္းႏိုင္ေအာင္ လုပ္ရမည္ ဆိုသည့္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ႐ွိၿပီးသား ျဖစ္တယ္။)
(၃) ျပည္သူအမ်ားဟာ ဒီဖြဲ႕စည္းပံုအေပၚ အခ်ိန္လံုေလာက္စြာ စဥ္းစား၊ ေဝဖန္၊ အႀကံျပဳ ေထာက္ျပႏိုင္ခြင့္ မ႐ွိျခင္း။
(၄) ျပည္သူအမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္ႏိုင္မည့္ အမိန္႕ေၾကျငာစာအမွတ္ 5/96 ဥပေဒကို မ႐ုပ္သိမ္းေသးျခင္း။
(၅) ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ေရးဆြဲေရးအဖြဲ႕ဝင္ (၅၄) ဦးတြင္၄င္း၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲ ေကာ္မီ႐ွင္ (၄၅) ဦးတြင္၄င္း တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ား ေလးစားထိုက္ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား ပါဝင္မႈ မ႐ွိျခင္း။
(၆) ႏိုင္ငံတကာ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲမ်ား၏ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ မကိုက္ညီျခင္း
စသည့္ အခ်က္ကို ေထာက္ၾကည့္လွ်င္ ဒီျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲဟာ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္တို႕ လံုးဝ (လံုးဝ) အႏိုင္ရေအာင္ အပိုင္ခ်ည္ပြဲျဖစ္တယ္။ ဒီျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲဟာ SPDC စစ္အာဏာ႐ွင္ သက္ဆိုး႐ွည္ေစမည့္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒသာ အတည္ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ -
- ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိတ္သြားမယ္။
- NLD အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရးပါတီအဖြဲ႕အစည္းမ်ား အလိုအေလ်ာက္ ပယ္ၿပီးသား ျဖစ္ေအာင္ လုပ္သြားမယ္။ (၁၉၉၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလာဒ္ ဖ်က္သိမ္းခံရမယ္။)
- ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရယူထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ ႀကိဳတင္ရည္မွန္းထားတဲ့ သံုးပြင့္ဆိုင္ ႏိုင္ငံေရးအရ ေျဖ႐ွင္းျခင္း အဓိပၸါယ္မဲ့သြားမယ္။ SPDC အလိုက် စီစဥ္ၿပီးသားအကြက္သို႕ ဝင္သြားရေတာ့မယ္။
- ႏိုင္ငံတကာရဲ့ အသိမွတ္ျပဳမႈ အထိုက္အေလ်ာက္ ရ႐ွိလာလိမ့္မယ္။ (တ႐ုတ္၊ အႏၵိယ၊ ထိုင္းႏွင့္ အျခားႏိုင္ငံမ်ား)
ဒါေၾကာင့္ ဒီဆႏၵခံယူပြဲကို ေ႐ႊ႕ဆိုင္းသြားေအာင္၊ ပ်က္သြားေအာင္ ပါတီႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ရဲရဲေ႐ွ႕ေဆာင္ကာ ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။
ဒါဆိုရင္ ဘာေတြျပင္ဆင္ၾကရမလဲ
* ျပည္သူေတြဟာ SPDC ရဲ့ အတြင္း သ႐ုပ္မွန္ကို သိဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူေတြဟာ SPDC တဇြတ္ထိုးလုပ္ေနတဲ့ Road Map ရဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲအက်ိဳးဆက္၊ အမ်ိဳးသားညီလာခံရဲ့ အားနည္းခ်က္၊ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒရဲ့ အားနည္းခ်က္၊ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲရဲ့ အားနည္းခ်က္ေတြကို သိ႐ွိဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူမ်ား လူထုတိုက္ပြဲ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ တာဝန္ယူပါဝင္လာႏိုင္ေအာင္ ႏိႈးေဆာ္ဖို႕လိုတယ္။
* ျပည္သူမ်ား ပူးေပါင္းပါဝင္လာႏိုင္ေအာင္ သတၲိျပဖို႕လိုတယ္။
ဒါေၾကာင့္
- ျပည္သူေတြကို တဦးခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္ဖြဲ႕ခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ ေဒသတစ္ခုလံုးကိုျဖစ္ျဖစ္ ေဆြးေႏြးအသိပညာ ဖလွယ္ၾကပါ။
- မွ်ေဝၾကပါ။
